नेपालमा एन्टिबायोटिक चिकित्सकको सिफारिस विना प्रयोग गर्न नपाइने नियम छ तर एन्टिबायोटिकको प्रयोग जथाभावी रुपमा बढ्दै गएको छ ।

एन्टिबायोटिकले मानिस वा पशुपंक्षीको शरीरमा अनावश्यक वृद्धि हुने ब्याक्टेरियालाई मारेर संक्रमण हुनबाट बचाउँछ । ब्याक्टेरिया अनुसार एन्टिबायोटिक औषधिको प्रयोग गरी मानिस तथा पसुपंक्षीको उपचार हुन्छ ।

एन्टिबायोटिकको गलत प्रयोगले ब्याक्टेरियाहरुले एन्टिबायोटिकसँग लड्ने क्षमता विकास गर्दैछन् । ब्याक्टेरियाहरुले एन्टिबायोटिक औषधिको प्रभाव नहुने गरी आफूलाई विकास गर्न सक्षम हुन्छ । एन्टिबायोटिकले काम गर्न नसक्ने अवस्था आएमा संक्रमण रोगबाट धेरै मानिसको ज्यान जानसक्छ ।

किन गर्देन एन्टिबायोटिकले काम ?

–अत्याधिक वा खानु पर्ने भन्दा बढी औषधि सेवन गरेमा,

–कम वा खानुपर्ने भन्दा कम औषधि सेवन गरेमा,

–एन्टिबायोकि औषधि जथावावी खानएमा–

–चिकित्सकले तोकेको समय र मात्रामा नआएमा,

–म्याद गुज्रेको औषधि खाएमा

एन्टिबायोगिकको गलत प्रयोगले ब्याक्टेरियाको प्रतिरोधात्मक क्षमता बढाउँछ । जसले गर्दा ब्याक्टेरियाहरु शक्तीशाली भई एन्टिबायोटिक औषधिलाई निष्क्रिय बनाउँछ । बिरामी हुँदा मानिसले खाने औषधिले काम गर्दैन ।

एन्टिबायोटिकको सहि प्रयोग कसरी गर्ने ?

–चिकित्सक वा स्वास्थ्यकर्मीको सल्लाह बिना एन्टिबायोटिकको प्रयोग गर्ने ।

–गर्भवती महिला तथा स्तनपान गराइरहेकी महिलाले चिकित्सकको सिफारिस विना एन्टिबायोटिकको खानु हुँदैन ।

–भाइरसबाट हुने रुघाकोकी लगायतका साधारण रोगमा एन्टिबायोटिक प्रयोग गर्नु हुँदैन ।

–रोग निको भएपनि चिकित्सकले सिफरिस गरेको एन्टिबायोटिक पुरा मात्रामा खानुपर्छ ।

–एकपटक प्रयोग भएर बाँकी रहेको एन्टिबायोटिक अर्को पटक बिरामी हुँदा प्रयोग गर्नु हुँदैन ।