लाओसको ऋण संकट अझ गहिरिँदै | Khabarhub Khabarhub

लाओसको ऋण संकट अझ गहिरिँदै


२१ आश्विन २०८०, आइतबार  

पढ्न लाग्ने समय : 2 मिनेट


114
Shares
  • change font
  • change font
  • change font

भिएन्टिएन- दक्षिणपूर्वी एसियाली मुलुक लाओसको राजधानी भिएन्टिएनस्थित प्रख्यात पाटुसाई स्मारक नजिकै ‘चाइना एड’ को बोर्ड राखिएको छ । फ्रान्सबाट स्वतन्त्रता प्राप्त गर्न युद्धमा लडेका सेनानीहरुका लागि समर्पित यस स्मारकनजिकै यस किसिमको बोर्ड राखिएकोमा यस मुलुकका धेरै मानिसहरु असन्तुष्ट छन् । त्यहीँ ‘समान भविष्यका लागि’ भन्ने सन्देश पनि लेखिएको छ । आर्थिक संकटबाट गुज्रिरहेको लाओसमा यस बोर्डले धेरैको ध्यान तानेको छ ।

अन्तर्राष्ट्रिय मुद्रा कोष आईएमएफको सन् २०२३ को तथ्यांकअनुसार लाओसले आफ्नो कूल ग्राहस्थ उत्पादनको १२३ प्रतिशत धेरै ऋण लिएको छ । यसमध्ये लाओसले आधाभन्दा धेरै ऋण त चीनसँग लिएको छ । लाओसमा भौतिक पूर्वाधारका परियोजनाको विकास गर्न भन्दै चीनले यति ठूलो ऋण प्रदान गरेको हो ।

यद्यपि यस प्रकारको ऋणमा कुनै पारदर्शीता भने छैन । अस्ट्रेलियाको सिड्नीमा रहेको लोवी इन्स्टिच्युटमा हिन्द प्रशान्त विकास केन्द्रकी वरिष्ठ अर्थशास्त्री मारिजा कुरे लाओसको ऋणमा अपारदर्शीता ‘यसअघि कहिल्यै नदेखिएको स्तरमा रहेको बताउँछिन् । उनका अनुसार लाओसमा ऋणको संकट विश्वले थाहा पाएभन्दा भयानक छ । अपारदर्शीता र सूचना एवम् तथ्यांक सार्वजनिक नहुनु यसको सबैभन्दा ठूलो कारण रहेको उनको भनाइ छ ।

लाओसमा चिनियाँ ऋणमा रेलमार्गको निर्माण गरिएको छ । ५ अर्ब ९० करोड लगानीमा निर्मित यस रेलमार्गले दक्षिणी चीनको कुन्मिङ सहरलाई लाओसको राजधानी भिएन्टिएनसँग जोड्दछ ।

दक्षिणपूर्वी एसियालाई रेलमार्गबाट जोड्ने चीनको महत्वकांक्षी परियोजनाको एक हिस्साको रुपमा यस रेलमार्गलाई लिइन्छ । सन् २०२१ को डिसेम्बर महिनामा सञ्चालनमा आएको यस रेलमार्गमा चीनको सरकार नियन्त्रित कम्पनीको ७० प्रतिशत र लाओस सरकारको बाँकी ३० प्रतिशत हिस्सेदारी छ ।

विद्युत निर्यात गर्ने उद्देश्यका साथ लाओसले मिकङ नदीमा बाँध निर्माणका लागि पनि चीनसँग ऋण लिएको छ । तर, ऋण संकट गहिरिँदै गएपछि सन् २०२१ मा लाओसले इलेक्टिसिते दु लाओस ट्रान्सिमिसन नामक कम्पनीलाई २५ वर्षसम्मका लागि अनुदानमा विद्युत सेवा सञ्चालनको अनुमति दियो । यस कम्पनीको बहुसङ्ख्यक सेयर चिनियाँ स्वामित्वमा रहेको छ ।

अस्ट्रेलियाको जेम्स कुक विश्वविद्यालयमा कार्यरत किएरिन सिम्स भने लाओस सरकारको आर्थिक अव्यवस्थाका कारण दिगो विकास हुन नसकेको बताउँछन् ।

आगामी ५ वर्षसम्म ऋण तिर्नका लागि लाओसले हरेक वर्ष कम्तीमा १ अर्ब २० करोड डलर खर्चिनुपर्ने एसियाली विकास बैंक एडीबीले जनाएको छ । यता मुलुकको कूल ग्राहस्थ उत्पादन भने केबल १४ अर्ब ९ करोड डलरमात्रै रहेको छ । एडीबी लाओसकी वरिष्ठ अर्थशास्त्री एम्मा एलेनले मुलुकको सार्वजनिक ऋण संकटग्रस्त अवस्थामा रहेको बताएकी छिन् ।

अर्कोतर्फ डलरको तुलनामा लाओसको मुद्रा किपको अवमूल्यन तीव्र गतिमा भइरहेको छ । पछिल्ला दुई वर्षको अवधिमा किमको मूल्य आधाले घटेको छ । यस कारण आयातमा आधारित लाओसको अर्थतन्त्रमा तीव्र मुद्रास्फीति मापन गरिएको छ ।

एडीबीकी अर्थशास्त्री एलेनका अनुसार यस वर्षको जनवरीदेखि अगस्टसम्म लाओसमा खाद्यान्नको मुद्रास्फीति दर औसतमा ४६ प्रतिशतसम्म पुगेको थियो । प्रमुख ऋणदाताहरुले पनि लाओसले ऋण तिर्नसक्नेमा विश्वास गुमाइसकेका छन् । हाल लाओसलाई ‘ऋण दिन सबैभन्दा धेरै जोखिम रहेको मुलुक’ को सूचीमा राखिएको छ ।

प्रकाशित मिति : २१ आश्विन २०८०, आइतबार  ९ : ५४ बजे

आजका समाचार : ओलालाई दुईतिहाइ विश्वास, बंगलादेशमा आरक्षण खारेज, नेपाली विद्यार्थी फर्किँदै

प्रधानमन्त्री ओलीले पाए संसद्‍को दुईतिहाइ मत, पक्षमा १८८, विपक्षमा ७४

उद्योग मन्त्रालयको समग्र सुधारका लागि १० दिने सुझाव सङ्कलन अभियान सुरु

काठमाडौं– उद्योग, वाणिज्य तथा आपूर्तिमन्त्री दामोदर भण्डारीले मन्त्रालयको सुधारका लागि

बंगलादेशमा सर्वोच्च अदालतले आरक्षण प्रणालीलाई खारेज गरिदियो

ढाका- बङ्गलादेशको सर्वोच्च अदालतले यस वर्षको जुन ५ मा गरिएको

मोहना नदीमा अलपत्र परेका २५ जनाको उद्धार

काठमाडौं– आइतबार बर्षासँगै मोहना नदीमा आएको बाढीमा फसेका २५ जनाको सशस्त्र

यमनबाट प्रहार गरिएको क्षेप्यास्त्र खसालेको इजरायली सेनाको दाबी

जेरुसेलम – इजराइली युद्धक विमानहरूले यमनमा धेरै हुथी लक्ष्यहरूमा आक्रमण