काठमाडौं- नेपालको बजेट इतिहासमा पहिलो बजेट ल्याउने व्यक्ति सुवर्ण शमशेर राणा हुन् । २००७ फागुन ७ गते, प्रजातन्त्रको घोषणासँगै गठन भएको नेपाली कांग्रेसका नेता मातृका कोइराला नेतृत्वको संयुक्त सरकारमा सूवर्ण शमशेर अर्थमन्त्री बनेका थिए । २००८ माघ १९ गते अर्थमन्त्रीको हैसियतले सुवर्ण शमशेरले नै पहिलोपटक बजेट प्रस्तुत गरेका थिए ।

१ सय ४ वर्षे राणा शासनको अवधिमा मुलुकको आम्दानी–खर्च बारे जनतालाई केही थाहा हुदैनथ्यो । राणाशासनमा जनता लक्षित कार्यक्रम हुदैनथ्यो, न त बजेट नै सार्वजनिक हुन्थ्यो । जनतालाई राणाले जवाफ पनि दिनुपर्दैनथ्यो ।

राणाकालको अन्त्यसँगै जनतालाई मुलुकको आर्य–व्यय बारे बजेटमार्फट जानकारी गराउने परिपार्टिको स्थापना भयो ।

२००८ सालमा तत्कालीन अर्थमन्त्री सूवर्ण समशेरले संसद समक्ष ५ करोड २५ लाख २९ हजार रुपैयाँ बजेट प्रस्तुत गरेका थिए । जसमा राजस्व ३ करोड ६ लाख १९ हजार रुपैयाँ उठ्ने लक्ष्य राखिएको थियो । सरल भाषामा लेखिएको उक्त बेजटमा चालु खर्च र पुजी खर्च भनेर भिन्न शीर्षक छुट्याइएकोको पाइन्दैन् ।

०८ सालको बजेटमा सबैभन्दा बढी खर्च (७० लाख ७० हजार) राष्ट्रिय सुरक्षामा खटिने प्रहरी र सेनाका लागी छुट्याईएको पाईन्छ । त्यसैगरी उक्त बजेटमा मन्त्रिगण र सचिवालयको लागी ३२ लाख ४० हजार रुपैयाँ र राजसंस्था लागी भने ५ लाख ८४ हजार मात्र खर्च छुट्याईएको पाईन्छ ।

बजेट २००८ पुर्णपाठ