सामाजिक सञ्जाल अन्तर्गत युट्युबमा अन्तर्वार्ताका लागि सर्वाधिक खोजिने पात्र हुन्– प्रा. डा. सुरेन्द्र केसी । त्यसो त सामाजिक सञ्जालमा राजनीतिक धारभित्र रहनेहरूका लागि प्रा.डा. केसी कुनै अनौठो नाम होइन । कुनै पनि विषय उपर प्रखर वक्ताका रुपमा खरो रुपमा टिप्पणी गर्नसक्ने भएकाले डा. केसी सामाजिक सञ्जाल चलाउनेहरूका नजरमा सर्वप्रथम छनौट गरिने अतिथि हुन् । समसामयिक राजनीतिक घटनाबारे विश्लेषणात्मक अपडेट लिन प्रायः हरकोहीले डा. केसीका अन्तर्वार्ता आउने च्यानल एकपटक स्क्रोल गरेकै हुन्छन् ।

२०१२ सालमा ताप्लेजुङको साविक सावादिन–८ मा जन्मिनुभएका केसीले नेपालको वामपन्थ विषयमा विद्यावारिधि गर्नुभएको छ । उहाँका ५० बढी पुस्तक प्रकाशित छन् । आप्रवासी समस्या, सीमा समस्या, सन्धि वा गोर्खाभर्ती सबैबारे डा. केसीका कैयन् अनुसन्धानात्मक आलेख प्रकाशित छन् ।

इतिहास विषयको प्राध्यापक भएपनि डा. केसीले लोकसेवा तयारी गर्नेलाई, सुरक्षा निकायलाई होस् वा राजनीतिज्ञलाई डा. केसीले अध्यापन गराउनुभएको छ । त्यसैले पनि समाज बुझेको व्यक्तिभन्दा फरक पर्दैन । डा. केसीका आलोचक जति छन्, त्यो भन्दा कैयन् प्रशंसक पनि ।

पहिलो अन्तर्वार्ता र लेखन
डा. केसीकाअनुसार उहाँको पहिलो अन्तर्वार्ता रेडियो सगरमाथामा २०४८ सालमा प्रत्युष वन्तले लिएका थिए । त्यसबेला डा. केसीलाई समाज र इतिहासबारे सोधिएको थियो । पछि डा. केसीले विद्यावारिधि गरेपछि लेख लेख्न थाले । कान्तिपुर दैनिकलगायत तत्कालीन समयमा प्रकाशन हुने पत्रपत्रिकामा तीन पटकसम्म समसामयिक विषयमा लेख पठाउँदा नछापिएपछि डा. केसीले छापिँदैन भन्ठानेर लेख्न छाडे तर हठात् एक दिन एउटा लेख प्रकाशन भयो । पत्रिकामा आफ्नो नामसहित प्रकाशित लेखले डा. केसीलाई हौसला मिल्यो । डा. केसी भन्छन्– ‘तत्कालीन समयमा पत्रपत्रिकामा लेख लेख्दा गोरखापत्रमा पनि लेख्न थाले- स्तम्भकारका रुपमा । तर एकजना सम्पादक त्यो संस्थामा आएपछि मेरा लेख काटिए । कान्तिपुरमा पनि यही घटना दोहोरियो । अहिलेसम्म त्यहाँ मेरो लेख छापिँदैन ।’ डा. केसीले सुनाए ।

केसी निषेधिकरण पत्रपत्रिकामा मात्र सीमित भएन । विस्तारै भर्खर खुलेका टेलिभिजनमा पनि हुन थाले । निजी क्षेत्रका कतिपय टेलिभिजनमा डा. केसीलाई अतिथिका रुपमा डाकिए पनि हिमालय र इमेज टिभीले अझै निषेध गरेको छ । डा. केसी भन्छन् –‘अन्तर्वार्ताका लागि बोलाएर पनि बीच बाटोमा पुगेपछि हुँदैन भनेर फर्काए यी टिभीले ।’

