काठमाडौं- सन् २०१९ मा प्रदूषणका कारण विश्वभर ९० लाख मानिसको मृत्यु भएको नयाँ अध्ययनले देखाएको छ ।

प्रदूषण र स्वास्थ्यसम्बन्धी ल्यान्सेट जर्नलले विश्वव्यापी स्वास्थ्यमा प्रदूषणको प्रभाव ‘युद्ध, आतंकवाद, मलेरिया, एचआईभी, क्षयरोग, लागूपदार्थ र मदिराको भन्दा धेरै ठूलो रहेको’ जनाएको छ ।

‘प्रदूषण मानव र ग्रहको स्वास्थ्यमा खतरा हो । यसले आधुनिक समाजको दिगोपनलाई खतरामा पार्छ’ ल्यानसेटको अध्ययनलाई उद्धृत गर्दै भारतीय अखबार द हिन्दुको अनलाइन संस्करणले जनाएको छ । 

बाहिरको हावामा सास फेर्दा मृत्यु बढेकोमा विज्ञहरूले चिन्ता व्यक्त गरेका छन् । हावा, पानी र माटोमा मानवका कारण उत्पन्न फोहोरले मानिसलाई तत्कालै नमार्ने तर, यसले  हृदय रोग, क्यान्सर, श्वासप्रश्वास समस्या, पखाला र अन्य गम्भीर रोगहरू निम्त्याउने बताइएको छ ।

‘हामीले स्वच्छ र हरियाली तरिकाले उत्पादनका लागि व्यवस्थापन गर्न सकेनौँ भने डरलाग्दो गल्ती गरिरहेका छौँ’ रिपोर्टका प्रमुख लेखक रिचर्ड फुलरले भने ।

रासायनिक प्रदूषणले जैविक विविधतालाई पनि हानी गरेको र यो अर्को चुनौती भएको उनले बताए । ‘यी विषयहरू भयानक रूपमा जोडिएका छन्’, उनले थपे ।

समग्रमा विश्वव्यापी रूपमा प्रदूषणका कारण ६ जनामा एक जनाको अकाल मै ज्यान जाने गरेको प्रतिवेदनमा उल्लेख छ ।

घरभित्रको वायु प्रदूषण, असुरक्षित पिउने पानी र अपर्याप्त सरसफाइसँग सम्बन्धित मृत्युदरमा कमीसँगै अफ्रिकामा भने धेरै सुधार आएको अध्ययनकर्ताहरूले बताएका छन् ।

दक्षिण र पूर्वी एसियामा औद्योगिकीकरणसँग जोडिएका अकाल मृत्यु बढेको विज्ञहरूले बताएका छन् । ल्यान्सेट प्लानेटरी हेल्थमा प्रकाशित सो अध्ययनमा सन् २०१९ मा वायु प्रदूषणले ४५ लाख मानिसहरूको ज्यान गएको थियो ।

जबकी सन् २०१५ मा ४२ लाख र सन् २००० मा २९ लाखको मृत्यु भएको थियो । रासायनिक प्रदूषण पनि बढ्दै गएको प्रतिवेदनमा उल्लेख छ । सिसाको विषाक्तताले मात्र ९ लाख जनाको मृत्यु भएको प्रतिवेदनमा जनाइएको छ ।