मुम्बई– बलिउडका तीन ठूला स्टार शाहरुख खान, अजय देवगन र टाइगर श्रॉफ एउटै विज्ञापनका कारण कानुनी झमेलामा परेका छन्।

उनीहरुलाई महाराष्ट्र खाद्य तथा औषधि प्रशासन (एफडीए)ले कारण देखाऊ सूचना पठाएको छ। एफडीएले तीनै अभिनेतालाई विज्ञापनमा आफ्नो भूमिकाबारे स्पष्टीकरण दिनुका साथै सामाजिक सञ्जालबाट सम्बन्धित प्रचार सामग्री हटाउन १५ दिनको समय दिएको छ।

एफडीएको मुख्य आपत्ति ‘विमल इलायची’को विज्ञापनले महाराष्ट्रमा प्रतिबन्धित ‘विमल पान मसाला’को अप्रत्यक्ष प्रचार गरेको हुन सक्ने विषयमा छ। नियामकका अनुसार इलायची कानुनी उत्पादन भए पनि विज्ञापनमा प्रयोग गरिएको ‘विमल’ ब्रान्ड, प्रस्तुतीकरण र प्रचार शैलीले प्रतिबन्धित पान मसालाको ब्रान्ड पहिचानलाई उपभोक्तामाझ कायम राख्न वा बलियो बनाउन सक्ने आशंका छ।

एफडीएले यस्तो प्रचारलाई ‘सरोगेट विज्ञापन’को रूपमा हेरेको छ। प्रतिबन्धित उत्पादनको प्रत्यक्ष विज्ञापन गर्न नसकिने अवस्थामा त्यही ब्रान्डसँग जोडिएको कानुनी उत्पादनको प्रचारमार्फत ब्रान्डको नाम र पहिचान उपभोक्तामाझ निरन्तर कायम राख्ने अभ्यासलाई सरोगेट विज्ञापन भनिन्छ।

महाराष्ट्र सरकारले गुट्खा, पान मसाला, स्वादयुक्त तथा सुगन्धित तम्बाकु, स्वादयुक्त सुपारीलगायतका उत्पादनको उत्पादन, भण्डारण, वितरण, ढुवानी र बिक्रीमा प्रतिबन्ध थप एक वर्षका लागि निरन्तरता दिएको छ। १३ जुलाई २०२६ मा जारी आदेशअन्तर्गत यो प्रतिबन्ध लागू गरिएको हो।

एफडीएले प्रतिबन्धित तम्बाकु तथा पान मसाला उत्पादनविरुद्ध राज्यभर निगरानी र कारबाही तीव्र बनाएको छ। उपलब्ध विवरणअनुसार सन् २०१२ देखि २०२६ सम्म महाराष्ट्रमा प्रतिबन्धित खाद्य पदार्थ करिब ५३० करोड ९८ लाख रुपैयाँ बराबर बरामद गरिएको, ९ हजार ९९२ एफआईआर दर्ता भएको र १० हजार २५४ मुद्दा अदालतमा पुगेका छन्।

‘विमल इलायची’जस्ता उत्पादनमार्फत प्रतिबन्धित तम्बाकु वा पान मसाला ब्रान्डको पहिचान प्रवर्द्धन भइरहेको हो कि होइन भन्ने विषय भारतमा लामो समयदेखि विवादमा छ। कानुनी उत्पादनको विज्ञापन भए पनि त्यसको ब्रान्डिङ, लोगो, रंग, नाम र प्रस्तुतीकरणले प्रतिबन्धित उत्पादनको प्रचारलाई सहयोग गरेको देखिए नियामक निकायले प्रश्न उठाउन सक्ने अवस्था रहन्छ।

हालको मामिलामा भने एफडीएले विज्ञापनमा संलग्न कलाकारहरूसँगै प्रचार सामग्रीको प्रकृति र त्यसले उपभोक्तामा पार्न सक्ने प्रभावबारे स्पष्टीकरण खोजेको छ। एफडीए प्रमुख तुकाराम मुंढेले प्रतिबन्धित उत्पादनको प्रचारसँग सम्बन्धित कारबाहीमा कसैलाई पनि छुट नदिइने बताएका छन्।

अब शाहरुख खान, अजय देवगन र टाइगर श्रॉफले एफडीएको नोटिसको जवाफ दिएपछि उनीहरूमाथि थप कारबाही गर्ने वा नगर्ने विषयमा निर्णय हुने भएको छ। यस घटनाले प्रतिबन्धित वा स्वास्थ्यका लागि हानिकारक मानिएका उत्पादनको ब्रान्ड प्रवर्द्धनमा सेलिब्रेटीको जिम्मेवारी र विज्ञापनको कानुनी सीमाबारे बहसलाई पुनः सतहमा ल्याएको छ।