यदि हामीले खाएको खाना पचेन भने कब्जियत भएको मानिन्छ । अर्थात खाना अपच भई दिसा जम्मा भएर शरीरमा फोहोर भेला हुँदा कब्जियत भएको हुन्छ ।

कब्जियत हुदाँ दिसा कडा हुने, ३/४ दिनसम्म पनि दिसा नहुने, दिसा गर्न गाह्रो हुनेजस्ता समस्या हुन्छन् । कब्जियतको समस्या स्थायी र अस्थायी गरी दुई प्रकारका हुने गर्दछन् । यदि स्थायी कब्जियत भयो भने यसलाई निको पार्न निकै गाह्रो हुन्छ ।

कब्जियत भएपछि यसले विभिन्न रोग समेत निम्त्याउने गर्दछ । त्यसैले कब्जियत भएको थाहा पाउनासाथ चिकित्सकसँग सल्लाह लिनु अनिवार्य हुन्छ ।

कब्जियत हुनुको कारण

खानपान र जीवनशैलीमा नियमितता नभएमा कब्जियतको समस्या देखा पर्ने गर्दछ । अनियमित खानपान, शारीरिक व्यायामको कमी, खानेकुरा नपच्नु, औषधिको अत्यधिक सेवन गर्नु, पानी कम मात्रामा पिउनु, अमिलो–पिरो, फस्टफुड र ड्राईफुडको धेरै खाने गर्नाले कब्जियत हुने गर्दछ ।

अस्वस्थ जीवनशैली, तनावयुक्त दैनिकी, अपर्याप्त निन्द्रा, धूम्पान, मद्यपान र चिसो पेय पदार्थको सेवन तथा लामो समयसम्म एउटै ठाउँमा बस्नेहरुलाई पनि कब्जियत हुने गर्दछ ।

कब्जियतको लक्षण

दिनहुँ दिसा नहुनु, कडा हुनु, बारम्बार भइरहनु कब्जियत हुनुको मुख्य लक्षण हो। कब्जियत भएपछि भोक नलाग्ने, पेट फुल्ने, भारी हुने, आलस्य हुनुका साथै अनिद्रा लगायतका समस्याले पिरोल्ने गर्दछ ।

कब्जियत हुँदा लामो समयसम्म दिसा नहुने र यसै कारण टाउको दुख्ने, वाकवाक लाग्ने, छाती वा घाँटी पोल्ने पनि हुनसक्छ ।

बच्ने उपाय

कब्जियतलाई सामान्य औषधोपचार, व्यायाम तथा स्वस्थ जीवनशैलीबाट निराकरण गर्न सकिन्छ ।

यसका लागि समयमा खाना खाने, प्रसस्त पानी पिउने, नियमित व्यायाम गर्ने, अखाद्य वस्तुको सेवन नगर्ने साथै आफूखुसी औषधि सेवन गर्नुहुँदैन।
यदि लामो समय कब्जियत भएमा यसले पाइल्सको समस्या निम्त्याउन सक्छ । यसैले यसको समयमै रोकथाम गर्नुपर्छ।