‘म विद्रोह गरेर मुख्यमन्त्री बनेको मान्छे हुँ, विधान हैन, संविधान मान्छु’ | Khabarhub Khabarhub

‘म विद्रोह गरेर मुख्यमन्त्री बनेको मान्छे हुँ, विधान हैन, संविधान मान्छु’



केन्द्रमा नयाँ गठबन्धन बनेपछि ७ वटै प्रदेश सरकारमा हलचल मच्चिएको छ । सरकारबाट प्रतिपक्षको मोर्चा सम्हाल्न पुगेको कांग्रेस प्रदेशमा कतै रक्षात्मक त कतै प्रतिशोधात्मक भएको देखिएको छ । कोशी प्रदेशको भने कहानी अलग्गै छ । थोरै समयमा धेरै मुख्यमन्त्री उत्पादन गरेको यो प्रदेशका वर्तमान मुख्यमन्त्री केदार कार्की पार्टीमा विद्रोह गरेर त्यो पदमा पुगेको र आफ्ना लागि पार्टी विधानभन्दा संविधान महत्त्वपूर्ण भएको बताउँछन् ।

नेपाली काँग्रेस सहितको गठबन्धन दलहरूसँग विद्रोह गर्दै काँग्रेसका ८ सांसद र एमालेका ३९ सांसदको समर्थनमा  सरकार निर्माण हुने अन्तिम विकल्प रहेको संविधानको धारा १६८ को उपधारा (५) अनुसार मुख्यमन्त्री बनेका कार्की नेतृत्वको सरकार गठन भएको १४३ दिन नाघेको छ । केन्द्रमा फेरिएको गठबन्धनसँगै कुल ९३ सदस्यीय प्रदेश सभा रहेको कोशीमा ४० सिट संख्यासहित सबैभन्दा ठूलो दल एमालेले कार्कीको राजीनामा मागिसकेको छ । तर मुख्यमन्त्री कार्की पदबाट राजीनामा नदिने अडानमा छन् भने तत्काल सरकारमा सहभागी माओवादी र एकीकृत समाजवादीका मन्त्रीहरूलाई बर्खास्त गर्ने तयारीमा पनि देखिएका छैनन् । जसका कारण मुख्यमन्त्री कार्की दोहोरो दबाबमा रहेको बुझ्न कठिन छैन । कार्की नेतृत्व सरकारको आयु र प्रदेश सभाको विघटन सन्दर्भमा प्रस्तुत छ, मुख्यमन्त्री कार्कीसँग सहकर्मी ध्रुव भट्टराईले गरेको कुराकानीको सार संक्षेप ।

केन्द्रको गठबन्धन भत्किएसँगै एमालेले तपाईँको राजीनामा मागेको  छ, अब कहिले छोड्नु हुन्छ ?

केन्द्रमा सत्ता गठबन्धन गडबड भएको हैन, केन्द्रमा प्रधानमन्त्री निरन्तर रहे पनि प्रधानमन्त्रीका सहयात्री दलहरू परिवर्तन भएका हुन् । मुलुक सङ्घीयतामा गएको छ । सात वटा प्रदेश छ । त्यस कारण पारी डाँडामा काग करायो भने यहाँ रोटी भित्र किन छिराउनु पर्‍यो ?

तपाईँले नेतृत्व गरी रहेको प्रदेश सरकारमा सामेल माओवादी र एकीकृत समाजवादीका मन्त्रीहरूलाई कहिले बर्खास्त गर्नुहुन्छ ?

हेर्नुस् यो सरकार नै अलग सरकार हो । यो सबैले विश्वासको मत दिएको सरकार हो । त्यसैले उहाँहरू यो सरकारमा बसुन्जेल किन बर्खास्त गर्नु पर्‍यो ? यदि कसैको काममा प्रश्न उठ्यो, सरकारको एजेन्डामा काम नभएको अवस्थामा जुनसुकै पार्टीको मानिस बर्खास्त हुन्छ ।  तर मौजुदा मेरो मन्त्रिमण्डलप्रति अहिलेसम्म म सन्तुष्ट छु । अतालिनु पर्ने कारण देखेको छैन । यो संविधान सम्मत बनेको सरकार हो । संविधानले दिएको अधिकार प्रयोग गर्ने हो ।

अन्य प्रदेशहरूमा काँग्रेसको नेतृत्व रहेको मुख्यमन्त्रीले माओवादीका मन्त्रीहरूलाई बर्खास्त गर्ने क्रम सुरु भइसकेको छ । तपाईँले अनुसरण गर्नु पर्दैन ?

