विप्लवविरुद्ध प्रहरी संयमित हुन्छ– पूर्व डिआईजी मल्ल « Khabarhub

विप्लवविरुद्ध प्रहरी संयमित हुन्छ– पूर्व डिआईजी मल्ल


३० फाल्गुन २०७५, बिहीबार  

पढ्न लाग्ने समय : 3 मिनेट


0
Shares
  • change font
  • change font
  • change font

मंगलबारअपराह्न बसेको मन्त्रिपरिषद बैठकले नेत्रबिक्रम चन्द (विप्लव) नेतृत्वको नेपाल कम्युनिस्ट पार्टीका गतिविधिमाथि प्रतिबन्ध लगाउने निर्णय गरेको छ । मन्त्रिपषिदको निर्णयको जवाफमा विज्ञप्ती जारी गर्दै विप्लवले त्यसको प्रतिकार गर्ने जवाफ दिएका छन् ।

विप्लवका गतिविधिमाथि प्रतिबन्ध लगाउने सरकारी निर्णयपछि देशमा फेरि द्वन्द्व चर्किने खालका विश्लेषण भइरहेका छन् । कतिपय विश्लेषकहरुको भनाइलाई आधार मान्दा देशेको आन्तरिक सुरक्षा व्यवस्था खलबलिन सक्ने खतरा देखिन्छ । यस्तो अवस्थामा आन्तरिक सुरक्षा व्यवस्थापनको प्रमुख जिम्मेवारी पाएको नेपाल प्रहरीको भूमिका कस्तो हुन्छ त ? आमनागरिकबाट चासो व्यक्त भइरहेको छ ।

खबरहबकर्मी प्रशान्त ओझाले नेपाल प्रहरीका पूर्व नायव महानिरीक्षक (डिआईजी) हेमन्त मल्लसँग सरकारको पछिल्लो निर्णय, विप्लव नेतृत्वको नेकपाका गतिविधि र आन्तरिक सुरक्षा व्यवस्थापनमा प्रहरीको अबको भूमिकाका विषयमा कुराकानी गरेका छन् । सोही कुराकानीको सम्पादित अंश यहाँ प्रस्तुत गरिएको छ,

नेत्रबिक्रम चन्द (विप्लव) नेतृत्वको नेकपाका गतिविधिलाई सरकारले प्रतिबन्ध लगाउने निर्णय गरेको छ । यसको मतलव उसका गतिविधिमाथि नियन्त्रण गर्ने भन्ने नै होला । नियन्त्रण गर्नका लागि परिचालन हुने निकाय प्रहरी नै होला । तपाईंको बिचारमा अब प्रहरी कसरी परिचालन होला ?

– नेपाल सरकारले परिचालन गरेपछि सुरक्षा एजेन्सीहरु परिचालन हुन्छन्, हुन्छन् । नहुने कुरै छैन । योभन्दा पहिला पनि पटक पटक सरकारको निर्णयानुसार सुरक्षा एजेन्सीहरु परिचालन हुँदै आएका छन् ।

तर, परिचालन हुनुभन्दा पहिला सरकारको नीति चाहिँ प्रस्ट हुनुपर्छ । यदि कुनै काम कारबाही गर्ने हो भने कुन कानूनलाई टेकेर अगाडि बढ्ने ? मौजुदा कानूनहरुका आधारमा निर्दिष्ट गरिएको रणनीति पूरा हुन्छ कि हुँदैन । नयाँ कानूनहरु बनाउनु पर्छ कि ? त्यसमा प्रस्ट हुनुपर्छ ।

यसमा अर्को सबभन्दा महत्वपूर्ण कुरा भनेको स्रोत–साधनको उपलब्धता हो ।

सरकारले अहिलेका लागि प्रहरीलाई के भन्न सक्छ ? अथवा कसरी परिचालन गर्न सक्छ ?

