भियतनाम युद्धमा हारेको अमेरिका « Khabarhub

भियतनाम युद्धमा हारेको अमेरिका


२१ माघ २०७५, सोमबार  

पढ्न लाग्ने समय : 3 मिनेट


0
Shares
  • change font
  • change font
  • change font

एजेन्सी- दोश्रो विश्वयुद्धमा जापानले अमेरिकासमक्ष आत्मसमर्पण गर्नुअघि हिन्दचीनको ठूलो भूभाग कब्जा गरेको थियो । जापानी आत्मसमर्पणपछि त्यहाँ शक्ति शून्यता पैदा भयो । हुन त त्यहाँ पहिल्यैदेखि स्वतन्त्र भियतनामका लागि भियतमिन्ह नामक साम्यवादी छापामार युद्ध चल्दै थियो ।

भियतमिन्हको प्रभाव खासगरी उत्तरी भियतनाममा केन्द्रित थियो । त्यही क्रममा जापानी साम्राज्यले आक्रमण गर्नुअघि त्यहाँ शासन गरिरहेको फ्रान्सले आफ्नो शासन दाबी गर्‍याे । यसैक्रममा भियतमिन्हका छापामारलाई पराजित गर्नका लागि फ्रान्सले सन् १९५० को दशकको सुरुमा लाओससँग सीमा जोडिएको डिएन बिएन फिउ नामक गाउँमा सैनिक शिविर स्थापना गर्‍याे ।

भियतमिन्हका छापामार लडाकुले त्यहाँ आक्रमण गरी सन् १९५४ मा फ्रेन्च सेनालाई पराजित गरे । त्यसपछि भियतनामबाट फ्रान्सेली सेना फिर्ता भए । भियतनामको विषयलाई लिएर सन् १९५४ मै स्विट्जरल्याण्डको जेनेभा शहरमा सम्मेलन आयोजना गरियो । सम्मेलनमा भियतनामलाई दुई भागमा विभाजन गरियो ।

१७ डिग्री अक्षांश रेखालाई आधार बनाएर उत्तर–दक्षिण गरी दुई भागमा विभाजन गरिएको थियो । उत्तरी भियतनाममा सोभियत संघ तथा कम्युनिष्ट चीनको प्रभाव रहनेगरी कम्युनिष्ट भियतमिन्हको शासन स्थापना गरियो भने दक्षिणी भियतनाममा अमेरिकाको समर्थनमा प्रजातान्त्रिक भियतनाम रह्यो । सम्मेलनमा भियतनाम विभाजनलगत्तै दुबै मुलुकमा चुनाव हुने र त्यसैबाट भियतनाम एकीकरण हुने बताइएको थियो ।

तर, निकै लामो समयसम्म चुनाव हुने लक्षण नदेखिएपछि भियतनामको कम्युनिष्ट पार्टीले दक्षिण भियतनाममा छापामार युद्ध गर्ने प्रस्ताव पारित गर्‍याे । त्यसैअनुसार सन् १९६० मा दक्षिणी भियतनाममा सक्रिय रहनेगरी उत्तरी भियतनामका कम्युनिष्ट नेताले राष्ट्रिय मुक्ति मोर्चा अर्थात् नेशनल लिबरेसन फ्रन्ट नामक छापामार संगठन स्थापना गर्ने घोषणा गरे । मुक्ति मोर्चाले दक्षिणी भियतनामका सैनिकलाई लक्षित गर्दै छापामार युद्ध गर्न थाले ।

समयक्रममा सन् १९६४ मा उत्तरी भियतनामको तटपारी टोन्किनको खाडीमा युएसएस म्याडक्स नामक अमेरिकी युद्धपोतमाथि आक्रमण भयो । आक्रमणलगत्तै अमेरिकी कँग्रेसले तत्कालीन राष्ट्रपति लिण्डन ब्लेज जन्सनलाई दक्षिणपूर्वी एशियामा अमेरिकी स्वार्थको रक्षाका लागि जुनसुकै कदम चाल्ने अधिकार दियो । त्यसपछि औपचारिक रुपमै भियतनाम युद्धमा अमेरिकाको संलग्नता सुरु भयो ।

अमेरिकाले सुरुमा भारी मात्रामा बमवर्षक लडाकु विमानबाट दक्षिणी भियतनाम, उत्तरी भियतनाम तथा लाओसमा बम खसाल्न थाल्यो । तर, यो सँगै दक्षिणी भियतनाममा रहेका अमेरिकी हवाई शिविरमा एकपछि अर्को आक्रमण हुन थाले । यसपछि अमेरिकाले सन् १९६५ मा भियतनाममा रहेका हवाई शिविरको रक्षाका लागि त्यहाँ सेना पठाउन सुरु गर्‍याे ।

