काठमाडौं– हालै अभिनेत्री नीति शाहले चलचित्र क्षेत्रका महिला कलाकारहरूको सुरक्षा र सुविधा सुनिश्चित गर्न ‘भ्यानिटी भ्यान’को आवश्यकता औँल्याएकी छिन् । सञ्चार तथा सूचना प्रविधि मन्त्रालयले चलचित्रकर्मीहरूसँग गरेको छलफलमा उनले एक दुःखद अनुभव सुनाइन् । जहाँ भारतबाट आएका महिला कलाकारलाई म्युजिक भिडियो छाँयाङ्कनको क्रममा वासरुमको अभाव हुँदा असजिलो भएको थियो ।

नीतिले सञ्चारमन्त्री जगदिश खरेलसँग आग्रह गरिन्– महिला कलाकारका लागि ३–४ वटा भ्यानिटी भ्यान उपलब्ध गराउने पहल होस् वा बसमा वासरुम अट्याच गरेर सुविधा सुनिश्चित गरियोस् । उनले बताइन्, ‘यसले महिला कलाकारलाई मात्र सहजता दिने छैन, नेपाली फिल्म उद्योगको पेशागत छवि सुधार्ने अवसर पनि हुनेछ।’

सामान्यतया भ्यानिटी भ्यान सरकारद्वारा सुविधा प्राप्त वा वित्त पोषित हुने सुविधा होइन । यी प्रायः व्यक्तिगत, निजी उत्पादन गृह, वा कलाकारकै आफ्नै स्वामित्वमा हुन्छन् । कतिपय अवस्थामा, फिल्म निर्माण कम्पनीहरू वा निजी कम्पनीहरूले भाडामा लिने वा विशेष रूपमा कस्टम–बिल्ट भ्यानिटी भ्यान निर्माण गर्ने गर्छन् । यसको उद्देश्य कलाकारलाई सुटिङ सेटमा सहज, सुरक्षित र गोपनीय कार्यस्थल उपलब्ध गराउनु हो । यसरी निजी पहल मार्फत चलाइएको भ्यानिटी भ्यानले कलाकार र क्रू दुवैलाई सुविधा, आराम र पेशागत दक्षता सुनिश्चित गर्छ ।

भ्यानिटी भ्यान के हो ?
फिल्म, म्युजिक भिडियो वा विज्ञापनको सेटमा देखिने भ्यानिटी भ्यान केवल साधारण गाडी होइन । यो कलाकारहरूको चलायमान घर हो, जसलाई संसारभरि ‘भ्यानिटी भ्यान’  भनेर चिनिन्छ । भ्यानिटी भ्यानले कलाकार, मोडेल, प्रस्तोता र अन्य सार्वजनिक व्यक्तित्वलाई ड्रेसिङ, मेकअप, विश्राम र तयारीको सुविधा उपलब्ध गराउँछ । सुटिङ वा कार्यक्रमको व्यस्त तालिकामा कलाकारलाई सुरक्षित, गोपनीय र आरामदायी वातावरण प्रदान गर्न यसले महत्त्वपूर्ण भूमिका खेल्छ ।

भ्यानिटी भ्यानमा कस्तो सुविधा हुन्छ ?
भ्यानिटी भ्यानहरू साधारण गाडीभन्दा फरक, लक्जरी मिनी अपार्टमेन्ट जस्तो डिजाइन गरिन्छ । भित्र प्रायः पाइने सुविधाहरू यस्ता हुन्छन्– 
    – मेकअप मिरर र बलयुक्त प्रकाश
    – आरामदायी सोफा र कुर्सीहरू
    – एयर कन्डिसनर र टेलिभिजन
    – मिनी फ्रिज, बेड र निजी शौचालय
    – कहिलेकाहीँ स्नानघर, किचन र फिटनेस उपकरण

