पछिल्लो समय आँखाको इन्फेक्सन र अन्य समस्या भएका बिरामीहरू अस्पतालमा बढेका छन् । अहिलेको मौसममा ब्याक्टेरिया धेरै हुने कारणले आँखा रातो हुने तथा चिलाउने जुनसुकै समयमा हुन सक्ने र जो कोहीलाई पनि हुन सक्ने आँखा रोग विशेषज्ञले बताएका छन् । आँखाको इन्फेक्सनको प्रमुख कारण सरसफाइ कमी भएकोले जाडो या गर्मी जुनसुकै समयमा हनुसक्ने चिकित्सकहरू बताउँछन् । यसै विषयमा आँखा रोग विशेषज्ञ डाक्टर निशा श्रेष्ठसँग विना न्यौपानेले गरेको कुराकानीको सम्पादित अंशः

गर्मी महिनामा आँखामा धेरै समस्या देखा परेका छन् । त्यसमा पनि इन्फेक्सन कसरी बुझ्ने ?
कीटाणुहरूको कारणले इन्फेक्सन हुन्छ, हातहरूबाट आँखा छुँदा आँखामा जान्छ । आँखाको बाहिरदेखि लिएर भित्रको पर्दासम्म हुन्छ ।

खाली हातले आँखा मिचिरहँदा कत्तिको समस्या हुन्छ ?
धेरै कीटाणु आँखामा जाने भनेको हातबाट नै हो । त्यसैले हातबाट धेरै आँखा छुनुहुँदैन ।

आँखामा इन्फेक्सन भएर यो समस्या भएको भनेर कसरी थाहा पाउने त ?
इन्फेक्सनको प्रमुख लक्षण भनेको आँखा रातो हुने, चिलाउने हुन्छ । आँखाको डिलमा अन्धो आउने हुन्छ । त्यो ठाउँमा दुख्ने सुनिने हुन्छ । आँखाको भित्र नानी युबियाहरुमा पर्यो भने आँखा दुख्ने, रातो हुने धमिलो हुने हुन्छ । यति मात्र नभएर आँखाको मांसपेशीमा पनि इन्फेक्सन हुन सक्छ । आँखाको मांसपेशीहरूमा इन्फेक्सन भयो भने आँखा सुनिने वा बाहिर निस्किने हुन सक्छ । आँखाको पर्दाहरूमा जुका लाग्यो भने इन्फेक्सन हुन्छ ।

आँखामा जुका कसरी हुन्छ ?
आँखामा जुका भन्नाले शरीरको रगतबाट जाने हुन्छ । शरीरबाट रगतमा जान्छ र रगतबाट आँखामा जाने हुन्छ । यो खाना पानी लगायतका माध्यमहरूबाट जान्छ ।

आँखामा चाय पनि पर्छ भनिन्छ, यो कस्तो हो ?
आँखाको डिल डिलको परेलामा चाया हुन सक्छ । त्यो इन्फेक्सनहरूले गर्दा पनि हुन्छ । कहिले काँही कीटाणु हुन सक्छ । कपालको चाया पनि आँखामा आउन सक्छ । यसले पनि अन्धोपना आउने, चिलाउने दुख्ने हुन्छ । यो चाया एक व्यक्तिबाट अर्कोमा सर्दैन । आफैमा नै हुन्छ । यसको लागि आँखा सफा गर्नु पर्दछ । इन्फेक्सन नहोस् भनेर एन्टिबायोटिक पनि प्रयोग गरिन्छ । तर अलिअलि छ भो पानीबाट नै जान्छ ।

