नेपाली संगीत क्षेत्रमा आफ्नो छुट्टै पहिचान बनाएका गायक अनिल सिंहको आवाज र गीतसँग धेरै श्रोता परिचित छन्। तर, दर्शकलाई आफ्ना गीतमार्फत मनोरञ्जन दिँदै आएका सिंह यतिबेला आफैँ भने जीवनकै कठिन स्वास्थ्य संघर्षबाट गुज्रिरहेका छन्। लामो समयदेखि चुरोटको लतमा फसेका उनलाई चिकित्सकले खुट्टा नै काट्नुपर्ने अवस्था आउन सक्ने चेतावनी दिएपछि उनी उपचार र स्वास्थ्य सुधारका लागि अस्ट्रेलिया पुगेका छन्।
सामान्य स्वास्थ्य समस्याका रूपमा सुरु भएको खुट्टाको समस्या यति गम्भीर अवस्थामा पुग्ला भन्ने उनले सायद कल्पना गरेका थिएनन्। तर, चिकित्सकले दिएको एउटा चेतावनीले उनको जीवनशैली र स्वास्थ्यप्रतिको सोच नै बदलिदिएको छ। यही अनुभव पहिलोपटक सार्वजनिक गर्दै सिंहले धुम्रपान गर्नेहरूलाई समयमै सचेत हुन आग्रह गरेका छन्।
अस्ट्रेलिया भ्रमणका क्रममा भिडियो सन्देश सार्वजनिक गर्दै उनले आफ्नो स्वास्थ्य अवस्था, विगतको धुम्रपानको बानी र त्यसबाट बाहिर निस्कने प्रयासबारे खुलेर बताएका हुन्।
सिंहका अनुसार अस्ट्रेलिया जानुअघि उनको खुट्टामा समस्या देखिएको थियो। समस्या बढ्दै गएपछि उनी चिकित्सकको सम्पर्कमा पुगे। स्वास्थ्य परीक्षणपछि चिकित्सकले लामो समयदेखि अत्यधिक चुरोट सेवन गर्ने बानीले शरीरमा गम्भीर असर पारेको जानकारी दिए। अवस्था अझै बिग्रिए खुट्टा नै काट्नुपर्ने हुन सक्ने चिकित्सकको चेतावनी थियो।
चिकित्सकको यही भनाइले आफूलाई निकै डराएको सिंहले बताएका छन्। उनले भिडियोमा भनेका छन्, ‘जब मेरा डाक्टरले तपाईँको खुट्टा काट्नुपर्ने हुन सक्छ भन्नुभयो, त्यसपछि म नेपालबाट अस्ट्रेलिया भागेँ।’