बलिउडदेखि हलिवुड कलाकारहरूको भ्यानिटी भ्यान
विश्वभरका ठूला कलाकारहरूले आफ्ना व्यक्तिगत भ्यानिटी भ्यान प्रयोग गरेर सुटिङ सेटमा सुविधा सुनिश्चित गर्छन् । बलिउडका सुपरस्टारहरू जस्तै शाहरुख खान, सलमान खान, दीपिका पादुकोण, प्रियंका चोपडा र करिना कपुरका भ्यानहरू त पाँचतारे होटलभन्दा कम छैनन्, जसमा सबै आधुनिक सुविधा उपलब्ध छन्। तर भ्यानिटी भ्यान केवल प्रमुख अभिनेता वा अभिनेत्रीका लागि मात्र सीमित छैन । बलिउडका चर्चित हास्य कलाकारहरू  कपिल शर्मा, भारती सिंह र अर्चना पुरण सिंहका भ्यानहरू पनि सबै सुविधा सम्पन्न छन् । यसले उनीहरूलाई व्यस्त सेटमा आराम र गोपनीयता दुवै सुनिश्चित गर्छ ।

हलिउडमा पनि यस्तो चलन व्यापक छ । उदाहरणका लागि, हलिउड अभिनेता ड्वेन जोन्सनको भ्यानमा जिम, सुत्ने कोठा र मनोरञ्जन कक्ष समेत रहेका छन्, जसले उनलाई सुटिङको व्यस्त तालिकामा पनि मानसिक र शारीरिक ताजगी दिन्छ । यी सबै भ्यानहरू कलाकारका व्यक्तिगत रुचि, आवश्यकता र सुविधा अनुसार विशेष डिजाइनरहरूले निर्माण गरेका हुन्छन् । यसरी व्यक्तिगत आवश्यकतामै केन्द्रित भ्यानिटी भ्यानले कलाकारलाई सुटिङ सेटमा सुविधा, गोपनीयता र आराम सुनिश्चित गर्न महत्वपूर्ण भूमिका खेल्छ ।

भ्यानिटी भ्यान किन आवश्यक ?
फिल्म सुटिङ प्रायः बाहिरी स्थानमा हुने भएकाले, कलाकारका लागि कपडा फेर्ने वा मेकअप गर्ने स्थायी स्थान हुँदैन । त्यस्तो अवस्थामा भ्यानिटी भ्यान नै उनीहरूको चलायमान घर र कार्यकक्ष बन्छ । यसले न केवल कलाकारको गोपनीयता सुनिश्चित गर्छ, बरु समय बचत र उत्पादनशीलता पनि बढाउँछ ।

निर्माताहरूका अनुसार, कलाकार सहज भएमा उत्कृष्ट प्रदर्शन गर्न सक्छन् । कलाकारको सुविधा र मानसिक ताजगी सेटको सफलता सिधा असर गर्छ, त्यसैले भ्यानिटी भ्यान अब अपरिहार्य उपकरण बनेको छ ।

बलिउड, हलिउडदेखि नेपालका ठूला चलचित्र सेटसम्म भ्यानिटी भ्यानको प्रयोग बढ्दो छ । यसले कलाकार र क्रू मेम्बर दुबैलाई सहजता र दक्षता प्रदान गर्छ । नेपालमा पनि हाल केही ठूला चलचित्र सेटहरूमा भ्यानिटी भ्यानको प्रयोग बढ्दै गएको छ ।

भ्यानिटी भ्यान अब केवल विलासी वस्तु होइन । यो कलाकारको व्यवसायिक आवश्यकता र स्वास्थ्य सुरक्षासँग सम्बन्धित उपकरण बनेको छ । गोपनीयता, आराम र तयारीको सहज वातावरणका कारण, आजको प्रतिस्पर्धात्मक फिल्म उद्योगमा भ्यानिटी भ्यान अविभाज्य पूर्वाधारको रूपमा स्थापित भएको छ ।

अभिनेत्री नीति शाहले यस विषय उठाएर कलाकारको व्यवसायिक मर्यादालाई थप माथि उठाउने एजेण्डा उठाएकी छन् । चलचित्र क्षेत्रका विशेषज्ञहरूले भ्यानिटी भ्यानलाई प्रयोगकर्ताका लागि सुरक्षित र पेशागत वातावरण सुनिश्चित गर्ने आधुनिक उपकरणको रूपमा स्वीकारेका छन् ।