ब्युनसआयर्स- अर्जेन्टिनी पत्रकार एनरिके माकाया मार्केज अहिले ९१ वर्षका भए । सयनजिक पुग्न लागेका उनले आफ्नो लगातार १८औँ फिफा विश्वकप कभर गरिरहेका छन्। सन् १९५८ मा स्विडेनमा भएकोदेखि उनले विश्वकपको कुनै पनि संस्करण छुटाएका छैनन्।

डलासमा अर्जेन्टिनाको समूह चरणको खेलअघि आयोजित पत्रकार सम्मेलनमा प्रशिक्षक लियोनेल स्कालोनी स्वयम् उनीसँग तस्बिर खिच्न रोकिए। यसले अर्जेन्टिनी खेल पत्रकारितामा माकायाको सम्मानित स्थानलाई झल्काउँछ।

करिब सात दशक लामो पत्रकारिता यात्रामा माकायाले विश्व फुटबलका अनेक ऐतिहासिक क्षण प्रत्यक्ष देखेका छन्। उनले आफ्नो पहिलो विश्वकपमा १७ वर्षीय प्रतिभाशाली ब्राजिलियन लिजेन्ड पेलेको खेलसमेत कभर गरेका थिए।

त्यतिबेला २४ वर्षीय माकायालाई स्विडेन विश्वकपमा पठाइएको थियो। उनको पहिलो जिम्मेवारीमध्ये एक ब्राजिल र अस्ट्रियाबीचको खेल कभर गर्नु थियो। तर उनलाई सबैभन्दा स्पष्ट सम्झना अर्जेन्टिनाको चेकोस्लोभाकियासँग ६–१ को हार हो, जसलाई पछि ‘स्विडेनको विपत्ति’ भनेर चिनियो।

‘त्यो अर्जेन्टिनी राष्ट्रिय टोलीका लागि अत्यन्त पीडादायी हार थियो, जुन अझै पनि मेरो स्मृतिमा ताजै छ,’ उनले भने, ‘हामीलाई चेकोस्लोभाकियाबारे लगभग केही जानकारी थिएन। उनीहरूले हामीलाई पूर्ण रूपमा चकित पारे।’

लगभग सात दशकपछि फुटबलमा धेरै परिवर्तन आइसकेका छन्। माकायाले पेलेदेखि डिएगो म्याराडोना, लियोनेल मेस्सी लगायत विश्वका महान् खेलाडीहरूको यात्रा नजिकबाट देखेका छन्। टेलिभिजन डिजिटल भइसकेको छ, तथ्यांक तत्काल उपलब्ध हुन थालेका छन् । विश्वकप विशाल विश्वव्यापी महोत्सवमा परिणत भएको छ।

तर एउटा कुरा भने परिवर्तन भएको छैन। माकाया कुनै व्यक्ति वा टोलीबारे हतारमा निष्कर्ष निकाल्न रुचाउँदैनन्। सन् २०१८ मा स्कालोनी अप्रत्याशित रूपमा अर्जेन्टिनाको प्रशिक्षक नियुक्त हुँदा पनि उनी आशावादी थिएनन्।

‘मसँग धेरै आशा थिएन। म उनलाई चिन्दिनथेँ,’ उनले भने। तर त्यसयता स्कालोनीले अर्जेन्टिनालाई कोपा अमेरिका, फाइनलिसिमा र विश्वकपको उपाधि दिलाएका छन्।

माकायाका अनुसार यसले उनको पुरानो विश्वासलाई अझ बलियो बनायो। ‘कुनै व्यक्तिलाई गहिरो रूपमा नबुझी उसको मूल्याङ्कन गर्नु हुँदैन,’ उनले भने।

मेस्सी कि म्याराडोना?

अर्जेन्टिना फेरि विश्वकपको सेमिफाइनलमा पुगेको छ । अब उसले इंग्ल्यान्डसँग प्रतिस्पर्धाको तयारी गरिरहेको छ। माकायालाई अर्जेन्टिनाले पुनः उपाधि जित्न सक्नेमा विश्वास छ।

‘अवश्य सक्छ। भविष्यको सम्भावनाबारे कुरा गर्ने हो भने अर्जेन्टिना फेरि विश्वकप जित्न सक्षम छ,’ उनले भने। आफ्नो मनपर्ने अर्जेन्टिनी खेलाडीबारे सोध्दा उनले कुनै हिचकिचाहट गरेनन्,‘स्पष्ट रूपमा, मेस्सी।’

तर ‘सर्वकालीन महान् खेलाडी को?’ भन्ने प्रश्नमा भने उनको उत्तर फरक थियो। ‘त्यो प्रश्नले मुस्कान ल्याउँछ। इतिहासका फरक-रक समयमा खेलेका खेलाडीलाई एउटै मापदण्डमा तुलना गर्न सकिँदैन,’ उनले भने।

‘समय फरक थियो, प्रतिद्वन्द्वी फरक थिए। प्रत्येक खेलाडी आफ्नै विशेषता र इतिहास बोकेर आएका छन्। मलाई व्यक्तिगत रूपमा को मन पर्छ भन्न सक्छु, तर त्यसैले उनी नै इतिहासकै सर्वश्रेष्ठ हुन् भन्ने हुँदैन’, उनले भने ।

मेस्सी र म्याराडोनाको तुलना गर्न पनि उनले अस्वीकार गरे। ‘शान्त भएर तुलना गर्न निकै कठिन छ। उनीहरूले सामना गरेका प्रतिद्वन्द्वी, टोलीको आवश्यकता, सहकर्मीको साथ र जीवनका अनुभव सबै फरक थिए’, उनले भने ।

सन् १९७० को ब्राजिल र १९८६ को अर्जेन्टिनाबीच तुलना गर्न पनि उनी तयार छैनन्। ‘तुलना गर्ने कुनै आधार छैन। उनीहरूको खेल शैली नै पूर्ण रूपमा फरक थियो,’ उनले भने, ‘कुनै न कुनै दिन अवकाश लिन्छु ।’

माकायाले जितका क्षण मात्र होइन, हार पनि उत्तिकै सम्झनलायक हुने बताएका छन् । ‘स्मरणीय खेल धेरै छन्। हारका क्षण पनि स्मृतिको महत्त्वपूर्ण हिस्सा हुन्,’ उनले भने।

यद्यपि अर्जेन्टिनी भएकाले विश्वकप जितका क्षण विशेष रहेको उनी बताउँछन्। ‘विश्वकप जित्नु नै मेरो सबैभन्दा प्रिय सम्झना हो। विशेषगरी म्याराडोनाका लागि विश्वकप उपाधिले उनको जीवनभरको सपना पूरा गरेको थियो,’ उनले भने।

लगभग ७० वर्ष विश्व फुटबलको इतिहासलाई नजिकबाट दस्तावेज बनाएका माकायाले अब भने अवकाशबारे सोच्न थालेका छन्। ‘कुनै न कुनै दिन त अवकाश लिन्छु,’ उनले हाँस्दै भने, ‘अहिले नै अवकाश लिन्छु भन्ने गर्छु… अनि फेरि अर्को पटकका लागि बाँकी राख्छु।’

विश्व फुटबलको इतिहासका साक्षी एनरिके माकाया मार्केजका लागि त्यो बिदाइ उपयुक्त हुनेछ। तर उनको स्वभावअनुसार, उनको ‘अन्तिम’ बिदाइ पनि सायद वास्तवमै अन्तिम नहुन सक्छ।

बीबीसी स्पोर्ट्स र एजेन्सीको सहयोगमा