ओली, देउवा र प्रचण्डभन्दा पनि ठूला सहचालक ! | Khabarhub Khabarhub

ओली, देउवा र प्रचण्डभन्दा पनि ठूला सहचालक !

काठमाडौँ उपत्यकाको सार्वजनिक यातायातको तितो भोगाइ



काठमाडौँ खाल्डोको पनि खाल्डो हो। यो दृश्य हेर्न कुनै अग्लो डाँडामा पुगिरन पर्दैन। स्वयम्भु, शिवपुरी, तारेभिरको टुप्पोमा पनि चढ्नु पर्दैन।

बस् सार्वजनिक गाडी चढे पुग्छ । जहाँ खाल्डाको उचाई, गहिराई, चौडाई मात्रै होइन, मान्छेको अनुहार, आकार, व्यवहारदेखि दुव्र्यवहारसम्म आँखै अगाडी मञ्चन हुन्छ । त्यो हेर्ने मात्रै होइन, दैनिक भोग्नुपर्छ । सहनुपर्छ । बोल्नुपर्छ । बोलाउनुपर्छ । कहिले थर्काउनु पनि पर्छ । यो श्रृङ्खलासम्म कहिलेसम्म चल्ने हो, मैलाई थाहा छैन ।

हरेक दिन दिउँसो १ बजेदेखि नारायणहिटी दरबार नजिकै उभिने मेरो नियमित दैनिकी हो । जहाँ गाडी रोकिन्छ । मेरा लागि मात्रै होइन, हरेक यात्रुका लागि । अरुसँगै मैलाई लैजान्छ । बोकिदिन्छ । गाडी रोक्ने ठाउँमा उभिएर गाडीको पालो पर्खिनु मेरो लागि दैनिकी भएपनि कम सहज भने छैन ।

दैनिक उभिएकै ठाउँमा देख्छु, ‘यात्रु ओराल्ने तथा चढाउने ठाउँ ।’ लेखिएको कुरालाई शिरमाथि राखेर म टक्क उभिन्छ । गाडी कुरी बस्छु ।

लगभग १५ मिनेट कुरेपछि माइक्रोबस आउँछ ।

‘नक्साल, भाटभटेनी, धुम्रबाराही कहाँ जाने दिदी ?’ खलासीले मैतिर दुई चार शब्द फ्याक्छ ।

त्यसमाथि थप्दै लोभ देखाउँछ, ‘आउँनुस् सिट खाली छ ।’

जानुपर्ने कपन हुन्छ । मेरो पीडाको प्यारामिटर दरबारमार्गदेखि ज्वरो नाप्न थाल्छ ।

सहचालकले माइक्रोको ढोका खोल्छ । सिट नै सिट छन् । सिटभन्दा माथि मान्छे नै मान्छे । मान्छेभन्दा माथि अट्ने ठाउँ नभएर हो । नत्र टाउकोमा पनि मान्छे हुन्छन् होला ।

त्यहाँ खुट्टा टेक्ने ठाउँ हुँदैन । तर सहचालक भन्छ, ‘दिदी सिट खाली छ ।’

मैले पनि निधार खुम्च्याएर जवाफ दिएँ, ‘म अर्को माइक्रोमा जान्छु ।’

फेरि माइक्रो कन्डक्टरले भन्यो, ‘एकछिन त हो । नक्सालबाट खाली भइहाल्छ बस्नुस्, आज गाडी छैन दिदी । टाइम लाग्छ । अर्को गाडी आउँदैन । बस्नुस न ।’

मैले बालै दिइन् । उसले कराउन पनि छाडेन । घुर्की, धम्की, लोभ उसले केही छाडेन । केवल मलाई अर्को एउटा भेडा बनाउन चाहने उसको योजनालाई मैले लत्याइदिए ।

म जाँदिन भनिहाले । अर्को आइहाल्छ सोचेँ । तर एउटा जानेवित्तिकै अर्को आएन । घडीमा आधा घण्टाको पर्खाईपछि बल्ल अर्को माइक्रोको दर्शन पाइयो ।

अवस्था उस्तै थियो । खुट्टा टेक्न मिल्ने गरि चढ्न पनि मुश्किल हुने गरि यात्रुको भीड थियो । दुई जनाको सिटमा तीन जना बसेका थिए । चार जनाको पछिल्लो सिटमा ५ जना कोचिएका, पहिलो सिटको अगाडी उल्टो फर्किएर चारजना जसोतसो अडिएर बसेका थिए ।

ढोकामा अर्को एक जना थिए । उभिने मिल्ने गरि पनि ठाउँ थिएन । त्यसमाथि उनी खुट्टा फैलाएर बसेका थिए ।

यो सबै देखेर म फेरि दोधारमा परेँ । यस्तो भेडा खाँदिएको जस्तो माइक्रो चढ्ने कि नचढ्ने ? घडीको सुई हेर्दा अत्यास लागिसक्यो । जाउँ भने माइक्रोको हालत यस्तो छ ।

त्यसैमा कन्डक्टर भाइले भन्यो, ‘नक्सालमा खाली हुन्छ दिदी । चढिहाल्नुस ।’