– हाम्रो मुलुकले योभन्दा पहिले पनि द्वन्द्व झेलेको छ । देशका सबै जनताले द्वन्द्वको नराम्रो अनुभव गरेका छन् । १० वर्ष लामो सशस्त्र द्वन्द्वका क्रममा विस्थापित भएका नागरिकहरु विस्तारै पुनर्स्थापित हुने वातावरण बन्दै गइरहेको थियो ।

तर, फेरि एकाएक अर्को द्वन्द्व चर्किने अवस्था आउन थालेको नागरिकको बुझाइ छ । फेरि अशान्ति हुने हो कि ? फेरि गाउँ–घर छाडेर जानुपर्ने हो कि ? भनेर मानिसहरुमा एक प्रकारको भयको स्थिति सिर्जना भएको छ ।

विप्लवको कुरा गर्दा सशस्त्र संघर्ष गरेरै राज्यशक्ति सञ्चालन गर्ने अवस्थामा पुगेको (अहिलेको सत्तारुढ पार्टी)कै एक हिस्सा हुन् उनी । यद्यपि उनले नेतृत्व गरेको ‘समूह’ राजनीतिक पार्टी हो कि हैन भन्ने कुरा पनि विवादित छ । निर्वाचन आयोगमा दर्ता नभएका कारण धेरैले त्यसलाई राजनीतिक दलका रुपमा पनि लिँदैनन् ।

तर, जे भएपनि उनीहरु राजनीतिक पृष्ठभूमिकै व्यक्तिहरु हुन् । पहिले पनि आफ्नो कुनै राजनीतिक कारणले उनीहरु मूलधारमा आएका होलान् भने अहिले पनि त्यसैअनुसार बाहिर रहेका होलान् । तर, सरकारले के स्पष्ट पारिदिनुपर्छ भने विप्लवले गरिरहेका गतिविधिमध्ये के–कति राजनीतिक हुन्, के–कति अपराधिक हुने भनेर व्यख्या गरिदिनुपर्छ ।

त्यसोभए सरकारले वर्गीकरण गरिदिनुपर्‍यो कि, विप्लवले गरिरहेका गतिविधिमध्ये कुन राजनीतिक हुन् र कुन अपराधिक हुन भनेर ?

– त्यो चाहिँ प्रस्ट्याइदिनुपर्छ । राजनीतिक मुद्दामा ‘ब्याकडोर’बाट भएपनि वार्ताका माध्यमबाट समाधान गरिनुपर्छ । अपराधिक घटनासँग सम्बन्धित गतिविधि त कानूनअनुसार कारबाहीको दायरमा ल्याउनु पर्छ ।

सरकारले विप्लवलाई राजनीतिक समूहमा लिएको भए उसका गतिविधिमाथि प्रतिबन्ध लगाउँदैन थियो होला । प्रतिबन्ध लगाइसकेको अहिलेको अवस्थामा अब प्रहरी कसरी परिचालन हुन्छ भन्ने आम चासो छ । प्रहरीले सिधै सरकारको निर्देशन मानेर त्यहिअनुसार कारबाही प्रक्रिया अगाडि बढाउला कि संगठनको पनि केही छुट्टै रणनीति बनाउला ?

– कुनै काम गर्ने म्यान्डेड दिएर सरकारले खटाइसक्यो भने प्रहरीले आफ्नो छुट्टै रणनीति बनाउने भन्ने हुँदैन । उ त खटिन्छ खटिन्छ ।

उसको जिम्मेवारी के हो भनेर प्रहरीलाई त थाहा छ नि त ! उसले आफ्नो जिम्मेवारीअनुसार काम गर्छ ।

सरकारले प्रतिवन्ध लगाएपछि विप्लव नेतृत्वको नेकपाका नेताहरुले सरकारले आफूहरुविरुद्ध दमनको नीति लिएको बताइरहेका छन् । कतिपय विश्लेषकहरुले पनि दमनको नीति लिएको भनेर विश्लेषण गरिरहेका छन् । यदि साँच्चै सरकार विप्लवविरुद्ध चर्को दमन गर्ने रणनीतिका साथ अगाडि आयो भने प्रहरी त्यसका लागि तयार होला त ?

