काठमाडौं – नेपालको शेयरबजार नेपाल स्टक एक्सचेञ्ज लिमिटेड (नेप्से) पुस पहिलो साता ८५ अङ्कले घटेर दशैँ अघिकै बिन्दुमा झरेको छ ।

महिनाको पहिलो साताका चार कारोबार दिनमै ८५ अङ्कले घटेपछि नेप्से २५९७.४९ बिन्दुमा झरेको हो । दशैँ अघिको अन्तिम कारोबार दिन असोज २३ गते नेप्से २६६८.१७ बिन्दुमा झरेको थियो । हिजो बिहीबार सो दिन यताकै कम बिन्दुमा नेप्से झरेको हो ।

यो साताको पहिलो कारोबार दिन सोमबार ५१.३७ घटेको शेयरबजार मङ्गलबार २.९५ अङ्कले बढे पनि वृद्धि टिक्न सकेन । बुधबार ५.६० अङ्कले घटेको बजारमा बिहीबार ३१.४३ अङ्कको पहिरो चल्यो । यसरी साताभर शेयर लगानीकर्ताले ८५ अङ्कको गिरावट भोगे ।

असोज २७ गते २६८२.२९ बिन्दुमा रहेको नेप्से ८५.४ अङ्कले घटेर पुस ४ गतेसम्म आइपुग्दा २५९६.८२ बिन्दुमा झर्नेगरी तीन दिन बजार घट्यो भने एक दिन झिनो अङ्कले बढ्यो ।

यो साता कारोबारमा पनि सुस्तता देखियो । चार दिन अवधिमा १९ अर्ब एक करोड ६० लाख २० हजार रुपैयाँ बराबरको कारोबार हुँदा दैनिक  औसतमा चार अर्ब ७५ करोड ४० लाख रुपैयाँ बराबरको मात्र शेयर कारोबार भयो ।

शेयरको कित्ता कारोबारमा पनि त्यस्तै सुस्तता देखिएको छ । साताभर तीन करोड ५८ लाख २८ हजार ७८६ कित्ता शेयर कारोबार हुँदा दैनिक ८९ लाख ५७ हजार १९६ कित्ता मात्र किनबेच भयो ।

कारोबार संख्याको पनि हालत उस्तै छ । चार दिनमा दुई लाख २४ हजार ३०४ पटकमात्र शेयर कारोबार भएको छ । दैनिक औसतमा ५६ हजार ७७ पटक मात्र कारोबार भएको देखिन्छ ।

‘शेयरबजार जुवा घरजस्तै देखियो’

पछिल्लो समय नेपालको शेयर बजार जुवा घर प्रकृतिको देखिएको बजारका जानकार राजु पौडेल बताउँछन् । पछिल्लो समय बजारमा चलखेल गर्ने लगानीकर्ताले अहिले शेयर बजारलाई जुवा घर जस्तो बनाएको र त्यही कारणले गर्दा बजार घटेको शेयर प्रशिक्षकसमेत रहेका पौडेलको तर्क छ ।

बजारका लगानीकर्ता अनुभवी नहुँदा र कारोबार नसिकेका कारण सामाजिक सञ्जाल तथा हल्लैहल्लाको भरमा लगानी कारोबार गर्दा बजार अस्थिर भएको पौडेलेको भनाइ छ । ‘अहिले बजार घट्नुपर्ने कुनै फण्डामेन्टल कारण छैन’, पौडेलले भने, ‘कम्पनीको फण्डामेन्टल मात्र नभएर राजनीति, वाह्य अर्थतन्त्र र कम्पनीकै रिपोर्ट पनि राम्रो दोस्रो त्रैमासमा सुधार भएर आउने आकलन छ, तै पनि शेयर बजार घटिरहेको छ, यो स्वाभाविक होइन ।’

यसो हुनुमा बजार हल्ला पनि कारक रहेको उनी बताउँछन्‌ । उनका अनुसार, अर्थतन्त्र थाम्न नसकिने ठाउँमा पुगेकाले अर्थमन्त्री विष्णु पौडेल फेर्ने वा सरकार नै बदलिने हल्ला फैलाइएकाले पनि शेयर बजार घटेको हो । त्यस्तो गिरोहले विभिन्न मिडिया प्रयोग गरेर भए पनि ‘चीनसँग बीआरआई सम्झौता गरेपछि भारतले सरकार ढाल्छ, भारतीय खुफिया एजेन्सीका प्रमुखले सरकार ढल्ने कुरा भने’ लगायतका भ्रम फैलाएको उनले उल्लेख गरे ।

नेप्सेमा बैंक तथा वित्तीय संस्थाको बाहुल्यता रहेको, तर ती कम्पनीले पछिल्लो समय राम्रो लाभांश दिन नसकेकाले पनि बजारमा रौनक घटेको पौडेल बताउँछन् ।

अहिले बजार घट्नुमा राजनीतिक हल्ला नै कारक रहेको शेयर बजारका जानकार मुक्ति अर्याल बताउँछन् । अर्थमन्त्री फेरिनेजस्ता हल्ला फैलाइएकाले शेयर बजारमा त्यसको असर देखिएको अर्यालको भनाइ छ ।

