बोतलको दूध तताएर खुवाउँदा बच्चामा समस्या हुन्छ « Khabarhub

बोतलको दूध तताएर खुवाउँदा बच्चामा समस्या हुन्छ

‘दमको बच्चालाई चिसोले दुःख दिन्छ’


२० कार्तिक २०७९, आइतबार  

पढ्न लाग्ने समय : 3 मिनेट


63
Shares
  • change font
  • change font
  • change font

विस्तारै विस्तारै जाडो सुरु हुँदै छ । जाडोमा बालबालिकामा बढी देखिने मुख्य स्वास्थ्य समस्या भनेको मौसमी रुघाखोकी हो । नाकबाट पानी बग्ने समस्या पनि बालबालिकामा धेरै यो मौसममा देखिने गरेको छ । जाडो मौसममा बालबालिकामा निमोनियाको समस्या बढी हुन्छ भन्ने गरिन्छ । बालबालिकामा जाडो मौसममा लाग्ने मौसमी रुघा–खोकीको समयमा राम्रोसँग उपचार नगर्दा निमोनिया हुने गर्छ । यसै विषयमा आधारित भएर बाल रोग विशेषज्ञ डा. दीपकराज भण्डारीसँग खबरहबका लागि विना न्यौपानेले गरेको कुराकानीको सम्पादित अंशः

यो मौसममा बालबालिकालाई कस्तो–कस्तो समस्याले सताउने हो ?
जाडो बढेसँगै बालबालिका तथा अरूमा धेरै समस्या देखा पर्न थालेका छन् । त्यसैगरी बालबालिकामा पनि अरू समयमा भन्दा यो मौसममा धेरै समस्याहरू देखा पर्दछन् । बालबालिकामा धेरै सिँगान बग्ने रुघा खोकीको समस्याले धेरै सताएको छ । अभिभावकले धेरै भयो अब नुहाउनु पर्दछ भनेर नुहाइदिनु हुन्छ र त्यसले पनि चिसो लाग्छ र यो सिँगान बग्ने समस्या झन् धेरै हुन्छ । दमको बच्चालाई चिसोले दुःख दिन्छ । चिसो हुँदा सास फेर्न गाह्रो हुने स्वा स्वा हुने हुन्छ ।

यो समस्या कस्तो कस्तो बच्चामा धेरै हुन्छ ?
रुघाखोकी प्राय सबै बच्चामा हुन्छ । न्यानो बनाएर राख्यो भने यो समस्या निको हुन्छ । स्कुल जाने साना बच्चामा अरू बच्चाबाट पनि सर्न सक्छ ।

यस्तो समस्या हुँदा घरमा नै के गर्न सक्छौँ त ?
जबसम्म धेरै ज्वरो आउँदैन । तबसम्म अस्पताल आउनु हुँदैन । र, साधारण ज्वरो रुघाखोकी लाग्यो भने साधारण तापक्रममा राख्ने, मन तातो पानी, सुप, बेसार पानी खुवाउने, नाक थुनियो भने तोरीको तेलले सफा गर्ने, नुन पानी राखेर नाक सफा गर्ने गर्नुपर्छ । न्यानो कपडा लगाइदिने गर्दा अस्पताल आउनु पर्दैन । तर, धेरै लापरबाही गरेर धेरैमा तीन दिन भन्दा बढी ज्वरो आयो भने अस्पताल नै जानु पर्दछ ।

मेडिकल गएर आफै औषधि खुवाउनु कतिको उपयुक्त हुन्छ?
मेडिकल गएर आफै रुघाखोकी लाग्यो भने कुनै औषधि खुवाउनु पर्दैन । त्यसको लागि घरमा नै तातोपानी झोलिलो खाना र तातो बनाएर राख्दा निको हुन्छ । मेडिकलमा गयो भने औषधि त दिनु हुन्छ । तर, त्यसले धेरै फाइदा गर्दैन । त्यसैले त्यो औषधि नखुवाएको नै राम्रो हो । घरेलु औषधिले भएन भने सम्बन्धित डाक्टरकोमा गएर जाँच नै गराउनु पर्दछ ।

जाडो मौसममा नवजात शिशुको कसरी हेरचाह गर्ने ?
तीन महिनासम्म हाम्रो समाजमा आमा र बच्चालाई एउटै कोठामा राख्ने चलन छ । त्यो कोठामा २६ डिग्री तापक्रममा राख्ने, आगोमा भन्दा पनि हिटरको तातोमा तेल लगाउने, कोही रुघा खोकी लागेको मान्छे आएर त्यो बच्चालाई नछोइदिने हो भने त्यति गर्दा बच्चा स्वस्थ हुन्छ ।

जाडोबाट जोगाउन धेरै कपडा पनि लगाइन्छ, त्यो न्यानो बनाउँदा पसिना पनि आउँछ, त्यो पसिनाले असर गर्छ कि गर्दैन ?
पसिना आयो भने सुरुमा कपडा भिज्छ । भित्र चिसो पसेर छातीको समस्या आउँछ । त्यसैले कोठाको तापक्रम मिलायो भने धेरै कपडा लगाउनु पर्दैन । आमाको दूध चुस्दा पनि पसिना आउँछ, पसिना आयो भने भित्रको भोटो मात्र परिवर्तन गर्दा हुन्छ ।