– यसअघि १० वर्षे सशस्त्र द्वन्द्वका क्रममा राज्यपक्षबाट भएका दमनमा प्रहरीबाट केही ‘गल्ती’ भएका थिए । अलि बढी नै कडा रुपमा दमनका उत्रिएका घटना पनि सार्वजनिक भएका थिए । जसका कारण प्रहरीको थुप्र युनिटहरु पनि मानव अधिकार हनन्का हिसावले ‘कालो सूची’मा परेका थिए । कतिपय प्रहरी अधिकारीहरु पनि कालो सूचीमा परेका थिए ।

तर, अहिलेको अवस्थामा प्रहरीले ‘पुरानो गल्ती’ दोहोर्‍याउने संभावना कम छ ।

त्यसोभए प्रहरीका कर्मचारीले आफ्नो ‘विवेक’ पनि प्रयोग गर्न सक्ने भए । सरकारले ‘गोली चलाउ’ भन्दैमा प्रहरी कर्मचारीले नचलाउन पनि सक्छन्, त्यही हो तपाईंले भन्न खोज्नुभएको ?

– मैले यसलाई नकरात्मक रुपमा भन्न खोजेको हैन । मैले भन्न खोजेको मात्रै के हो भने १० वर्षे द्वन्द्वका क्रममा जुन गल्ती गरियो अब त्यस्तो गल्ती गर्न प्रहरी तयार हुँदैन ।

सरकारको निर्देशन पालना गर्ने क्रममा पनि प्रहरी संयमित भएर प्रस्तुत हुनसक्छ ।

हालै मात्रै देशका केही ठाउँमा विप्लवका कार्यकर्ताहरु स्वचालित हतियारसहित पक्राउ परेका छन् । सामान्य रुपमा बुझ्दा पनि उनीहरु हतियारसहित उनीहरुकै शब्दमा ‘सरकारको कदमको प्रतिकार गर्ने’ तयारीमा छन् । यस्तो अवस्थामा प्रहरीसँग मुठभेडको स्थिति पनि सिर्जना नहोला भन्न सकिँदैन नि ?

– अहिले नै मुठभेडको अवस्था सिर्जना भइहाल्ला भन्ने त लाग्दैन । तर, त्यस्तो अवस्थामा आयो भने प्रहरीले आन्तरिक तयारी गरिरहेको होला । सरकारले निर्णय नै गरिसकेपछि प्रहरीले पक्कै पनि केही न केही आन्तरिक तयारी गरेको हुनुपर्छ ।

फौजदारी कारबाही गर्नुपर्ने अवस्था सिर्जना भयो भने प्रहरी गोली हान्न तयार हुन्छ ?

– जबसम्म नेतृत्व तहले सुरक्षा संयन्त्रबाट भएका कारबाहीको जिम्मा लिँदैन तबसम्म समस्या आउँछ । हामीले यसअघि पनि देखेका छौं, प्रहरीका कतिपय कारबाहीप्रति नेतृत्व (सरकार)ले जिम्मेवारी नलिँदा समस्या आएको छ ।

प्रहरीलाई विश्वास दिलाउनुपर्छ । मनोबल बढाउनुपर्छ । लड्ने भनेको हतियारले हैन, मनोबलले हो । र, अर्को कुरा भनेको विश्वास हो । मैले गरेको काम–कारबाहीलाई नेतृत्वले स्वीकार गर्छ भन्ने विश्वास प्रहरीमा हुनुपर्‍यो ।

 

प्रकाशित मिति : ३० फाल्गुन २०७५, बिहीबार  ११ : ५४ बजे

तुलसीपुरमा तरकारी बजार सञ्चालनमा

दाङ – दाङको तुलसीपुर तरकारीको बजार केन्द्र बन्ने गरेको छ।

कोभिडविरुद्ध चीनमा प्रदर्शनकारीको जित

चीनमा सरकारको कोभिड योजना नयाँ चरणमा प्रवेश गरेको छ। त्यहाँको

‘कसैले पनि यी नेताबाट आश नगर्दा पनि हुन्छ’

काठमाडौँ -अहिलेको निर्वाचनको नतिजा आएपछि कसको नेतृत्वमा सरकार बनाउने भनेर

स्वास्थ्य बीमा : सहज छैन सेवा लिन

रेसुङ्गा – स्वास्थ्य सेवा लिन जाँदा सुरुमा गएर लाइन लाग्नुपर्छ।

दमकमा माटोको अम्लियनपनको मात्रा धेरै

झापा – झापाको दमकको खेतीयोग्य जमिनमा अम्लियपनको मात्रा अत्यधिक पाइएको