सुरुमा भियतनाममा अमेरिकी सेनाको भूमिका अमेरिकी सैनिक सम्पत्तिको रक्षा थियो । तर, युद्ध चर्किँदै जाँदा त्यहाँ रहेका अमेरिकी सेनालाई सैनिक आक्रमण कै लागि पठाउन थालियो । यसक्रममा सुरुमा अमेरिकाले दुश्मनको खोजी गरी नष्ट गर्ने कारबाही चलायो । यसअनुसार अमेरिकाले दक्षिणी भियतनाममा लुकेर बसेका दुश्मनको खोजी गर्ने र अन्त्यमा दुश्मनलाई परास्त गर्ने नीति लियो । यसबाट दक्षिणी भियतनाममा रहेको राष्ट्रिय मुक्ति मोर्चाका लडाकु परास्त हुँदै गए ।

तर, सन् १९६८ मा भियतनाम युद्धमा नयाँ मोड आयो । उत्तरी भियतनामी कम्युनिष्ट नेताहरुले दक्षिणी भियतनाममा व्यापक सैनिक कारवाही गर्ने प्रस्ताव पास गरे । यसअनुसार उत्तरी भियतनामी सैनिक तथा दक्षिणी भियतनाममै रहेका राष्ट्रिय मुक्ति मोर्चाका लडाकु समावेश सेनाले सन् १९६८ मा भियतनामी नयाँ वर्ष टेटको अवसर पारेर व्यापक सैनिक आक्रमण गरे । दक्षिणी भियतनामको राजधानी साइगनसहित अधिका प्रान्तीय राजधानी तथा ठूला शहर आक्रमणको चपेटामा परे ।

अमेरिकी तथा दक्षिण भियतनामी सेनाको जवाफी कारबाहीपछि यो आक्रमणमा उत्तरी भियतनामी सेना तथा राष्ट्रिय मुक्ति मार्चाका लडाकुको नराम्ररी पराजय भयो । तर, यो आक्रमणले अमेरिकामा व्यापक युद्धविरोधी भावना सिर्जना गर्यो । भियतनाम युद्ध र त्यसले निम्त्याएको जनभावनाले त्यसपछि अमेरिकी नेताहरु सतर्क हुन थाले ।

भियतनामबाट अमेरिकी सेना फिर्ता बोलाउने बाचासहित अमेरिकामा रिचर्ड निक्सन राष्ट्रपतिमा विजयी भएका थिए । त्यसै अनुसार दक्षिणी भियतनामी सेनालाई तालिम तथा सैनिक सहायता दिने तर अमेरिकी सेना प्रत्यक्ष युद्धमा सहभागी नहुने भियतनामीकरणको नीति लिइयो ।

त्यसबेला अमेरिकी विदेशमन्त्री हेनरी किसिन्जर र भियतनामी कम्युनिष्ट पार्टीका नेता ले डक टोबीच पेरिसमा वार्ताको श्रृङ्खला सुरु भइसकेको थियो । वार्तामा कुनै निष्कर्ष निस्कन नसकिरहेका बेला उत्तरी भियतनामले सन् १९७२ मा दक्षिणी भियतनाममा सैनिक आक्रमण गरी ठूलो भूभाग कब्जा गर्यो । त्यसपछि सन् १९७३ मा पेरिसमा युद्धविराम सम्झौता भयो ।

यसअनुसार दक्षिणी भियतनामबाट अमेरिकी सेना हट्दै जाने सम्झौता भयो । अमेरिकी सेना भियतनामबाट फिर्ता भइसकेपछि सन् १९७४ मा उत्तरी भियतनामले दक्षिणमा व्यापक सैनिक आक्रमण गरी सन् १९७५ मा भियतनामलाई कम्युनिष्ट सरकारको शासनमा एकीकरण गर्‍याे । यो युद्धमा करिब ६० हजार अमेरिकी सेनाले ज्यान गुमाए । भियतनाम युद्धलाई अमेरिकी इतिहासमै सबैभन्दा नराम्रो सैनिक पराजयको रुपमा लिइन्छ ।

प्रकाशित मिति : २१ माघ २०७५, सोमबार  ९ : ४४ बजे

आश्रममै दशैँ

तानसेन– आफ्ना चौहत्तर वर्षीय श्रीमानलाई हात समातेर आश्रमको आँगन डुलाउनु

सरुवा रोग विशेषज्ञ डा. पुनलाई अन्तर्राष्ट्रिय स्वास्थ्य सेवा पुरस्कार प्रदान गरिने

काठमाडौँ– शुक्रराज ट्रपिकल तथा सरुवा रोग अस्पतालमा कार्यरत सरुवा रोग

युद्ध छाडेर वार्ताको बाटोमा फर्किन राष्ट्रसंघमा नेपालको आग्रह

काठमाडौँ- परराष्ट्र सचिव भरत राज पौड्यालले कुनै पनि बहानामा र

दसैँ नजिकिएसँगै किसानलाई अलैँची भित्र्याउन चटारो

तेह्रथुम- तेह्रथुमका  किसानलाई अलैँची भित्र्याउन भ्याइनभ्याई छ । दसैँ नजिकिएसँगै

शिक्षामन्त्रीद्वारा आणविक ऊर्जासम्बन्धी कार्यक्रममा हस्ताक्षर

काठमाडौँ– शिक्षा, विज्ञान तथा प्रविधिमन्त्री देवेन्द्र पौडेलले अन्तर्राष्ट्रिय आणविक ऊर्जासम्बन्धी