‘नेप्से तीन हजार बिन्दुबाट झरेपछि २७८० बिन्दुमा तीन पटकसम्म पुगेर फर्किएको देखिएको छ’, अर्यालले भने, ‘त्यो बिन्दु पार गर्ने नसकेका कारण पनि मनोवैज्ञानिक प्रभाव परेकाले बजार घटेको जस्तो देखिएको छ ।’

राष्ट्र बैंकले ल्याएको पहिलो त्रैमासको मौद्रिक नीतिको समिक्षामा पनि खासै त्यस्तो कुरा नआएका कारणले गर्दा पनि शेयर बजारमा उत्साह नदेखिएको अर्याल बताउँछन् ।

अर्थमन्त्रीले अर्थतन्त्र चलायमान बनाउन नसकेका कारणले गर्दा शेयर बजार नबढेको एक ब्रोकर कम्पनीका प्रमुख कार्यकारी अधिकृत (सीईओ) बताउँछन् ।

‘बैंकमा पैसा थुप्रिएको छ, बजारमा ल्याउने वातावरण अर्थमन्त्रीले तयार गरेका छैनन्’, ती सीईओले भने, ‘बाह्य सूचकमात्र राम्रो देखिएको छ, आन्तरिक सूचक डामाडोल छ ।’

अर्थमन्त्री पौडेलप्रति पछिल्लो समय शेयर लगानीकर्ताहरूले नै विश्वास गर्न छाडेको तर्क गर्दै उनले थपे, ‘अहिले लगानीकर्ताहरूले अर्थमन्त्री आएर शेयर बढेको भनेको त टुक्का हानेर रहेछ भन्न थालेका छन् ।’

सातामा कुन दिन कस्तो रह्यो बजार ?

यो साताको आइतबार उधौली पर्व परेकाले सार्वजनिक बिदाका कारण शेयर कारोबार भएन ।

भोलिपल्ट खुलेको नेप्सेमा पहिरो नै गयो । एकै दिन नेप्से ५१.३७ प्रतिशतले घटेर २६३०.९१ बिन्दुमा ओर्लियो । सोमबार नेप्से ५१.९१ प्रतिशतले घट्दा परिसूचक उच्चतम २६८४.३२ बिन्दुमा र न्यूनतम २६२२ बिन्दुमा पुगेको थियो ।

सोमबार नेप्से ओह्रालो लाग्दा कारोबारमा पनि सुस्तता छायो । उक्त दिन पाँच अर्ब ७९ करोड २१ लाख ८३ हजार रुपैयाँ बराबरको एक करोड ११ लाख ४७ हजार ९०९ कित्ता शेयर ६६ हजार ८८१ पटक किनबेच भएको थियो ।

सोमबार घटेको बजारमा मङ्गलबार भने झिनो अङ्कको सुधार देखिएको थियो । मङ्गलबार नेप्से २.९५ अङ्कले बढेर २६३३.८७ बिन्दुमा पुगेको थियो । उक्त दिने नेप्से ०.११ प्रतिशतले बढ्दा परिसूचक उच्चतम २६४८.५५ बिन्दु र न्यूनतम २६११.८९ बिन्दुसम्म पुगेको थियो ।

सोमबार बजारमा हरियाली देखिए पनि कारोबार भने घट्यो । उक्त दिन चार अर्ब २९ करोड ४१ लाख २३ हजार रुपैयाँ बराबरको ८० लाख ८९ हजार ८४४ कित्ता शेयर ५३ हजार २२२ पटक किनबेच भएको थियो ।

नेप्सेमा मङ्गलबार देखिएको हरियाली एक दिनमात्रै टिक्यो । बुधबार नेप्से पूरै राताम्य देखियो । उक्त दिन नेप्से ५.६० अङ्कले घटेर २६२८.२६ बिन्दुमा पुगेको थियो ।

बुधबार नेप्से ०.२१ प्रतिशतले घट्दा परिसूचक उच्चतम २६५६ बिन्दु र न्यूनतम २६२१ बिन्दुसम्म पुगेको थियो ।  बुधबार नेप्से घट्दा कारोबार पनि झनै घट्यो । उक्त दिने चार अर्ब २१ करोड ९७ लाख ५९ हजार रुपैयाँ बराबरको ७४ लाख ७९ हजार ७ कित्ता शेयर ४८ हजार ८३५ पटक किनबेच भयो ।

शेयर बजारको ओराले यात्रा साताको अन्तिम दिन पनि कायमै रह्यो । बिहीबार नेप्से ३१.४३ अंकले घटेर २५९६.८२ बिन्दुमा पुग्यो ।  उक्त दिन नेप्से १.१९ प्रतिशतले घट्दा परिसूचक उच्चतम २६३४.५७ बिन्दु र न्यूनतम २५९३.१८ बिन्दुमा पुगेको थियो ।

बुधबारको तुलनामा बिहीबार कारोबार केही बढेको जस्तो देखिए पनि खास रौनक भने कारोबारमा पनि देखिएन । बिहीबार चार अर्ब ७० करोड ९९ लाख ५४ हजार रुपैयाँ बराबरको ९१ लाख १२ हजार २६ कित्ता शेयर ५५ हजार ३६९ पटक किनबेच भयो ।