२०६५ सालपछि युट्युब विस्तारै फैलिन थाल्यो । युट्युब चलाउनेहरूले अन्तर्वार्ताका लागि गेस्ट खोज्न थाले । यसक्रममा समसामयिक विषयमा खरो टिप्पणी गर्ने र समाज र राजनीतिक व्यवस्थाप्रति उग्र टिप्पणी गर्नसक्ने व्यक्तित्वभित्र उनीहरूले डा. सुरेन्द्र केसीलाई रोज्न थाले । ७० को दशकमा युट्युब क्रेज झाँगिदै जाँदा डा. सुरेन्द्र पनि भटाभट विभिन्न मिडियामा छाउन थालिसकेका थिए । यस्तैमा विभिन्न मिडियाले अप्रोज राख्ने विषय अनौठो रहेन ।

परिस्थिति यस्तोसम्म बन्दै गयो कि डा. केसीका सार्वजनिक कार्यक्रम भटाभट सामाजिक सञ्जाल चलाउनेले खोज्न थाले । सार्वजनिक कार्यक्रममा कुनै नेतालाई भन्दा बढ्ता महत्व डा. केसीका भाषणले पाउन थाले । विदेश जाँदा होस् वा फर्कँदा एअरपोर्टमा त क्यामेराको लर्को नै हुने । एकपटक केसीसँगै एक मन्त्री फर्कँदा मन्त्री छोडेर केसीको बाइट लिनेको लर्को नै लागेको थियो ।

….अनि आफैँ प्रस्तोता
डा. केसीलाई लाग्यो समाज बदल्ने भए सुरु आफैँबाट गर्नुपर्छ । उनले लाखौँ अन्तर्वार्ता मार्फत समाजको यथार्थ चित्रण पस्किरहँदा आफैँले त्यो समाजको अभिलेख गर्न पाए कस्तो हुँदो हो । यसका लागि डा. केसीलाई निजी क्षेत्रको ‘स्पेस फोके’ टेलिभिजनले प्रस्ताव गर्यो । चार चरणको वार्तापछि डा. केसी टेलिभिजन प्रस्तोताको रुपमा मैदानमा उभिए कार्यक्रम हिट भयो । ‘त्यसपछि त उनीहरू कहिले यसो, कहिले त्यसो भन्न थाले । मैले छाडेँ ।’ तर डा. केसीलाई प्रस्तोताको छनक पसिसकेको थियो । त्यसपछि उनी अर्को टेलिभिजनमा जोडिए । अहिले रूपान्तरण कार्यक्रममार्फत दर्शकसँग पुगिरहेका छन् । डा. केसी भन्छन्– ‘समाज देश रूपान्तरण गर्ने सोच छ । आफूजस्तै हिजो लखेटिएका वा मूलधारले छायाँमा पारेका गेस्ट भित्र्याएर यस्तो पनि हुन्छ, गर्न सकिन्छ भनेर देखाउनु छ ।’

समसामयिक टिप्पणी र मिडिया असर
सूचना प्रवाहमार्फत जनचेतना अभिवृद्धि समाज परिवर्तनमा एक असाधारण पावर बोकेको सामाजिक सञ्जालमा डा. केसीका अभिव्यक्तिको अर्थ मात्र होइन असर पनि छ । कांग्रेसको समर्थनमा बनेको प्रचण्ड नेतृत्वको सरकारले नेपाली कांग्रेसका नेता डा. सुनील शर्मालाई पक्राउ गर्यो । एमबीबीएस पढ्ताताका पेश गरिएको सर्टिफिकेटलाई लिएर पक्राउ गरिएको भनिए पनि आफ्नै सरकार रहेका बखत कांग्रेसले आफ्ना सांसद पक्रन रोक्न सक्थ्यो तर त्यो गरेन । शर्मा पक्राउको शैलीलाई लिएर डा. केसीले मिडियामा खरो आवाज दिए ।

अदालतको आदेशबाट रिहा भएलगत्तै डा. केसी भेट्न निवास पुगेका शर्माले डा. केसीको खुट्टै ढोगे । कारण थियो– आफ्ना सांसद बोलेनन् । बरु सामाजिक सञ्जालबाट बोलेका डा. केसको अभिव्यक्तिको दबाब सरकारमाथि पर्यो । डा. केसीको बोलीलाई लिएर आलोचनासँगै प्रशंसा पनि नहुने होइन । एकताका दुर्गा प्रसाईंले डा. केसीलाई मनपरी समेत भन्न भ्याए । तर पछि उनै प्रसाईँले केसीको खुट्टा ढोगेका थिए । डा. शेखर कोइरालाले त घरमैँ पुगेर राजनीतिक सल्लाहबारे छलफलसमेत गरेका थिए ।