अरू प्रदेश र यो प्रदेशमा बनेको सरकारको प्रकृति पनि फरक छ । अरू प्रदेशमा सरकार बन्दाको अवस्था र यो प्रदेशमा सरकार बन्दाको  अवस्था फरक छ । त्यस कारण यो  कस्तो हो भने भाषा संस्कृति, रीति रिवाज, धर्म सबै फरक भएको प्रदेश हो । त्यसैले अरू प्रदेशसँग हाम्रो तुलना हुँदैन ।

केन्द्रको परिवर्तनपछि तपाईँको राजीनामा माग्ने बारेमा पनि सत्ता साझेदार दल माओवादी नरम देखिरहँदा एमालेले भने तत्काल राजीनामा दिएर नयाँ सरकार गठनका लागि वातावरण बनाउनु पर्ने भनेको छ । अर्काथरिले वर्तमान मुख्यमन्त्री सत्ता जोगाउन एमालेसँग छलफलमा रहेको भनिरहेका छन् । सत्य के हो ?

म सत्ता जोगाउन म कोहीसँग पनि संवाद गर्दिन । सरकार जनताको आशा, अपेक्षामा चलोस् भनेर सबैसँग सौहार्द रूपमा सम्बन्ध राख्न सबै सँग कुरा गर्न चाहन्छु । अघिल्लो मुख्यमन्त्रीले एउटा म्यान्डेटसहित मलाई मुख्यमन्त्रीमा सहयोग गर्नु भएको हो । त्यो चाहिँ कस्तो हो भने संयुक्त सरकार त्यसमाथि अधिकतम सहमतिको सरकार बनाउने भनेको हो ।

सहमतिको सरकार बनाउन म जहिले पनि लचिलो छु । म सबैलाई समेटेर लान जहिले पनि तयार भएर बसेकै छु । अब एमालेले राजीनामा मागेको विषय राजनीतिक एजेन्डा हो, त्यसलाई म सम्मान गर्छु । राजीनामा दिई हाले खाली भइहाल्छ । हामी जान पाउँछौँ भन्ने कुरा त्यो त प्रयास स्वाभाविक भइहाल्छ । म पनि त पटक पटक प्रयासबाट यहाँ आइपुगेको हो नि ।

उसो भए, तपाईँको कुरा अनुसार केन्द्रमा सत्ता समीकरण फेरबदल भए पनि प्रदेशमा भने सर्वदलीय सरकार गठन गरेर भए पनि सरकार टिकाउने खेलमा देखिनु भएको हो ?

यो अहिले नै हैन, पहिला पनि तपाईँहरू सञ्चारकर्मी र  प्रदेश सभामा बोल्दा एउटा कुरा के भने सहमतिको सरकारको लागि यो प्रदेश सरकारको मुख्यमन्त्री जहिले पनि तयार छ । सहमतीय सरकालाई हामी अगाडि लिएर  जान अधिकतम सहमतिमा यो सरकारलाई बढाउन जहिले म लचिलो छु । यो आज मात्र हैन, हिजो पनि  र फेरि भोलि पनि यो कुरामा मैले कहीँ कतै बोली फेरेको छैन । र यो बोली फेरिन्न ।

केन्द्रमा गठबन्धन भत्किसकेको छ, यो अवस्थामा हेर्दा प्रदेश सरकारलाई निरन्तर दिने कुरामा संसदीय अंक गणित हेर्दा तपाई अल्पमत हुनुहुन्छ, तर पनि सत्ता लोलुप्ता यति धेरै किन ?

अल्पमत र बहुमत भनेको के हो ? अल्पमत र बहुमत देखिने ठाउँ कहाँ हो ? प्रदेश सभा हैन, त्यसैले अल्पमत र बहुमत नाप्ने थलो भनेको सांसद हो । संसद् बाहिर अल्पमत र बहुमत हुँदैन । यदि लेटरप्याडले सरकार बन्थ्यो, अल्पमत र बहुमत हुन्थ्यो भने, म त ८ जनाले बनेको मुख्यमन्त्री हो नि , कि हैन ? कति हो ८ जना ९३ को प्रतिशत निकाल्नु त ?

त्यसो भए संविधानको धारा १६८ को उपधार ५ अनुसार मुख्यमन्त्री भएको म भनेर आफूलाई अविछिन्न मुख्यमन्त्रीका रूपमा स्थापित गराउन खोज्नु भएको हो ?

