ललितपुर– ललितपुरको पाटन दरबार क्षेत्रस्थित कृष्ण मन्दिर नजिकको कात्तिक डबलीमा कार्तिक नाचको आठौँ दिन सोमबार ‘नरसिंह अवतार’ मञ्चन गरिएकाे छ ।

कथाअनुसार, जव विष्णुले वराह अवतारबाट हिरण्याक्षलाई वध गर्छन्, उनका दाजु हिरण्यकश्यपु विष्णुप्रति बदला लिन शपथ गर्छन् । ऊ हिमालमा गई वर्षौँसम्म कठोर तपस्या गर्छ र अन्ततः ब्रह्माबाट वरदान प्राप्त गर्छ ।

हिरण्यकश्यपुको इच्छा थियो– न त उसलाई कुनै मानिसले, न जनावरले मार्न सकोस् । न दिनमा, न रातमा, न स्वर्गमा, न पृथ्वीमा र न कुनै अस्त्र वा शस्त्रले उसलाई क्षति पुर्‍याउन सकोस् ।

यो वरदानले उसलाई लगभग अमर बनायो र ऊ अत्याचारी शासकमा परिणत भयो । विष्णुको पूजा बन्द गराउँदै, उसले आफ्नै राज्यमा अधर्म फैलायो । तर उसका छोरा प्रह्लाद विष्णुभक्त थिए, जसको भक्ति कुनै पनि यातनाले कम हुन सकेन । क्रोधित भएर हिरण्यकश्यपुले अन्ततः प्रह्लादलाई मार्न आदेश दिँदै खम्बामा बाँधेर शिरोच्छेदन गर्न लगाउँछ।

त्यही क्षण खम्बाबाट विष्णु नरसिंहको रूपमा प्रकट हुन्छन् र काखमा राखेर नङले उदर च्यातेर नास गर्छन् ।

पाटन दरबार क्षेत्रको ऐतिहासिक वातावरणमा प्रस्तुत यो नाटकले नरसिंह अवतारको अद्भूत रूप, हिरण्यकश्यपुको अहङ्कार, र प्रह्लादको अटुट भक्ति कलात्मक रूपमा चित्रण गर्छ । यसले श्रद्धा, न्याय, र सत्यको विजयको सन्देश दिन्छ। 

तस्बिर : नेपाल फोटो लाइब्रेरी