त्यो भाइको बोलीले जानै कर लाग्यो । त्यसमाथि पर पुगेपछि खाली हुने आश्वासन थियो नै ।

माइक्रो चढेँ । चढेको केहीबेरपछि त माइक्रो नक्साल पुगिहाल्यो । तर मान्छे झरेनन् । सिट खाली भएन । उल्टै कन्डक्टर माइक्रोमा सिट खाली छ भन्दै मान्छे बोलाइरहेका थिए ।

फेरि टाउको भित्रतिर हातले धकेल्दै भन्दै थिए, ‘अलिक पछाडी जानुस्, तपाईँको पछाडी अझै ठाउँ छ ।’

रिस नियन्त्रणमा रहेन । भनिहालेँ, ‘भाइ अब कहाँ राख्ने हो मान्छे ? बस्ने त के उभिने ठाउँ पनि छैन त ।’

त्यसबेला झन् कोरोनाको तेस्रो लहरको आतंक थियो । स्वास्थ्य मापदण्ड पालना गर्नुपर्ने प्रशासनको उर्दी थियो । चालक र सहचालक त पैँसाको लोभले मापदण्ड पैतालामा कुल्चिदै थिए । हामी यात्रु पनि मापदण्ड सम्झेर खुट्टा मात्रै राख्न मिल्ने ठाउँ हेरेर माइक्रो चढिरहेका थियौँ ।

उसले जवाफ फर्काइहाल्यो, ‘कोरोना सर्छ भनेर खाली गाडी कुदाउने कुरा हुँदैन । के गर्नु दिदी, मान्छे पाए सम्म त हाल्नै पर्यो नी ।’

बडो सास्ती थेगेर माइक्रोभित्र यात्रु कोचिएका थिए । बस्ने ठाउँ छैन । उभिने ठाउँ भेट्न मुश्किल थियो ।

तर पनि भन्न मन लाग्यो, ‘भाई सिट खाली छ भनेर मान्छे चढाउने । अलि पर पुगेपछि खाली हुन्छ भनेर ढाट्न चाँही कति सकेको छ ? मैले अहिलेसम्म बस्ने सिट पाएको छैन । यसरी झुक्याउनु भएन ।’

उसले झन् झोक्किदै भन्यो, ‘काठमाडौंमा गुड्ने गाडीमा सहज खोजेर कहाँ हुन्छ, दिदी । सहज त ट्याक्सीमा हुन्छ । त्यसैमा हिड्नुस । नीजि गाडीमा हुन्छ । आफ्नै कार किनेर चढ्नुस । सहज र सुविधाको लागि आफ्नै साधन चाहिन्छ दिदी ।’

मैले उसको व्यवहार र सार्वजनिक यातायातबारे गुनासो गरेँ । उसले पाठ पढाईहाल्यो । मानौँ, हामी सार्वजनिक यातायातमा यात्रा गर्ने सबैले गाडी चढेर अपराध गरिरहेका छौँ । अनि हामीमाथि उनीहरुले मनोमानी जे गरेपनि हुन्छ ।

मैले यातायात व्यवस्था विभागको निर्देशिका सम्झिएँ। जहाँ लेखिएको छ, ‘माइक्रो बसको ‘सिटिङ क्यापासिटी’ चालकसहित १४ जना हुनुपर्छ।’

लेखिएको त त्यही थियो । तर कहाँ लेखेको हुन्छ र ? लेखाई एउटा गराई अर्कै । त्यो लेखाई त्यो भाईलाई सुनाएको भए उसले भन्दिन्थ्यो, ‘यो निर्देशिका रक्सी खाएर लेखिएको हो । रक्सी भनेको घुस । घुस भनेको पैँसा । थाहा पाउनुभयो दिदी ।’

भो मैले सुनाइँन् । मैले उसलाई पैँसा दिएर त हो नि उसले सबै यो मनोमानी माइक्रोभित्र मच्चाएको । पैँसा भनेपछि उसलाई पनि मान्छे होइन, मान्छेलाई भेडा बनाइराख्न मन पर्छ । सायद साहुले यो बाध्यता बढाएको होला पनि ।

यति सोच्दासोच्दै माइक्रो धुम्रबाराही पुग्यो । त्यत्तिञ्जेल दुई जना मान्छे गाडीमा थपिएका थिए । उकुसमुकुस झन् बढ्यो । चोकमै ट्राफिक प्रहरी थिए । तर कसैले आँखा लगाएनन् ।

म धुम्रबाराही चोकमै झरेँ । मुस्किलले ढोकासम्म त आएँ । फेरी सहचालक भन्न थाल्यो, ‘भाडा अघि नै दिनु पर्दैन ।’

अर्को रिस उठ्यो । झ्वाक चलेकै बेला बोलेँ, ‘यता उता हलचल हुन नमिल्ने गरि मान्छे हालेपछि कसरी पैँसा निकाल्नु हाउँ ।’