बाहिरको बोतलको दूध खुवाउँदा कसरी खुवाउने ?
सकेसम्म आमाको दूधले नै पुगोस् भन्छौ । हामी तर भएन भने बाहिरको दूधहरू पनि हाईजेन मेन्टेन गरेर कचौरामा बनाएर चम्चाले विस्तारै खुवाउदा हुन्छ । त्यो पनि भएन भने दैनिक रूपमा बोतल तताएर खुवाउने । एक पटक बनाएको दूध जति खायो खायो धेरै भयो भने त्यो फाल्ने । अर्को पटक तताएर नखुवाउने । त्यति गर्यो भने बच्चा स्वस्थ हुन्छ । एक पटक बनाएको दूध दोस्रो पटक खुवाउँदा बच्चाको पाचन शक्तिमा धेरै असर गर्दछ । बिरामी हुन्छन् ।

अरू खाना खाने बालबालिकाको कसरी केयर गर्ने त ?
६ महिनादेखि तीन वर्ष मुनिको बच्चा जुन स्कुल जाँदैनन् । उनीहरू आमाको दूधसँगै अरू साधारण खाना खान्छन् । तिनीहरूमा पनि तातो बनाएर राख्ने, खाना दिँदा मनतातो बनाएर दिने, जति उसले खान्छ । त्यो बाँकी भएको खाना पछि नखुवाउने, फलफूलहरूमा पनि मनतातो बनाएर दिने, जुसहरू पनि हल्का तातोपानीमा डुबाएर खुवाउने । उनीहरूमा पनि रुघाखोकी लागेका मान्छेले नछोइदिने ।

स्कुल जाने बच्चाको कसरी ख्याल गर्ने त ?
पहिला आफ्नो बच्चालाई ज्वरो रुघाखोकी लाग्यो भने स्कुलमा नपठाउने त्यसो गर्दा अरू बच्चामा सर्न पाउँदैन । बच्चा पूर्ण रूपमा स्वस्थ छ भने मात्र स्कुल पठाउने र स्कुलको वातावरण कस्तो छ । न्यानो बनाएर राखेको छ कि छैन । खना पनि उनीहरूले कसरी खुवाएको छ त त्यो कुरामा ध्यान दिनु पर्यो । स्कुलबाट फर्केपछि उसलाई हल्का मनतातो पानीले पुछेर न्यानो कपडा लगाउने गर्दा बच्चालाई यो चिसोबाट बचाउन सकिन्छ । स्कुलमा शिक्षकहरूले पनि बच्चाको स्वास्थ्य कस्तो छ । त्यसमा ध्यान दिनु पर्दछ किनभने अभिभावकहरू स्कुलमा बच्चा पठाएपछि अब यति घण्टाको लागि ढुक्क भयो अब काममा जान्छु भन्ने हुन्छ । त्यसैले रोगी बच्चालाई छुट्टै राख्यो भने यो रुघाखोकी धेरै सर्दैन ।

बाल रोग विशेषज्ञ भएको नाताले बालबालिकामा कुनै पनि समस्या नआओस् भनेर जोगाउन के सुझाव दिनु हुन्छ ?
मुख्य कुरा बालबालिकालाई न्यानो कपडा लगाउने,बिहान बेलुका बच्चालाई जाडोमा बाहिर नहिँडाउने, मनतातो पानीले नुहाउने र नुहाएको दुई घण्टा जति घाममा राख्ने । कोठाको तापक्रम न्यानो बनाउने, कोही बिरामी नै भयो भने डाक्टरको सल्लाह लिने मेडिकलमा गएर औषधिहरू ल्याएर नखुवाउने त्यसले बच्चालाई असर गर्न सक्छ । त्यसैले सकेसम्म घरेलु उपचारमा ध्यान दिने र तापक्रममा राख्ने त्यो गर्दा पनि यो रुघा लाग्ने, सिँगान बग्ने समस्या कम हुन्छ । ज्वरो आयो भने चाहिँ चिकित्सकको सल्लाहमा औषधि चलाउने ।

(प्रस्तुति : पुष्पाञ्जली बस्नेत)

प्रकाशित मिति : २० कार्तिक २०७९, आइतबार  ७ : १० बजे

सभामुख अर्यालद्वारा मधेस आन्दोलनका सहिदप्रति श्रद्धाञ्जली

काठमाडौँ- सभामुख डोलप्रसाद (डीपी) अर्यालले वीरगञ्जस्थित सहिद स्मारकमा पुष्पहार अर्पण गर्दै

बंगलादेशमा प्रतिबन्धित अवामी लिगका कार्यकर्ताको प्रदर्शन, शेख हसिनाको गृहनगरमा तोडफोड

काठमाडौँ- बंगलादेशको प्रतिबन्धित राजनीतिक दल अवामी लिगका सयौँ कार्यकर्ताले आइतबार

दसैँ–तिहार अवधिमा सडक दुर्घटनामा कमी, राजस्व बढ्यो

नारायणगढ– जिल्लामा यस वर्षको दसैँ–तिहार अवधिमा सडक दुर्घटना तथा मानवीय

ढोरपाटनको सहायक गन्तव्य जलजला

म्याग्दी– धवलागिरि गाउँपालिका–२ मा रहेको जलजला ढोरपाटन सिकार आरक्षको सहायक

कोप–३१ मा शून्य फोहोर र दिगो व्यवस्थापनबारे छलफल

अन्ताल्या – जलवायु परिवर्तन न्यूनीकरण र दिगो फोहोर व्यवस्थापनमा शून्य फोहोर (जिरो