रुपन्देही– सैनामैना नगरपालिका– १, निवासी ४९ वर्षीय काजीमान कामीले आरन पेशा गर्न थालेको झण्डै ४२ वर्ष भयो । १३ वर्षको स्कुले जीवनको कलिलो उमेरदेखि आरन पेशामा लागेका कामीले फलामका विभिन्न सामाग्री बनाउँदै आएका छन् ।

बुटवल उप– महानगरपालिका वडा नं. ९ मिलनचोकदेखि देविनगर जाने बाटो छेउमा एउटा सानो छाप्रोमा आरन पेशा गर्दै आएका कामीको पेशा पछिल्लो समय भने संकटमा पर्न थालेको छ । स्थानीय वन सामुदायिकरण भएसँगै फलाम पोल्नका लागि आवश्यक कोइला काट्न नपाउँदा उनको पेशा संकटमा पर्न थालेको हो ।

उनले आरन बनाएको जग्गाको भाडा मासिक ५ हजार रुपैयाँ तिुर्न पर्छ । साथै ११ जना सदस्य रहेको परिवारको खर्च पनि यसै आरानको कमाइले धान्नु पर्दा
निकै सकस परेको उनको भनाई छ । पहिले आफ्ना बाबुको पालामा बालिघरे प्रथा अनुसार आरन चलाएर परिवार पाल्न सजिलो भएपनि अहिले भने समस्या पर्दै गएको उनको भनाइ छ ।

४२ बर्षदेखि आरन पेशालाई आफ्नो मुख्य पेशा बनाएका कामीले आरनमा काम गर्ने बाहेक अरु सीप नभएकाले पुर्खादेखि चलिआएको पेशालाई निरन्तरता दिँदै आएको बताए ।

आरनबाट राम्रो आम्दानी हुन नसक्दा परिवारको सामान्य आवश्यकता पनि पूरा गर्न नसक्ने अवस्था सिर्जना भएकोमा उनले दुखेसो पोखे ।

जंगलमा कोइला काट्न कडाई गरेसँगै आफ्नो पेशा संकटमा परेको बताउँदै उनले भने, ‘पेशा संकटमा पर्दा पनि आरन चलाउनु रहर नभएर बाध्यता हो । एकदिन घन नकुटे साँझ–बिहान हात मुख जोड्नै समस्या हुन्छ ।’

काजीमान कामी एक प्रतिनिधि पात्र मात्रै हुन् । पछिल्लो समय घन ठोक्नु पर्ने बाध्यता र आरनकै भरमा जीवनयापन गर्नु पर्ने देशभरका थुप्रै आरन व्यवसायीको पेशा संकटमा पर्दै गएको छ ।

फलामलाई तताएर घनले पिट्दा लाग्ने भोक पानी पिएर मेटाउने गरेको अनुभव उनले सुनाए । कामीले फलामलाई पिटेर खुकुरी, खुँडा, बञ्चरो, दाउ, हँसिया, कुटो, कोदालो र ओदान लगायतका सामाग्री बनाउने गरेको बताए । परम्परागत रुपमा यसरी बनाइएको सामग्री बिक्रीबाट आउने रकम नै उनीहरुको मुख्य आम्दानी हो ।

परम्परागत आरन व्यवसाय गर्दै आएका उनीहरुले राज्यबाट आफूहरु अझै उपेक्षित बनेको गुनासो गरे ।

कामीले भने, ‘सरकारी वा गैरसरकारी क्षेत्रबाट सहयोग भए परम्परागत पेशालाई आधुनिक बनाउन सकिन्थ्यो र जसले गरी खाने सहज वातावरण बनाउन सक्थ्यो ।’

स्रोत साधनको अभावमा उनीहरुको पेशा लोप हुने अवस्थामा पुगेको छ । अहिले सञ्चालनमा रहेका आरन पेशा संकटमा पर्ने हो भने उनीहरुको भान्सामा आगो बल्ने अवस्था बन्द हुने देखिन्छ ।

यो पेशा व्यवसायीक र आर्थिक वृद्धि तर्फ अगाडि बढ्न नसक्दा पछिल्लो समय युवाहरु आकर्षित हुन सकिरहेका छैनन् । यसले उनीहरुमा पेशाप्रति वितृष्णा जाग्न थालेको छ ।

तर, पनि परम्परा जोगाउन मरिहत्ते काजीमान कामीलगायतका आरन पेशा गर्नेहरुको जीवनस्तर भने कहिल्यै माथि उठ्न सकेको छैन । दिनभर फलामको सामाग्री बनाए बापत उनले ३ देखि ८ सय रुपैयाँ कमाउने गरेका छन् ।