मीनाले स्वावलम्बन हुन गरेका प्रयास : टेम्पोले दिएको रोजगारी र सम्मान « Khabarhub

मीनाले स्वावलम्बन हुन गरेका प्रयास : टेम्पोले दिएको रोजगारी र सम्मान



काठमाडौं–भनिन्छ, संघर्षशील व्यक्ति एक दिन सफल हुन्छ । हरेक संघर्षले उसलाई मजबुद बनाइरहेको हुन्छ ।

त्यस्तै निरन्तरको मेहनत, परिश्रम र अनेकौँ भोगाइले सफल महिलाको रुपमा स्थापित बनेकी छिन्—गुल्मीकी मीना चन्द ठकुरी । चिन्नेहरुले उनलाई पश्चिमकै पहिलो टेम्पु चालिकाका रुपमा पनि चिन्छन् ।

असाह्य र पिछडिएका महिलाहरुका लागि उनी भगवानका रुपमा सावित बनेकी छिन् । कारण मीनाले निशुल्क ‘ड्राभिङ सीप’ सिकाउँछिन् ।
आफुले विगतमा खेप्नु परेको पीडा र आँखाबाट निरन्तर झरिरहने आशुकै कारण पनि उनको सोच यति फराकिलो छ कि उनी सारा महिलालाई हौसला र प्रोत्साहन दिने गर्छिन् ।

उनी ०४१ सालमा गुल्मी जिल्ला जुभुङ जिरभास गाउँमा जन्मिइन् । गाउँमा जन्मिएकी उनी पढाइसँगै काममा पनि उत्तिकै जागरुक थिइन् ।
विभिन्न पारिवारिक समस्याका कारण विद्यालय छोड्नुपर्ने बाध्यता मीनालाई आइपर्‍यो । पढाई छाडेपनि परेर धेरै ज्ञान पाएको मीनाको बुझाइ छ । उनको मेहनत र लगावले अनुभवबाट पनि जीवनमा धेरै कुरा जान्ने मौका मिल्छ भन्ने सन्देश पाउन सकिन्छ ।

परिवारमा दुई दाजु र आमाबाबु सहित पाँच सदस्य थिए । सानो परिवार सुखी परिवार थियो उनको । विगत सम्झंदै उनी भन्छिन्, ‘रोजगारीका लागि विदेश गएका बाबु सम्पर्कबिहीन भए, ‘त्यसको केही समयमै आमा पनि बित्नुभयो’ ।

उनी त्यो समय ७ वर्षकी थिइन् । साहरा चाहिने बेलामै टुहुरो जस्तै भएको उनलाई महशुस हुन्थ्यो । त्यै पनि दुई दाजुले अपारम्पार माया गरेर हुर्काएकै थिए उनलाई ।

काठमाडौं आएपछि शुरु भएको संर्घष

कुरा १२ वर्षअघिको हो । द्धन्द्धकालीन समयमा माओवादीका विद्रोहहरुले मीनालाई युद्धमा हिड्न दबाब दिने गर्थे । तर परिवारमा रहेका दुई दाजुले उनलाई त्यसबाट बचाउनका निम्ति आफन्तको साथमा काठमाडौंसम्म पठाएका थिए ।

मीनाको मावलीघर काठमाडौंस्थित बनस्थली थियो । उनी मावलीको साथमा बनस्थली बस्न थालिन् । समय र परिस्थितीले मानिसलाई कता डोर्‍याउँछ पत्तै हुदैँन । पढ्नेलेख्ने समयमा उनी घरमा खाना पकाउने, भुँइ पुछ्ने र भाडा माझ्ने काममा व्यस्त हुन थालिन् ।

३ वर्षसम्म मावलीमै बसेर काम गर्दै दिनहरु बिताइन् । त्यसपछि भने काभ्रेपलाञ्चोक जिल्ला अन्तर्गत पर्ने जाम्दी रामपुरमा उनको विवाह भयो ।

१५ वर्षको उमेरमै वैवाहिक सम्बन्धमा बाधिन् मीना । काभ्रेको विकट गाउँमा विवाह भएपनि उनका श्रीमानले उनलाई काठमाडौं ल्याएर राखेका थिए ।
उनी भन्छिन्, ‘श्रीमान बस चलाउने काम गर्थे, कमाइ नै नहुने हो कि, बचत नहुने हो, खाना खानै पुग्दैन थियो’ ।

