काठमाडौं– अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले विश्वभर ‘रेसिप्रोकल टेरिफ’ लागु गरेका छन् । यसबाट एसियालीदेखि अमेरिकी बजारसम्म हाहाकार मच्चिएको छ । ट्रम्पको ‘टेरिफ स्ट्रेटजी’को विरोध बढ्दै गइरहेको छ ।

यसैबीच एउटा अमेरिकी मार्केट एक्सपर्टले चेतावनी जारी गर्दै सप्ताहको पहिलो कारोबारका दिन एकपटक पुनः सन् १९८७ को झल्को आउने बताएका छन् । उनले ब्ल्याक मण्डे अर्थात् (ब्ल्याक मण्डे अफ युएस मार्केट) प्रमाणित हुन सक्ने चेतावनी दिएका छन् ।

के हो ब्ल्याक मण्डे ?

ब्ल्याक मण्डे सन् १९८७ अक्टोबर १९ सोमबारका दिनको गम्भीर र निकै हदसम्म अप्रत्यासित शेयर बजार दुर्घटना थियो । त्यबेला विश्वभरमा १.७१ ट्रिलियन अमेरिकी डलर घाटा भएको अनुमान गरिएको थियो । यो दुर्घटनाका कारण विस्तारित आर्थिक अस्थिरता र महामन्दी आउने आशङ्का उत्पन्न गराएको थियो ।

संयुक्त राज्य अमेरिकाको पहिलो समकालीन विश्व वित्तीय सङ्कट सन् १९८७ को शरद ऋतुमा देखियो । जसलाई ‘ब्ल्याक मण्डे’ भनियो । यो बजार सङ्कटको एउटा शृङ्खला थियो जसले केही घण्टामै विश्व स्टक एक्सचेन्जलाई निकै ओरालो झारिदियो ।

संयुक्त राज्य अमेरिकामा डव जोन्स इन्डस्ट्रियल एभरेज (डीजेआईए) एकै कारोबार सत्रमा २२.६ प्रतिशतले ओरालो लागेको थियो । यो घाटा विश्व बजार इतिहासमा सबैभन्दा ठूलो एक दिवसीय शेयर बजार गिरावट थियो । त्यस समयमा अमेरिकामा यो गिरावटलाई ‘ग्रेट डिप्रेसन’ पछिको सबैभन्दा तीव्र बजार गिरावटका रुपमा हेरिएको थियो ।

के हो ग्रेट डिप्रेसन (व्यापक मन्दी) ?

संयुक्त राज्य अमेरिका र आधुनिक औद्योगिक अर्थव्यवस्थाको इतिहासमा सबैभन्दा लामो र गहिरो मन्दी हो ग्रेट डिप्रेसन । जुन एक दशकभन्दा बढी समयसम्म चलेको थियो । यो मन्दी सन् १९२९ मा सुरु भएर सन् १९४१ को दोस्रो विश्वयुद्धको समयमा समाप्त भएको थियो ।

ट्रम्प टेरिफले विश्वमा हलचल

यो साता अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले जारी गरेको टेरिफले विश्वभर हलचल मच्चाएको छ । चीन, ताइवान, पाकिस्तानदेखि भारतजस्ता देशमा रेसिप्रोकल टेरिफको घोषणा गरिएको छ ।

यसको प्रत्यक्ष असर विश्वका शेयर बजारमा निकै ठूलो गिरावटका रुपमा देखिएको छ । यसले अमेरिकी बजारसमेत अछूतो रहन सकेन । युएस स्टक मार्केटमा ठूलो गिरावट देखिएको समाचार आइरहेकमा छन् ।

– एजेन्सी / तस्बिर– एआई