संसारभर आलोचक र समर्थक 
डा. केसीको अभिव्यक्ति नेपालभर त छँदैछ । विश्व बजारमा पनि अधिक रुचाइने गरिन्छ । समसामयिक टिप्पणी गर्दा दलीय नेताहरूलाई ‘यी नांगाबाबा’, डा. आरजुलाई शेरबहादुरको ‘स्वास्नी’, राष्ट्रपति पदमा बहाल रहेकी विद्या भण्डारीलाई मदन भण्डारीको स्वास्नी यस्ता त कैयन् शब्द केसीका थेगो नै बनेका थिए ।

बोल्ने शैली, शब्द चयन प्रस्तुति अनि हाउभाउले डा. केसीका अन्तर्वार्ता हेरिने हिटलिस्टमा पुगे । आज केसीका संसारभर धेरै युवायुवती फ्यान छन् । बाटोमा हिँड्दा वा सार्वजनिक कार्यक्रममा भेट्दा फोटो खिच्नेको लर्को नै देखिन्छ । विश्व बजारमा घुम्न वा पुगेमा आतिथ्यता दिन धेरैले तँछाडमँछाड नै गर्ने गरेका छन् । डा. केसी भन्छन्– ‘एकपटक नर्वे बोलाउनुभयो एक प्रशंसकले । गएँ तर त्यहाँबाट यस्तो डिमाण्ड भयो कि अन्य १३ वटा युरोपियन मुलुक पुग्नैपर्ने भयो । यस्ता उदाहरण त कति छन् कति !’

दरबारिया भन्दै निषेध
त्यसो त डा. केसीका जति प्रशंसक छन् उनी नै आलोचक पनि । कुनैताका डा. केसीले राजासँग भेटे । समाचार भाइरल भयो, अनि कहलाइए दरबार निकटस्थ । त्यसपछि झुण्डियो राजावादी ट्याग । यसको असर यतिसम्म भयो कि विश्वबजारमा जाँदा पनि प्रतिगामी देखिन थालियो । राजाका विषयमा बोल्ने दरबारिया भन्न थाले र यसरी भन्नेमा हिजो राजासँग सबैभन्दा नजिक भएकाहरू नै अग्रभागमा देखिए । बेल्जियममा डा. केसीको स्वागतमा सम्मान कार्यक्रम राखियो । तर उनको ढाकाटोपी दौरासुरुवाल वस्त्रलाई लिएर दरबारियालाई स्वागत कार्यक्रम हुन्न भन्न थालियो । उनले स्वागत नै पाएनन् । ‘शंकर पोखरेल त्यसबेला लण्डनतिर रहेछन् उनी पुगेपछि त्यसैमा जोडेर कार्यक्रम गर्ने भन्न थाले । मलाई स्वीकार्य भएन विना स्वागत फर्किएँ ।’ तर आज त्यस्तो छैन । बरु विश्वबजारमा डिमाण्ड छ ।

आजको दैनिकी
इमिलि डिकिन्सनको एउटा चर्चित कविता छ– नोबडी र समबडी । डा. केसी आज नोबडी भैसकेका छन् । आजको समयमा डा. केसीका प्रतिदिन कम्तीमा ३ वटासम्म अन्तर्वार्ता मिडियाले कैद गर्छन् । बिहान उठ्नासाथ समसामयिक विषयमा अपडेट लिएपछि डा. केसी अन्तर्वार्ताका लागि तयार हुन्छन् । हुन पनि रिटायर्ड लाइफमा रहनुभएका केसीलाई एकताका त्रिभुवन विश्वविद्यालय सुधार्ने ठूलो धोको थियो– उपकुलपति बनेर । तर राजनीतिक कोपभाजनका कारण सम्भव भएन । दलहरूले पत्याएनन् । तर आजको दिनमा अब पाउनु केही छैन । ‘क्यान्सरपछिको दोस्रो स्टेजको जिन्दगी बाँच्दैछु । जहाँ जान्छु सबैले हजुरले आवाज दिने काम बन्द नगर्नु भन्छन् । राम्रा काममा प्रशंसा, गलतमा आलोचना छाड्दिन ।’