‘एउटाको कमाइले कतिन्जेल पुग्छ र मलाइ पनि केही गर्नुपर्छ भन्ने लाग्यो’ उनले सुनाइन् । ‘काम गर्नका लागि धेरै भौतारिएँ, धेरै ठाउँमा बिन्ती बिसाएँ, तर सहयोगी भावना हुनेहरु कोही भेटिनँ, दुःख लाग्थ्यो, गहँभरी आशु बनाउँदै डेरातिर फर्किन्थे’ भावुक हुँदै उनले तीतो विगत सुनाइन ।

कामको खोजीमा हिडिरहँदा उनी श्रीमानकै पेशा अपनाउन पुगिन् । ‘अब टेम्पु चलाउन सिक्छु, त्यही चलाएर जीवन पाल्छु भन्ने सोच आयो’ उनले भनिन् ।

‘टेम्पु चलाउने विकल्प रोज्न पनि सजिलो थिएन, कहाँ गएर चलाउन सिक्ने भन्ने चिन्ताले पिरोल्थ्यो । चिनेका मान्छे कोही पनि थिएनन्, त्यसमाथि महिला भन्नसाथ मानिसहरुले कृदृष्टि लगाउँथे’ उनले भनिन् ।

श्रीमानसँग सल्लाह गर्ने क्रममा टेम्पु चलाउन जान्छु भन्दा उनका श्रीमानाको गाली सहित चड्कनसम्म खाएकी थिइन् उनले ।
तर आफु दृढसंकल्पका साथ लागि परिन् । भनाइ नै छ नि, ‘आँट र हिम्मत बोकेर हिड्नेहरुलाई केहीले छेक्न सक्दैन’ । आखिर उनले लौनचौरस्थित ड्राइभिङ सेन्टर टेम्पु सिकेरै छोडिन् ।

‘सिक्ने क्रममा अनेकौँ बाधा त थिएँ, सिकाउने व्यक्तिले पटकपटक झापड हान्ने गर्थे, तर पनि मलाइ जसरी नि सिक्नु थियो, मनलाई बलियो बनाएर बस्थेँ’ उनले भनिन् ।

‘मनदेखि इच्छा भएर काम गर्नुपर्छ, असम्भव पनि सम्भव हुन्छ’ खिस्स हाँस्दै मीनाले भनिन् । विगतको दिनहरु सम्झदाँ काहली लाग्छ उनलाई ।
दिन बित्दै जाँदा मीनाका दुइ सन्तान भइसकेका थिए । सन्तानकै लागि पनि काम गर्नु त थियो नै ।

काठमाडौंको ठाउँ । चर्को महंगी । डेराको बसाइ । बस चलाउन जाने श्रीमान पनि हप्तादिनमा घर फकिन्थेँ, उनले पैसा नल्याउन्जेल कयौँ रात भोकै बिताएको अनुभव उनले सुनाइन् ।

विगतलाई सम्झने क्रममा उनको आँखामा आशु टिलपिल भइसकेको थियो । विगतका दिन सम्झँदा मन चिसो हुने बताउँदै उनी भन्छिन्, ‘यत्ति दुखको जीन्दगी थियो कि, एक छाक टार्नका लागि डेरामा एक दाना चामल पनि थिएन’ ।

दुखैदःखको बाबजुत पनि ऋण लिएरै भएपनि टेम्पु किन्ने सोच बनाइन् । उनी भन्छिन्, ‘६ लाख रुपैयाँ ऋण लिएर एउटा टेम्पु किने’ । यो नै उनको आत्मनिर्भरताको पहिलो यात्रा थियो । जुन उनको मनमा सधैं ताजा भइरहन्छ ।

टेम्पु किन्न साथ आफैँ चलाउन थालिन् उनी । घरमा बालबच्चा । त्यसमाथि उनको काखमा ३ महिने दुधेबालक थियो । आफैँलाइ हेरचाह गर्नुपर्ने अवस्थामा टेम्पु चलाउन त गइन तर काम गर्नका लागि शरीरमा कुनै शक्ति थिएन ।

शुरुमा उनको रुट रत्नपार्क—गोल्फुटार थियो । बिहान उज्यालो हुँनासाथ टेम्पु लिएर निस्किन्थिन् । उनको दिन टेम्पुको स्टेरिङ बटार्दै बित्थ्यो । ‘शुरुको दिनको पीडा सम्झँदा अहिले पनि रुन मन लाग्छ । कामका बेला खाना खाजाको कुरै नगरौँ, एक बोतल पानी पनि पिइन मैले,’ मीनाले भनिन् ।

