काठमाडौं– नेपाल राष्ट्र बैंक, सिद्धार्थनगर कार्यालयले सार्वजनिक गरेको ‘लुम्बिनी प्रदेशको अर्धवार्षिक आर्थिक गतिविधि अध्ययन प्रतिवेदन (आर्थिक वर्ष २०८२/८३)’ अनुसार यस प्रदेशको समग्र आर्थिक गतिविधिमा मिश्रित प्रभाव देखिएको छ । 

प्रतिवेदनअनुसार समीक्षा अवधिमा लुम्बिनी प्रदेशको आर्थिक वृद्धिदर उपभोक्ताको मूल्यमा २.८७ प्रतिशत रहने प्रारम्भिक अनुमान गरिएको छ ।

लुम्बिनी प्रदेशको अर्थतन्त्रमा सेवा क्षेत्रको हिस्सा सबैभन्दा बलियो देखिएको छ । प्रदेशको कुल गार्हस्थ्य उत्पादनमा सेवा क्षेत्रको योगदान ५४.९२ प्रतिशत रहने अनुमान छ । 

यस्तै, कृषि क्षेत्रले २९.७६ प्रतिशत र उद्योग क्षेत्रले १५.३२ प्रतिशत योगदान पुऱ्याउने प्रतिवेदनमा उल्लेख छ । राष्ट्रिय स्तरको कुल गार्हस्थ्य उत्पादनमा लुम्बिनी प्रदेशको हिस्सा १४.२० प्रतिशत रहने प्रारम्भिक अनुमान छ ।

कृषि उत्पादनमा ह्रास, तरकारी र मासुमा सुधार

समीक्षा अवधिमा प्रमुख खाद्य बालीले ओगटेको क्षेत्रफल र उत्पादन दुवैमा कमी आएको छ । खाद्य बालीको उत्पादन २.०६ प्रतिशतले घटेको छ । यद्यपि, तरकारी उत्पादन १८.९४ प्रतिशत र मसला बालीको उत्पादन १०.५८ प्रतिशतले बढेको छ । 

पशुजन्य उत्पादनतर्फ अण्डा (१२.२३ प्रतिशत), मासु (४.०४ प्रतिशत) र माछा (३.९१ प्रतिशत) को उत्पादनमा वृद्धि भएको छ भने दूधको उत्पादनमा ०.३५ प्रतिशतले सामान्य ह्रास आएको छ । प्रदेशको कुल खेती गरिएको जमिनमध्ये मात्र ४५.०७ प्रतिशतमा सिँचाइ सुविधा पुगेको प्रतिवेदनले देखाएको छ ।

उद्योगको क्षमता उपयोग ५० प्रतिशतमा सीमित

लुम्बिनी प्रदेशका उद्योगहरूको औसत क्षमता उपयोग ५०.४४ प्रतिशत रहेको छ, जुन गत वर्षको तुलनामा केही सुधार (४६.५५ प्रतिशतबाट) हो । 

समीक्षा अवधिमा बियर, तोरीको तेल, चामल, सिमेन्ट र फलामे छडको उत्पादन बढेको छ भने पशुदाना, प्लाइउड र विद्युत्को तार उत्पादनमा कमी आएको छ । बैंक तथा वित्तीय संस्थाबाट प्रवाहित कुल कर्जामध्ये औद्योगिक क्षेत्रमा २३.८६ प्रतिशत कर्जा प्रवाह भएको छ ।

पर्यटन क्षेत्रमा भने केही सुस्तता देखिएको छ । पर्यटक आगमन संख्या १०.४५ प्रतिशतले घटेको छ भने होटलको अकुपेन्सी दर १५.७४ प्रतिशतले ह्रास आएको छ । 

अर्कोतर्फ, वित्तीय पहुँचमा भने वृद्धि भएको छ । २०८२ पुस मसान्तसम्म यस प्रदेशमा बैंक तथा वित्तीय संस्थाका २१४८ शाखाहरू सञ्चालनमा रहेका छन् । यस अवधिमा निक्षेप संकलन २१.४३ प्रतिशत र कर्जा प्रवाह २.७२ प्रतिशतले बढेको छ ।

प्रदेशका गौरवका आयोजनाहरूमा प्रगति जारी छ । नारायणघाट–बुटवल सडक (पश्चिम खण्ड) को भौतिक प्रगति ७५.४५ प्रतिशत र सिद्धबाबा सुरुङ मार्गको प्रगति ६४.४६ प्रतिशत पुगेको छ । 

रोजगारीतर्फ, राष्ट्रिय रोजगार प्रवर्द्धन कार्यक्रमअन्तर्गत ७९,२२१ जना बेरोजगार सूचीकृत भएका छन् । साथै, समीक्षा अवधिमा लुम्बिनी प्रदेशबाट ७४,३३० जनाले वैदेशिक रोजगारीका लागि श्रम स्वीकृति लिएका छन् ।