मानव शरीरमा हुने रासायनिक प्रतिक्रियाका कारण रगतमा लामो समयसम्म चिनीको मात्रा बढी हुने रोगलाई डायबिटिज अर्थात मधुमेह भनिन्छ ।

जसलाई नेपालीमा चिनीरोग पनि भनिन्छ । रगतमा चिनीको मात्रा बढी भएपछि लगातार पिसाब लाग्ने, धेरै तिर्खा र भोक लाग्ने जस्ता लक्षणहरू देखिने गर्दछन् ।

यदि मधुमेहको समयमा उपचार गरिएन भने यसले धेरै जटिल रोगहरु, समस्याहरु निम्त्याउने गर्दछ । यदि मधुमेह लामो अवधिसम्म रहेमा मुटु तथा रक्तनलीमा समस्या हुने, मिर्गौलामा खराबी हुने, अल्सर तथा आँखामा समेत खराबी आउने गर्दछ ।

किन हुन्छ मधुमेह ?

मधुमेह प्याक्रिन्याजले पर्याप्त मात्रामा इन्सुलिन उत्पादन गर्न नसकेमा वा उत्पादन भएको इन्सुलिनप्रति शरीरका कोषहरूले राम्रोसँग प्रतिक्रिया जनाउन नसकेमा उत्पन्न हुने गर्दछ ।

मधुमेहका लक्षणहरु

मधुमेहका रोगीहरूमा साधारणतय तौल घट्ने, धेरै पटक पिसाब लाग्ने, धेरै तिर्खा लाग्ने, तथा धेरै भोक लाग्ने जस्ता लक्षणहरू देखिन्छन् । आँखा धमिलो देख्ने, टाउको दुख्ने, थकाइ लाग्ने, काटेका घाऊहरू ढिलो निको हुने र छाला चिलाउने लगायतका समस्या पनि मधुमेहका लक्षणहरु हुन् ।

कसरी बच्ने मधुमेहबाट ?

मधुमेहबाट बच्न स्वास्थ्यकर खाना खाने, नियमित शारीरिक व्यायाम गर्ने, शरीरको तौल सामान्य अनावश्यक बढ्न नदिने, सुर्तीजन्य पदार्थहरू नखाने गर्नुपर्दछ ।

मधुमेहका रोगीहरूले रक्तचाप नियन्त्रणमा राख्नु तथा खुट्टाहरूको हेरविचार गर्नु आवश्यक हुन्छ । खानामा विशेष ध्यान पुर्‍याउने तथा कार्बोहाइड्रेट भएका खानेकुराको सेवन नगर्ने, बढी चिल्लोयुक्त पदार्थको सेवन नगर्नाले पनि मधुमेहबाट बच्न सकिन्छ ।