दुई छोरा थिए उनका । जेठो छोरो ५ वर्षको थियो भने कान्छो छोरो ३ महिनाको । ‘डेरामा ३ महिने शिशुलाई ढोका थुनेर उज्यालो हुँन नपाउदैँ रत्नपार्क पुग्थेँ, भ्याइनभ्याइ टेम्पु गुडाउँथेँ, १० घण्टापछि बच्चालाई दुध खुवाउन डेरा पुग्थेँ’ उनले भनिन् ।

‘सन्तान काखमा खेलाएर बस्नुपर्ने उमेरमा बीना सन्तानको आमा झैँ काममा भौतारिरहेकी छुँ भन्ने महशुस हुन्थ्यो’ मीनाले अध्यारो मुद्रामा भनिन् ।
टेम्पु चलाइरहँदा सुरुवाती दिनको याद अझैँ गाढा छ उनमा । ‘महिला पुरुष दुवैले मलाइ एकहोरो हेर्थे, मैले के गल्ती काम गरेछु भन्दै अत्तालिएर रुन्थेँ धेरै पटक त रुदै यात्रा गरेको पनि छु’ उनले सुनाइन् ।

दिनभरीको मेहनतले उनी दैनिक ३ हजारसम्म कमाउथिन् पनि । कडा मेहनत गरेर कमाएको पैँसाले ६ महिनामै ऋण चुक्ता गरिन् ।

०६३ सालबाट टेम्पु चालिका बनेकी मीनाले लगभग ५ वर्षसम्म निरन्तर चलाइन् । एउटै टेम्पुको आम्दानीबाट ०६६ सालसम्म आइपुग्दा अन्य ५ वटा टेम्पु किन्न सफल भइन् । महिनामा १ दिन पनि घरमा नबस्ने उनलाइ त्यसपछि भने केही सफतला मिलेजस्तो अनुभव हुन थाल्यो ।

टेम्पु पछि हायसको रहर

टेम्पु चलाइरहँदा उनलाई जम्बो हायस चलाउने रहर जाग्यो । ‘५ वर्ष टेम्पुमा बिताइसकेको थिएँ, अब फरक सवारी चलाउनुपर्छ भन्ने सोचले हायस किन्ने सोच बनाएँ’ उनले भनिन् ।

२५ लाख रुपैयाँ खर्चेर जम्बो हायस किनेको उनले सुनाइन् । जसोतसो गरेर जम्मा गरेको १५ लाख र १० लाख ऋण लिएर जम्बो किनिन् । मासिक रुपमा ५० हजार किस्ता बुझाउने सर्तमा । जम्बो हायसको रुट थियो ‘नारायणथान—रत्नपार्क’ ।

करिब १५ महिनासम्म जम्बो हायसमा यात्रा गरिन् । बच्चाको स्वास्थ्य अवस्था कमजोर बन्दै गएपछि भने उनले हायस बेचेर बच्चाको हेरचाहतिर लागिन् ।

महिलालाई सीप सिकाउन अग्रसर

विस्तारै उनले रोडमा काम गर्न भन्दा पनि अन्य महिलालाई यसरी रोडमा आउने अवसर दिने मनसाय बनाइन् ।

०६९ कात्तिक महिनामा ‘नेपाल यातायात महिला चालक समुह’ नामक संस्था दर्ता गरिन् । ७ वर्षको अनुभवले अब मीनाले महिलाहरुलाई सवारी साधन चलाउने सीप दिन थालिन् ।

आफुले विगतका दिनमा सीप सिक्छु भन्दा कतै अवसर नपाएको र विभिन्न अत्याचारको बिचमा पनि संघर्ष गरेकाले पनि अबका दिनमा त्यो समस्या अरुले झेल्नु नपरोस् भन्ने सोचले संस्था खोलिन् ।

‘आफु मात्र आत्मनिर्भर बनेर हुदैँन, म जस्ता कयौँ महिलाहरु यसरी नै रोजगारीका अवसर नपाएर छट्पटी रहेका होलान् झैँ लाग्थ्यो, त्यसैले महिलाहरुलाई टेम्पोको प्रशिक्षण दिन थालेँ’ मीनाले भनिन् ।