संविधानको धारा १६८ को उपधार ५ किन बन्यो, किनभने ३ सम्म सरकार बनेन, एक चोटि तिनीलाई मौका छ । स्वतन्त्र रूपमा एक चोटि आऊ, अब संसदहरु मिलेर तीन आउन सक्छौ भने आऊ, मैले सांसदहरु मिलाउन सकेँ ।  म आएँ, त्यसकारणले गर्दा त्यसमा चाहिँ  अल्पमत परेको खण्डमा विश्वासको मत  लिन सक्छौ भने पनि  म आएँ । त्यसपछि विश्वासको मत पनि लिन सकेँ । अब दुई वर्षसम्म संसदीय अभ्यासमा विश्वासको मत राख्न पाइँदैन, त्यस कारण संविधानले लिएको म्यान्डेट  अनुसार काम गरेन भने संविधान त जनताको  रगतबाट बनेको हो नि । जनताको रगतबाट बनेको संविधानको अवमूल्यन जनप्रतिनिधिहरूले गर्न मिल्छ ? त्यो गर्नु भनेको घोर पाप हो ।

त्यसैले जनताको रगतबाट बनेको संविधान  रक्षा गर्ने काम सरकार प्रमुखको हो, त्यो संविधानसम्मत चल्नु पर्छ । यो वा त्यो बहुमत या अल्पमत भन्ने विषय संविधानको धारा १६८ को उपधारा २ मा छ ।  १ मा छ  । पूर्ण बहुमत, बहुमत अल्प मत कति मत भन्ने कुरा २ मा छ हैन कि एक चोटि तिमीलाई मौका के छ भने तिमी अल्पमतमा नै छौ भने पनि ठुलो दललाई भनेर पनि उपधारा ३ मा व्याख्या गरिएको छ । त्यसैले त्यसपछिको अवस्थामा संसद विघटन गर्नु हुँदैन । चाँडो चाँडो दुई महिना, तीन महिनामा मध्यावधि गर्न हुँदैन ।

त्यस कारण संविधानको धारा १६८ को उपधार ५ अनुसार सरकार गठनको लागि खोजी भएको मुख्यमन्त्री हो म । संविधान अनि प्रदेश सभामा त्यत्रो सबैको प्रिय भएर बनेको मुख्यमन्त्री भएको म ।  मैले चाहिँ त्यो संविधानले अन्तिम अस्त्रका रूपमा व्याख्या गरेर बनेको म मुख्यमन्त्रीको सपना धुजा धुजा पर्न मिल्छ ? त्यसैले संविधानको बर्खिलाप, संविधानलाई अवहेलना गर्ने बाटोमा मेरो  कदम अगाडि जाँदैन।

वर्तमान सत्ता गठबन्धनका सहयात्री दलहरू प्रदेशमा पनि तपाईँको सरकार गिराउन र आफू नेतृत्वको सरकार बनाउने खेलमा लागे भने के गर्नुहुन्छ ?

यस्तो कुरा त के हुन्छ भने कसरत त जसले पनि गर्न पाउँछ । स्वाभाविक उहाँहरूले गर्न पाउनु हुन्छ पनि । संविधान सम्मत उहाँहरूले गर्नु भएको कसरतलाई म प्रजातान्त्रिक पार्टीको एक सदस्यको हिसाबले स्वागत गर्न चाहन्छु ।

संविधानले त मुख्यमन्त्रीले विश्वासको मत पाउन नसके वा अर्को सरकार बन्न नसके मात्र मध्यावधि भनेको छ नि । तर तपाईँ त सरकार फेरबदलमा दलहरू लागेमा प्रदेश सभा विघटन गरिदिन्छु भनेर धम्काउनु हुन्छ रे हो ?

तपाईँले यो अन्तर्वार्ता लिनु पहिला राम्ररी संविधान अध्ययन गर्नु भएन कि जस्तो मलाई महसुस भयो । किनकि संविधानको धारा १६८ को उपधार ५ अनुसार सरकार बनेपछि धारा ४ अनुसार विश्वासको मत  लिनुपर्छ भन्छ । धारा ७ ले यदि मुख्यमन्त्रीले विश्वासको मत लिन नसकेमा मुख्यमन्त्रीको सिफारिसमा प्रदेश प्रमुखले  मध्यावधिको घोषणा गर्नुपर्ने भनेर प्रस्टसँग व्याख्या गरेको छ । हैन त्यस कारणले मैले विश्वासको मत लिन्न कहाँ भनेको छु र ? उहाँहरूले अति नै गर्नु भएछ भने मैले विश्वासको मत लिनुपर्ने हुन्छ । त्यसका लागि संसद् छँदै छ नि । संसदमा जान्छु नि ।

यदि तपाईँले विश्वासको मत प्राप्त गर्न सक्नु भएन भने त सरकार गुमाउनु पर्ला । त्यो जोखिम मोल्न तयार हो ?

