आजकल खानपान तथा गलत जीवनशैलीका कारण मानिसमा क्यान्सर हुने गरेको छ ।

रातभरि नसुती काम गर्ने, आर्सेनिकयुक्त खाना खाने, प्रदुषणमा रहनु, तनावयुक्त जीवन जिउने तथा रोग प्रतिरोधात्मक क्षमता कमजोर भएकाहरुमा क्यान्सरको खतरा रहन्छ ।

एक सर्वेक्षणका अनुसार गम्भिर प्रकारको क्यान्सरका २७ प्रतिशत बिरामी क्यान्सर भन्दा पनि उपचारको क्रममा हुने किमोथेरापीका कारण मर्ने गरेका छन् ।

किमोका कारण साधारण र क्यान्सर सेल दुवै मर्दछन् । यस्तो अवस्थामा नयाँ उपचार जसलाई इम्यूनो थेरापी भनिन्छ, त्यसमा क्यान्सर सेललाई निशाना गरेर मार्न सकिन्छ ।

किमोथेरापी र रेडियो थेरापीले शरीरमा लाभ हुनु भन्दा हानी धेरै हुन्छ । किमो दिएपछि क्यान्सर सेल सँग–सँगै रोग प्रतिरोधक क्षमता र नर्मल सेल पनि मर्ने गर्दछन् । जसका कारण क्यान्सर जति कम हुन्छ, त्यसको धेरै गुना इम्यून सिस्टम विग्रन्छ ।

जसका कारण बारम्बार इन्फेक्सन हुनु, कमजोर हुनु, वजन कम हुनु, हड्डिहरु कमजोर हुनु, कपाल झर्नु, किड्नी र लिभर विग्रनु लगायतका समस्याहरु उत्पन्न हुन्छन् ।

तसर्थ शरीरमा क्यान्सरको प्रकार, त्यसको मात्रा, वजन, उमेर, अन्य कुनै रोग आदि सबैलाई ध्यानमा राखेर किमोथेरापी दिनु अवाश्यक छ ।

किमोथेरापी गर्दा बिरामीको रोग कम होस् र बिरामीलाई कुनै प्रकारको असुविधा पनि नहोस् भनेर ध्यान दिनुपर्छ ।

किमोथेरापी गर्ने बिरामीले धेरै समस्या खेप्नुपर्छ । बिरामीले आहारविहारमा परहेज गर्नुपर्ने त छँदै छ । खाने क्रममा पनि हैरानी बेहोर्नुपर्ने हुन्छ ।

भोक नलाग्ने, मुखमा बिमिरा आउने, खाना निल्न गाह्रो हुने, पोलेको महसुस हुने, खानाको स्वाद नै बदलिए जस्तो लाग्ने, गन्ध आउने लगायत हुन्छ ।

तसर्थ बिरामीले निम्न कुरा पालना गर्नु आवश्यक हुन्छ :

१. किमोथेरापी गरेका बिरामीले दैनिक ७/८ पटक थोरै–थोरै भोजन गर्ने ।
२. खाना चपाउन वा निल्न गाह्रो भएमा खानालाई बढी समय पकाएर नरम बनाएर खाने ।
३. बिरामीलाई स्वाउने खानेकुरा पकाउने भाडा स्वच्छ हुनुपर्छ ।
४. दैनिक २/३ लिटर तरल पदार्थ सेवन गर्नुपर्छ । उमालेको पेय पिउनु उत्तम हुन्छ ।
५. पिरो र मसलेदार खानेकुरा नखाने ।
६. घर बाहिरको (होटल, क्यान्टिन वा सडकमा बनाइएको) खानेकुरा नखाने ।
७. अचार, पापड, अमिलो दही र प्याकेटमा बन्द स्न्याक्स नखाने ।
८. कृत्रिम रङ, गन्ध र स्वाद प्रयोग गरिएका खानेकुरा नखाने ।
९. बाक्लो बोक्रा भएको फलफुल केरा, अनार खाने ।
१०. बिरामी भेट्न आउनेले सरसफाइमा ध्यान दिने र निश्चित दूरीमा राख्ने ।