हालसम्म आइपुग्दा उनले ५ सय भन्दा बढि प्रशिक्षार्थीलाई टेम्पु, कार, ट्याक्सी लगायतका साधन चलाउन सिकाइसकेकी छिन् । सामान्यदेखि उच्च परिवारका महिलाहरुपनि मीनाको प्रशिक्षण केन्द्रमा ड्राइभिङ सिक्न आउँछन् ।

आफुलाइ महिला प्रशिक्षक भएर प्रशिक्षण गराउन पाउँदा निकै गर्व महशुुस गर्छिन् मीना । भन्छिन्, ‘यसरी म जस्तै महिलालाई प्रशिक्षण दिना सक्ने बन्छु भनेर कहिल्यै साचेकी थिइन’ ।

‘प्रशिक्षण दिएका धेरै महिलाहरु काठमाडौंकै विभिन्न रुटमा टेम्पु चलाइरहेको देख्दा खुसीका आशु झर्छन्’ गहभरी आशु झार्दै सुनाउछिन् ।

परिवारबाट पीडित, विपन्न परिवारका महिलाहरुलाई उनी निशुल्क प्रशिक्षण दिने गर्छिन् । बेरोजगार भएर बस्नु पर्दैन, सीप सिकेपछि आत्मनिर्भर बन्न सकिन्छ भन्ने प्रेरणा उनको संघर्षबाट पाउन सकिन्छ ।

हिम्मतले दिलाएको सफतला

हिम्मतले नै मानिसलाई सफल बनाउने बताउछिन् उनी । ‘सबैभन्दा ठूलो कुरा हिम्मत हुनुपर्‍यो, कसैको साथ जरुर छैन एक्लै पनि संघर्ष गर्न सकिन्छ’ कुराकानीका क्रममा उनले भनिन् ।

सायद लामो समयको उनको अनुभवले त्यही बोलिरहेको थियो । विगतका दिनमा साथको जरुरी भइरहँदा उनका श्रीमानको रुखो स्वभावले पनि होला । आत्मविश्वास र हिम्मतले नै आज उनलाई सफल बनाएको छ ।

अबको योजना

पछिल्ला समय तीन पांग्रे सवारी साधन हटाउने समाचार आइरहँदा उनको मनमा भने चिसो पस्छ । कारण हो ‘महिलाको आत्मनिर्भरको बाटो’ ।

‘अहिले टेम्पु चलाउने महिलाको संख्या धेरै छ, टेम्पु हट्ने बित्तिकै त्यी महिलाको रोजगारीको बाटो के’ उनी भन्छिन् ।

टेम्पु कारलगायतका सवारी साधनको प्रशिक्षण दिइरहेकी मीनाको अबको योजना भनेको महिलालाई हेबी सवारी साधन चलाउन सक्ने बनाउनु रहेको छ ।

‘राष्ट्रिय प्रशिक्षण केन्द्र स्थापना गरेर हेबी सवारी साधनमा महिलाको आर्कषण बढाउनतिर लाग्छु’ उनले भनिन् ।

सवारी सञ्जाल विस्तार भइरहेको र महिलालाई यसप्रति उलेख्य रुपमा रोजगारी दिलाउन सकिने मीनाको भनाइ छ ।

प्रकाशित मिति : ११ जेठ २०७६, शनिबार  १० : १० बजे

महानगरद्वारा १३५ संरचना भत्काइयो 

काठमाडौँ– काठमाडौँ महानगरपालिकाले अवैध ढङ्गबाट निर्माण गरिएका भौतिक संरचना भत्काउने

‘घर जाँदै छु’ बोलको गीतको भिडियो सार्वजनिक 

काठमाडौं– दशैँको माहोलमा घर जाँदै छु बोलको गीतको भिडियो  सार्वजनिक

जलवायु परिवर्तनसँगै डेङ्गुका बिरामी बढे

कर्णाली– जलवायु परिवर्तनका कारण हिमाली भेगमा तापक्रम वृद्धिसँगै डेङ्गुका बिरामी

समानुपातिक प्रणालीतर्फको बन्दसूचीमा संशोधन हुँदै

काठमाडौँ– आगामी मङ्सिर ४ गते हुने प्रतिनिधिसभा र प्रदेशसभा निर्वाचनका

डेंगुबारे जनचेतना अभिवृद्धिका लागि जनचेतनामूलक र्‍याली

भक्तपुर– संक्रामक डेंगु रोगबारे जनचेतना अभिवृद्धिका लागि भक्तपुर नगरपालिकाले जनचेतनामूलक