काठमाडौं– विगतका संसदीय चुनावको तुलनामा यस पटकका कार्यक्रम तथा गतिविधिमा केही नयाँपन देखिएको छ । चुनावी प्रचार–प्रसारको शैली, राजनीतिक दलका नेतृत्वको भूमिका, साधन स्रोतको उपयोग, अनुशासनको पालना लगायतका कुराहरू विगतको तुलनामा यसपटक नौलो देखिएको हो ।

भुइँ तहसम्मै पुगे दलका शीर्ष नेता

विगतको निर्वाचनमा विशेषगरी ठूला पार्टीका शीर्ष नेतृत्वले देश दौडाहा गरेर चुनावी क्याम्पिङ गर्थे । देशभरी चुनावी क्याम्पिङमा सहभागी हुँदा समयको अभावमा उनीहरूले आफ्नो निर्वाचन क्षेत्रमा पर्याप्त समय दिन सक्दैनथे ।

जसले गर्दा उनीहरूको निर्वाचन क्षेत्रका टोलटोलमा उम्मेदवारको प्रत्यक्ष उपस्थिति बिना पार्टीका कार्यकर्ताहरूले प्रचार–प्रसार गरिदिन्थे । तर, यसपटक भने मुख्य राजनीतिक पार्टीहरूमध्ये नेकपा (एमाले)ले पार्टी नेतृत्वको उपस्थितिमा चुनावी क्याम्पिङ नै गरेन ।

रास्वपाका नेतृत्वको उपस्थितिमा केही ठाउँमा चुनावी क्याम्पिङ भयो भने नेपाली कम्युनिष्ट पार्टी (नेकपा) र नेपाली कांग्रेसले पनि थोरै ठाउँमा मात्रै चुनावी क्याम्पिङ गरे ।

चुनावी क्याम्पिङ नगर्दा बचेको समयमा नेपाली कांग्रेसका सभापति गगन थापाले आफ्नो उम्मेदवारी रहेको सर्लाही-४ र नेकपाका संयोजक पुष्पकमल दाहाल ‘प्रचण्ड’ले आफ्नो निर्वाचन क्षेत्रमा धेरै समय बिताए । यसपटक उनीहरूले टोलटोलमा पुगेर मतदातासँग भोट माग्ने काम गरिरहेका छन् ।

हेलिकप्टर प्रयोगमा कमी

विगतमा भएका संसदीय निर्वाचनमा राजनीतिक दलका नेतृत्वले चुनावी सभालाई सम्बोधन गर्ने क्रममा हेलिकप्टरको अधिक प्रयोग गर्ने गर्दथे । तर, यस पटकको निर्वाचनमा भने कांग्रेसका सभापति गगन थापाले अन्तिम समयमा अति आवश्यक भएर गरेको बाहेक कुनै पनि अन्य दलका राजनीतिक नेतृत्वले हेलिकप्टरको प्रयोग गरेनन् ।

विगतको निर्वाचनमा नेपाल परिवार दलका अध्यक्ष एकनाथ ढकालले समेत चुनावी सभामा हेलिकप्टरको प्रयोग गरेका थिए । तर, यसपटक ढकाल कुनै पनि चुनावी सभामा देखिएनन् । साथै, प्रमुख दलमध्ये नेकपा र रास्वपाका नेतृत्वले चुनावी सभाका निम्ति हेलिकप्टरको प्रयोग गरेनन् ।

नगण्य झडप

०४८ सालदेखि नै पछिल्लो ०७९ सम्मको निर्वाचनमा चुनावी सन्दर्भमा निकै द्विपक्षीय झडप हुने गरेका थिए । ०४८, ०५१ र ०५६ सालको निर्वाचनमा मुख्यतः कांग्रेस र एमाले, ०६४ सालको निर्वाचनमा माओवादीको भातृ संगठन वाईसीएल र एमालेको भातृसंगठन युथफोर्सको बीचमा अनगिन्ती झडप भएको तथ्याङ्क पाइन्छ ।

पछिल्लो ०७९ मा भएको निर्वाचनमा इन्सेकका अनुसार निर्वाचनको दिन मात्रै देशभर ४४ वटा अप्रिय घटना भएका थिए भने बाजुरामा प्रहरीको गोली लागेर १ र झडपमा १ गरी २ जनाको मृत्यु भएको थियो ।

तर, यसपटकको निर्वाचनको प्रचार–प्रसारको समयमा विगतको तुलनामा शन्तिपूर्ण रहेको देखिएको छ । एमाले र रास्वापाका कार्यकर्ताबीच छिटफुट सामान्य झडप भएपनि ठूला झडप भएका समाचार भने आएनन् ।

गालीगलौज पनि कम

यस पटकको निर्वाचनको प्रचारले नेपाली राजनीतिमा नयाँ मानक स्थापित गर्न खोजेको देखिएको छ । सामान्यतया सबै राजनीतिक दलका उम्मेदवारले व्यक्तिगत रूपमा अन्य दलका उम्मेदवारलाई गालीगलौजन गर्न छाडेका छन् । सामाजिक सञ्जालमार्फत समर्थकले एक अर्कोलाई गाली गरेपनि दलकै उम्मेदवारको तर्फबाट भने त्यस्तो गालीगलौज झण्डै हराएको देखिएको हो ।

यद्यपी राजनीतिक रूपमा अन्य दललाई विभिन्न आरोप प्रत्यारोप गर्ने क्रम भने कायम नै छ । तर, ती आरोप प्रत्यारोप व्यक्तिगत तहसम्म उत्रिएको निकै कम देखिएको छ । जुन कुराले नेपालको राजनीतिक सभ्यता थप विकास भएको अनुमान गर्न सकिन्छ । जबकी विगतमा भएका संसदीय निर्वाचनमा एकले अर्को दलका उम्मेदवारलाई गर्ने टिप्पणी भने अहिलेको स्तरमा कमजोर देखिने गरेको थियो ।

हरायो पोस्टर र भित्तेलेखन

निर्वाचन आयोगले केही अगाडिको निर्वाचनदेखि नै भित्ते लेखनलाई हटाएको थियो, जुन क्रम अहिले आउँदा शून्य बनिसकेको छ । पछिल्लो निर्वाचनमा राजनीतिक दल र उम्मेदवारले आफ्नो निर्वाचनको प्रसार अभियानलाई मुख्य रूपमा स्थापित गर्न मुख्य रूपमा सामाजिक सञ्जाल, फेसबुक , ट्वीटर र युट्युबलाई प्रयोग गर्ने देखिएको छ ।

दलहरूले प्रविधिको प्रयोग गर्दै आफ्नो घोषणापत्रलाई पनि क्यूआरकोडको सहायताले सबैको सहज पहुँच हुनेगरी बनाएको देखिएको छ ।