त्यसमाथि खुद्रा पैँसा थिएन । पाँच सय रुपैयाँको नोट उसको हातमा थमाएँ ।

मसँगसँगै एक जना बहिनी पनि झर्न लागेकी थिइन् । उनले १५ रुपैयाँ पैसा दिदै सहचालकलाई भनिन्, ‘मसगँ विद्यार्थीको कार्ड छ ।’

सहचालक फेरि रिसाउँदै भन्न थाले, ‘माइक्रोमा कार्ड चल्दैन ।’

‘किन ? सधैँ कार्ड चलिरहेकै छ त । म कार्ड देखाएरै आउने गरेकी छुँ,’ ती बहिनीले भनिन् ।

सहचालकले ठूलो स्वरमा भने, ‘दिदी ठुला बसमा मात्र हो कार्ड चल्ने, हाम्रा साना गाडीमा हैन, खोइ ५ रुपैयाँ थप्नुस् ।’

उनीहरुको विवाद बढ्यो । मलाई रिस उठिरहेकै थियो । बहिनीमाथि अन्याय हुन लागेपछि मुख खोलेँ ।

‘सरकारले विद्यार्थीलाई सार्वजनिक यातायातमा यात्रा गर्दा ४५ प्रतिशत छुट दिएको छ । बहिनीले परिचयपत्र देखाउँदा पनि तपाईँ छुट छैन, कार्ड चल्दै भन्नु हुन्छ ? यसरी ठग्न पाइन्छ’ मैले प्रश्न गर्दै भनेँ । तर उसले बेवास्ता गरिरह्यो ।

फेरि भन्न थाल्यो, ‘कार्ड चल्दैन भनेको तपाईँहरु बुझनु हुन्न ।’ मानौँ ऊ यो देशको सबैभन्दा ठूलो मान्छे हो । प्रहरी, प्रशासनभन्दा पनि ठूलो । प्रचण्ड, ओली र देउवाभन्दा पनि ठूलो । उनीहरु कसैको कानून मान्दैनन् ।

भन्दिए, ‘बहिनी तपाईँले पैँसा थप्नु पर्दैन, हिड्नुस् ।’ मैले उसलाई ओभरटेक गरिदिएँ ।

सहचालकसँग पैसा फिर्ता माग्दै भनेँ, ‘भाई नरिसाउ, कहिलेकाँही यात्रुसँग मीठो बोल्ने गर्नुस् । नम्र व्यवहार गर्नुस । यो देशका ओली, देउवा र प्रचण्ड पनि जनतासँग मिठो बोल्छन् । सम्मान गरेर बोल्छन् । यात्रुलाई राम्रो व्यवहार गर्नुपर्छ ।’

उसले मेरो सुझाव भुईमा खस्न नपाउँदै भन्यो, ‘तपाईका कुरा ती नेतालाई सुनाउनुस् दिदी । माइक्रोमा अरुले बोलेको चल्दैन । मैले जे बोल्यो त्यही चल्छ । देख्नुभएन ।’

यत्ति भनेर उसले पैँसा हातमा थमायो । पैँसा हातमा परेर हिड्दै गर्दा लाग्यो, देउवा, ओली र प्रचण्डभन्दा पनि ठूला सहचालक । अर्थात बिचौलिया । हामी यात्रुकै पैँसा खाएर हामीमाथि नै अत्याचार ।

र, हामी भन्न छाड्दैनौँ, हामी एक सभ्य नागरिक । जिम्मेवार नागरिक । अब अर्को कुरा पनि थप्नुपर्छ, हामी एक जिम्मेवार अत्याचार देख्ने, भोग्ने र सहने नागरिक । किनकी एक दिन होइन, मेरो दैनिक यात्रामा यस्तै अत्याचार सहने बानी भइसक्यो । आखिर बोलेर मात्रै केही हुँदैन ।

प्रकाशित मिति : १४ फाल्गुन २०७८, शनिबार  १० : २२ बजे

जापानमा कीर्तिमानी गर्मी, कृषि क्षेत्रमा विशेष जोखिम

टोकियो – जापानमा आइतबार जापानका २०० भन्दा बढी स्थानहरूमा अत्यधिक

बंगलादेशमा हिंसा भड्किएपछि करिब ८०० नेपाली विद्यार्थी स्वदेश फर्किए

काठमाडौं । बङ्गलादेशमा विकसित पछिल्लो तनावपछि करिब ८०० जना नेपाली

बङ्गलादेशमा अध्ययनरत विद्यार्थीको सहजताका लागि ‘हेल्प डेस्क’

काठमाडौं – परराष्ट्र मन्त्रालयले बङ्गलादेशमा विकसित पछिल्लो घटनाक्रमका कारण समस्यामा

दाङमा जिप दुर्घटना हुँदा १० जना घाइते

तुलसीपुर – दाङको दङ्गीशरण–७ बोगटी नजिकै जिप दुर्घटना हुँदा १०

खानेपानीमन्त्रीद्वारा मेलम्चीको सुरुङ निरीक्षण

काठमाडौं – खानेपानीमन्त्री प्रदीप यादवले सुन्दरीजलमा रहेको मेलम्ची खानेपानी आयोजनाको