संविधानको अक्षरशः पालना गर्ने व्यक्ति भएकाले म पार्टीको  विधान भन्दा देशकै संविधान मानेर आएको मान्छे हो । पार्टीको नीति चाहिँ मानेको  तर  विधान भन्दा संविधान माथि छ भनेर आएको मान्छे म । त्यसैले मैले संविधानको धारा मान्दिन भनेर हुन्छ ? संविधानका हरेक धाराको अक्षरशः  पालना गर्छु । त्यो भन्दा दायाँ बायाँ हुँदैन । अनि तपाईँले भन्नु भएको विषय सरकार फेरबदल कसरी हुन्छ कोशीमा , के डोजर ल्याएर उताबाट उठाएर उता राख्ने हो ? हिजो जबरजस्ती सरकार बनाउँदा अदालतले हैन भनेको हैन ? त्यही संविधान टेकेर भनेको हैन ? त्यसले मेरो नेतृत्वको सरकार फेरबदलको विषय लिएर मैले अदालत जानुपर्ने  अवस्था छैन । जानै पर्दैन, अदालत किन जानुपर्छ मैले ? के गरेर हटाउने, संविधान अनुसार नै हटाउने, यो अहिलेको प्रदेश सभा  संविधान बाहिरबाट बनेको हो ? मलाई सरकारको नेतृत्वबाट हटाउन संविधान बाहिर जाने के यो रुस र उत्तर कोरियामा बनेको सरकार हो ? हैन भने यहीँको संविधान अनुसार काम हुन्छ । त्यस कारण मेरो नेतृत्वको सरकार दुई वर्षसम्म सुरक्षित छ ।

त्यसो भए दुई वर्ष यो सरकारले निरन्तरता पाउने विश्वासिलो आधार के हो ?

यो सरकार गठनको प्रक्रियामा नै दुई वर्षसम्म हलचल नै नहुने गरी गाडेको खाँबो हो नि यो । मूल खाँबो हो । तपाई किन त्यसमा चिन्ता गर्नु हुन्छ ? मध्यावधि चुनावमा जाने कुरा दुई वर्ष अघि संविधानले नै परिकल्पना नगरेको विषय हो, त्यसैले त्यो सम्भव नै छैन । र म जनतालाई मध्यावधिमा धकेल्न चाहन्न । म बाट मध्यावधिमा जाने खालको  कुनै काम हुँदैन ।

उहाँहरूले पनि जबरजस्ती मध्यावधिमा जान्छौँ हामी चुनावको लागि तयार छौ ,तैँले चुनावको वातावरण बनाई दे, चुनाव गराई दे, भन्ने हिसाबले क्रियाकलाप  गर्नुहुन्छ जस्तो मलाई पनि लाग्दैन । त्यसमा उहाँहरू पनि जनताप्रति चुनावमा जाँदा के भनेर जाने, छैन नि एजेन्डा । सरकार बनाउने र सरकार फेरिदेऊ भनेर जाने हैन होला । त्यस कारण उहाँहरूबाट पनि त्यस खालको क्रियाकलाप हुन्छ जस्तो लाग्दैन ।

प्रकाशित मिति : २७ फाल्गुन २०८०, आइतबार  १ : ३१ बजे

नेपाल कतार संयुक्त वाणिज्य परिषदको स्थापना

काठमाडौं– नेपाल र कतारका निजी क्षेत्र सम्मिलित नेपाल कतार संयुक्त

भूकम्पीय जोखिम न्यूनीकरणका लागि बृहत् फोटो प्रदर्शनी

काठमाडौं– भूकम्पीय जोखिम न्यूनीकरणका लागि सचेतना फैलाउने उद्देश्यले बुधबार बृहत्

महोत्तरीमा आगलागी हुँदा ३० घर जलेर नष्ट

जनकपुरधाम– महोत्तरीमा आगलागी हुँदा करिब ३० वटा घर जलेर नष्ट

मानपुर-बुलिङटार सडक खण्डमा कालोपत्र गरिँदै

तनहुँ– तनहुँको मानपुर-डेडगाउँ-बुलिङटार सडक खण्डको ११ किलोमिटर कालोपत्र सुरु गरिएको

कर्णालीका नवनियुक्त मन्त्री परियारले लिए शपथ

सुर्खेत– कर्णाली प्रदेशका नवनियुक्त मन्त्री रणसिंह परियारले पद तथा गोपनीयताको