उनको यो अभिव्यक्तिले स्वास्थ्यप्रति समयमै सचेत नहुँदा सामान्य देखिने बानीले पनि कति गम्भीर परिणाम निम्त्याउन सक्छ भन्ने देखाउँछ।
सिंहले आफ्नो धुम्रपानको पुरानो बानीबारे पनि लुकाएका छैनन्। उनका अनुसार उनी विगतमा दैनिक दुईदेखि तीन बट्टासम्म चुरोट सेवन गर्थे। लामो समयसम्म निरन्तर चलेको यही बानी अहिले आफ्नो स्वास्थ्यका लागि ठूलो चुनौती बनेको उनको बुझाइ छ।
चिकित्सकको चेतावनीपछि उनले चुरोट सेवन घटाउने प्रयास थालेका छन्। अहिले दैनिक एक–दुई वटामा सीमित गर्न सफल भएको बताए पनि त्यसलाई पूर्ण रूपमा छाड्न नसकेको उनले स्वीकार गरेका छन्।
चिकित्सकको चेतावनीपछि उनले चुरोट सेवन घटाउने प्रयास थालेका छन्। अहिले दैनिक एक–दुई वटामा सीमित गर्न सफल भएको बताए पनि त्यसलाई पूर्ण रूपमा छाड्न नसकेको उनले स्वीकार गरेका छन्।
‘लाइफ इज अनसर्टेन एन्ड अनप्रेडिक्टेबल। कुनै पनि बेला जे पनि हुन सक्छ। हिजो म दिनको दुई–तीन बट्टा चुरोट खान्थेँ, अहिले एक–दुई वटामा सीमित भएको छु। तर, त्यो पनि स्वास्थ्यका लागि राम्रो छैन। एडिलेड पुगेपछि पूर्ण रूपमा चुरोट छाड्ने प्रयासमा छु,’ उनले भनेका छन्।
उनको यो स्वीकारोक्तिले धुम्रपानको लतबाट बाहिर निस्कन चाहँदा पनि सहज नहुने अवस्थालाई देखाउँछ। तर, स्वास्थ्यमा गम्भीर असर देखिएपछि भने उनी आफ्नो जीवनशैली परिवर्तन गर्ने प्रयासमा जुटेका छन्।
सिंह अहिले चिकित्सकको सल्लाहअनुसार औषधि सेवन गरिरहेका छन्। आफ्नो स्वास्थ्यमा विशेष ध्यान दिइरहेको बताउँदै उनले भिडियो सार्वजनिक गर्नुको उद्देश्य कसैलाई दुःखी बनाउनु नभई आफ्नै अनुभवबाट अरूलाई सचेत गराउनु रहेको स्पष्ट पारेका छन्।
‘मेरो व्यक्तिगत संघर्ष तपाईँहरूसँग सेयर गर्दा मन हलुका हुन्छ कि भन्ने लागेको हो। यदि मेरो कुनै कुराले कसैलाई दुःख पुगेको छ भने माफी चाहन्छु,’ उनले भनेका छन्।
यस कठिन समयमा अस्ट्रेलिया भ्रमणमा सँगै रहेका कलाकार प्रकाश सपूत र रचना रिमालले पनि आफ्नो स्वास्थ्यको ख्याल गरेको उनले बताएका छन्। विशेषगरी प्रकाश सपूतले भ्रमणका क्रममा स्वास्थ्यलाई ध्यानमा राख्दै आवश्यक सावधानी अपनाउन सहयोग गरेको सिंहको भनाइ छ। उपचार तथा स्वास्थ्य हेरचाहमा संलग्न चिकित्सकप्रति पनि उनले आभार व्यक्त गरेका छन्।
स्वास्थ्य समस्याका बीच पनि सिंहले आफ्नो सांगीतिक यात्रालाई भने निरन्तरता दिइरहेका छन्। उनी अहिले अस्ट्रेलियामा आयोजित सांगीतिक कार्यक्रममा सहभागी भइरहेका छन्। सिड्नी र तास्मानियामा आयोजित नेपाल फेस्टिभलमा प्रस्तुति दिइसकेका उनले त्यहाँ रहेका नेपाली दर्शक तथा श्रोताबाट पाएको माया र साथले आफूलाई उत्साहित बनाएको बताएका छन्। अब नोभेम्बर २८ मा एडिलेडमा हुने कार्यक्रममा सहभागी हुने उनको तयारी छ।
सिंहका लागि अहिले संगीत केवल पेसा वा मनोरञ्जनको माध्यम मात्र नभई दर्शकसँग जोडिइरहने भावनात्मक सम्बन्ध पनि बनेको छ। स्वास्थ्यमा देखिएको चुनौतीका बीच पनि आफ्नो आवाजमार्फत दर्शकलाई खुसी बाँडिरहने उनको चाहना छ।
सिंहका लागि अहिले संगीत केवल पेसा वा मनोरञ्जनको माध्यम मात्र नभई दर्शकसँग जोडिइरहने भावनात्मक सम्बन्ध पनि बनेको छ। स्वास्थ्यमा देखिएको चुनौतीका बीच पनि आफ्नो आवाजमार्फत दर्शकलाई खुसी बाँडिरहने उनको चाहना छ।
‘सायद भोलिका दिनमा यस्ता पल र अनुभव तपाईँहरूसँग बाँड्न पाउँछु या पाउँदिनँ, थाहा छैन। तर, यो शरीरमा सास रहुन्जेल तपाईँहरूलाई मनोरञ्जन दिनेछु, माया बाँड्नेछु र संगीतमार्फत जोडिइरहने छु,’ उनले भावुक हुँदै भनेका छन्।
उनको यो सन्देशले प्रशंसकलाई भावुक बनाउनुका साथै स्वास्थ्यप्रति सचेत रहनुपर्ने सन्देश पनि दिएको छ। विशेषगरी युवापुस्तामा सामान्य बानीका रूपमा स्थापित हुँदै गएको धुम्रपानले दीर्घकालीन रूपमा गम्भीर स्वास्थ्य समस्या निम्त्याउन सक्छ।
विश्व स्वास्थ्य संगठनका अनुसार सुर्तीजन्य पदार्थको सेवनले मुटु तथा रक्तनलीसम्बन्धी रोग, फोक्सोको क्यान्सरलगायत विभिन्न गम्भीर रोगको जोखिम बढाउँछ। धुम्रपानले रक्तनलीमा असर पार्दा शरीरका विभिन्न अंगमा रक्तसञ्चारसमेत प्रभावित हुन सक्छ।

अनिल सिंहको स्वास्थ्य संघर्षले पनि चुरोटको लतलाई सामान्य बानीका रूपमा लिन नहुने कुरालाई फेरि स्मरण गराएको छ। आफूले भोगिरहेको कठिनाइ अरूले भोग्न नपरोस् भन्ने उनको चाहना छ। त्यसैले उनले आफ्ना श्रोता तथा दर्शकलाई चुरोट सेवन नगर्न र गरिरहेको भए समयमै त्याग्न आग्रह गरेका छन्।
दर्शकलाई गीतमार्फत जीवनका अनेक भावना सुनाउँदै आएका गायक सिंहले यसपटक भने आफ्नै जीवनको कठिन यथार्थ सुनाएका छन्। उनको यो खुलासाले एउटा गम्भीर प्रश्न पनि खडा गरेको छ- क्षणिक आनन्दका लागि सुरु गरिएको धुम्रपानको लतले कतै जीवनकै ठूलो खुसी खोसिरहेको त छैन ?














प्रतिक्रिया