समयमा नै उपचार भएन भने कस्तो जोखिम निम्त्याउँछ ?
यसमा कुन भागको इन्फेक्सन छ । त्यसको आधारमा पनि हुन्छ । परेलामा अन्धो छ भने त्यो धेरै फैलिएर आँखाको दृष्ट्रीमा पनि समस्या ल्याउन सक्छ । पाक्न पनि सक्छ । त्यसले खासै समस्या हुँदैन । केही दिनमा आफै निको भएर जान्छ त कुनै केही समय धेरै लाग्न सक्छ । कुनै आँखा भित्रको युबियाको इन्फेक्सन छ भने त्यसले दृष्टिहरूलाई नै असर गर्न सक्छ । आँखा भित्रको पर्दाको इन्फेक्सनको पनि दृष्टिहरूलाई असर गर्न सक्छ ।

कति सक्रिय भित्र उपचार गरेन भने यस्तो जोखिम हुन्छ ?
लक्षण देखिने बित्तिकै उपचार गर्नु पर्दछ । किनकि जति रोग बढ्दै गयो । त्यति नै उपचारमा जटिल हुँदै जान्छ ।

यसको उपचार कसरी गरिन्छ ?
इन्फेक्सन ब्याक्टेरिया या भाइरसबाट हुन्छ । ब्याक्टेरिया भएर यान्टिबायोटिक चलाउनु पर्ने हुन्छ । कुनै भाइरल आफै नै निको भएर जाने हुन्छ तर त्यस्तो भाइरलहरूमा सेकेन्डरी इन्फेक्सन भनिन्छ । त्यसको माथि अर्को ब्याक्टेरिया इन्फेक्सन थपिने खालको हुन्छ । त्यसैले कहिलेकाहीँ भाइरल नै भए पनि एन्टिबायोटिक चलाउनु पर्ने हुन्छ । जुन कीटाणुको कारणले गर्दा भएको हो । त्यो कीटाणुलाई नै लक्षित गरेर उपचार गर्नु पर्दछ । आँखामा धेरै खाने भन्दा पनि लगाउने धेरै हुन्छ । झोलहरू मलमहरू लगाउनु पर्दछ । अप्रेसन खासै गर्नु पर्ने हुँदैन । कहिलेकाहीँ पर्दामा इन्फेक्सन भयो भने इन्फेक्सन हेरेर आँखामा इन्जेक्सन लगाउनु पर्ने हुन्छ ।

यो समस्या आँखामा नआओस् भनेर कस्तो के–के कुरामा ध्यान दिने ?
आँखालाई सफा राख्ने । अरूले प्रयोग गरेको कपडा प्रयोग नगर्ने । आँखा छोएपछि साबुन पानीले हात धुने वा धेरै आँखामा हात नलैजाने ।

इन्फेक्सन हुनु भन्दा अगाडि बिहान बेलुका दिउँसो केही कुरामा ध्यान दिनु पर्छ की ?
सर्ने माध्यमबाट टाढा बस्ने । घरमै बसेको छ । कसैलाई आँखा पाकेको छ भने आफ्नो आँखा छुँदा हात धोएर छुने । मान्छेलाई हेरेर सर्ने त हैन ता पनि छोएर हो । छुँदा पनि इन्फेक्सन भएको मान्छेलाई छोए पनि आफ्ना आँखा छुँदा सफा हुनु पर्यो । हेरेरै त सर्दैन त्यसैले चस्मा लगाएर हिँड्ने र यो इन्फेक्सन भएको बेला घाममा हिँड्न पनि सजिलो हुन्छ । कतिपय केटी मान्छेहरुले गाजलहरू एक अर्कामा सेयर गरेर लगाउँदा कसैलाई इन्फेक्सन भएको छ भने त्योबाट पनि सर्छ ।

सबैले जान्नै पर्ने केही छ त ?
अहिले इन्फेक्सनको मौसम छ । भाइरल इन्फेक्सन धेरै फैलिएको छ । लक्षण हेरेर चाहिँ थाहा हुँदैन कुन कस्तो इन्फेक्सन हो भनेर । त्यसैले आफ्नो आँखामा रातो आएको छ, दुखेको छ अथवा केही परिवर्तन आएको छ भने तुरुन्तै अस्पताल गएर उपचार गर्नुपर्दछ ।

(प्रस्तुति : पुष्पाञ्जली बस्नेत)