काठमाडौं- चीनको प्रविधि हब मानिने सेन्जेन शहरमा आगामी बिहीबार अमेरिका, चीन र रुसका राष्ट्रपतिबीच बहुप्रतिक्षित तथा ऐतिहासिक त्रिपक्षीय शिखर वार्ता हुँदैछ । एसिया-प्रशान्त आर्थिक सहयोग (एपेक) सम्मेलनको साइडलाइनमा अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्प, चिनियाँ राष्ट्रपति सी जिनपिङ र रुसी राष्ट्रपति भ्लादिमिर पुटिनबीच पहिलो पटक एकै मञ्चमा भेटवार्ता हुन लागेको हो ।
यो भेटवार्तालाई विश्व राजनीतिमा दूरगामी प्रभाव पार्ने घटनाका रूपमा हेरिएको छ । चिनियाँ विदेश मन्त्रालयकी प्रवक्ता माओ निङले सोमबार वार्ताको पुष्टि गर्दै विश्व शान्ति रक्षा र महाशक्ति राष्ट्रहरूबीच रणनीतिक स्थिरता प्रवर्द्धन गर्न गहन छलफल हुने र यो वार्ता ‘युगान्तकारी महत्त्व’ को हुने बताएका छन् ।
यस्तै, रुसी राष्ट्रपतिको कार्यालय क्रेमलिनका विदेश मामिला सल्लाहकार युरी उसाकोभले दोस्रो विश्वयुद्धताका तीन देशबीच रहेको आपसी समझदारी र संयुक्त राष्ट्रसंघको स्थापनामा भएको सहकार्यको भावनाअनुरूप फलदायी र सारगर्भित छलफल हुने जनाएका छन् । क्रेमलिनका अनुसार सेन्जेन सम्मेलनकै क्रममा ट्रम्प र पुटिनबीच छुट्टै द्विपक्षीय भेटवार्ताको समेत तयारी भइरहेको छ ।
एसिया भ्रमणका क्रममा फिलिपिन्सको मनिला हुँदै सेन्जेन पुग्न लागेका अमेरिकी राष्ट्रपति ट्रम्पले वासिङ्टनबाट प्रस्थान गर्नुअघि पत्रकारहरूसँग कुरा गर्दै वार्तामा आणविक निशस्त्रीकरण, इरान युद्ध, आर्थिक तथा व्यापारिक सम्झौताका साथै युक्रेन युद्धका विषयमा कुराकानी हुने बताएका छन् । यद्यपि, अमेरिकी प्रशासनका अधिकारीहरूले यसअघि युक्रेन युद्धका विषयमा छलफल नहुने संकेत गरेका थिए ।
ट्रम्पले युक्रेन र रुसबीच झन्डै पाँच वर्षदेखि जारी युद्धमा मासिक २५ हजार सैनिकले ज्यान गुमाइरहेको उल्लेख गर्दै युक्रेनबारे पक्कै कुरा हुने बताए । यता, युक्रेनी राष्ट्रपति भोलोदिमिर जेलेन्स्कीले भने तीन महाशक्ति राष्ट्रको यो भेला सन् १९४५ को ‘याल्टा सम्मेलन’ जस्तै विश्वको शक्ति सन्तुलन र प्रभाव क्षेत्र पुनः विभाजन गर्ने थलो बन्न नहुने भन्दै चिन्ता व्यक्त गरेका छन् ।
वार्तामा विश्वका तीन ठूला आणविक शक्ति राष्ट्रबीच आणविक हतियार भण्डारण घटाउने विषय मुख्य प्राथमिकतामा रहने ह्वाइट हाउसले जनाएको छ । संयुक्त राष्ट्रसंघका महासचिव एन्टोनियो गुटेरेसले पनि तीन नेताहरू अर्थपूर्ण आणविक निशस्त्रीकरणका लागि प्रतिबद्ध भएमा यो विश्वकै लागि ठूलो उपलब्धि हुने बताएका छन् ।
यसका साथै अमेरिका र इजरायलको इरानसँग जारी युद्धका विषयमा पनि छलफल हुने अपेक्षा गरिएको छ, जसमा तेहरानको प्रमुख आर्थिक साझेदार चीनले मध्यस्थताको प्रयास गरिरहेको छ । यसैबीच, सेन्जेन सम्मेलनका क्रममा उत्तर कोरियाली नेता किम जोङ उनसँग पनि भेट हुन सक्ने संकेत राष्ट्रपति ट्रम्पले गरेका छन् ।
दोस्रो कार्यकाल सुरु भएयता किमसँग भेट्न नपाउनुभएका ट्रम्पले किम सेन्जेन आउन सक्ने र त्यो चिनियाँ राष्ट्रपति सीको निमन्त्रणामा भर पर्ने बताएका छन् । क्रेमलिनका प्रवक्ता दिमित्री पेस्कोभले पनि यदि किम सम्मेलनमा सहभागी भएमा राष्ट्रपति पुटिनले उनीसँग भेटवार्ता गर्ने स्पष्ट पारेका छन् ।
आन्तरिक राजनीतिमा नोभेम्बरको मध्यावधि निर्वाचनमा कंग्रेसका दुवै सदन गुमाएको धक्का, हवाई ट्राफिक अवरोध र प्रविधि कम्पनी एनभिडियाका पूर्वप्रमुख कार्यकारी अधिकृत जेन्सेन हुआङको चिनियाँ जासुस भनिएकी महिलासँगको सम्बन्धको विवादका बीच ट्रम्प एसिया भ्रमणमा निस्केका हुन् । एनभिडियाको चिप निर्यात नियन्त्रणका विषयमा अमेरिकी अर्थमन्त्री स्कट बेसेन्ट र वाणिज्यमन्त्री हावर्ड लुटनिकबीच मतभेद देखिए पनि ट्रम्पले चीनसँगको सम्बन्ध नबिग्रियोस् भन्नेतर्फ प्रशासन सचेत रहेको बताएका छन् ।
यस भ्रमणमा स्पेसएक्स र टेस्लाका प्रमुख एलन मस्क पनि सहभागी छन्, यद्यपि उनी त्रिपक्षीय वार्तामा भने सहभागी हुने छैनन् । विश्लेषकहरूले भने चिनियाँ राष्ट्रपति सी जिनपिङका लागि ट्रम्प र पुटिनलाई एउटै टेबलमा ल्याउनु नै ठूलो कूटनीतिक सफलता हुने तर तीनै नेताका आ-आफ्नै प्राथमिकताका कारण ठोस नतिजाभन्दा पनि यसको प्रतीकात्मक महत्त्व बढी रहने टिप्पणी गरेका छन् ।














प्रतिक्रिया