७ सय मिटर सडकले पाशुपत क्षेत्रलाई दिएको ‘तनाव’, जोगिएला विश्व सम्पदाबाट ? | Khabarhub Khabarhub

७ सय मिटर सडकले पाशुपत क्षेत्रलाई दिएको ‘तनाव’, जोगिएला विश्व सम्पदाबाट ?



काठमाडौं– नेपालको प्रमुख धार्मिक तथा संस्कृतिक क्षेत्र ‘पाशुपत’ केही वर्षदेखि विश्व सम्पदा सूचीबाट हट्ने खतरामा परेको थियो । संयुक्त राष्ट्रसंघीय शैक्षिक, वैज्ञानिक तथा साँस्कृतिक संगठन (युनेस्को) ले पशुपति क्षेत्रलाई विश्व सम्पदा क्षेत्रबाट हटाउने चेतावनी दिँदै आएको थियो ।

यति महत्वपूर्ण धार्मिक क्षेत्र विश्व सम्पदा सूचीबाट हटाउन बारम्बार चेतावनी आउनुको एउटा महत्वपूर्ण कारण ६ सय ७५ मिटर कच्ची सडक थियो ।  यो सडकका कारण पाशुपत क्षेत्र सूचीबाट हटाउने चेतावनीमात्र नभइ उक्त क्षेत्रमा भूक्षयका कारण विश्वरुपा लगातका मन्दिर र वन क्षेत्रसमेत संकटमा परेको थियो ।

विगत सात वर्षदेखि पटक–पटक सचेत गराउँदा पनि पाशुपत क्षेत्रभित्रका सडकमा सवारी आवागमन नरोकिएको भन्दै युनेस्कोले पछिल्लो पटक विश्वसम्पदा सूचीबाट नै हटाउने चेतावनी दिएको थियो ।

विश्व सम्पदामा सूचिमा सूचिकृत उपत्यकाका ७ सम्पदामध्ये पाशुपत क्षेत्र महत्वपूर्ण धार्मिक क्षेत्र पनि एक हो । तर, पशुपति क्षेत्र विकास कोष र सरकारको लापरबाहीका कारण सूचीबाट नै हट्ने हो कि भन्ने संशय बढेको छ ।

पशुपति क्षेत्रको मुख्य वनक्षेत्र मृगस्थली र धुव्रस्थलीको बीचमा केही वर्ष अघि बनाइएको बाटोका कारण पाशुपत क्षेत्रमा भुक्षय लगायतका समस्या देखिएको थियो ।

पानी ट्यांकर, ट्रकजस्ता सवारी साधन र केही दुई पांग्रे सवारी साधन मात्र आवातजावत गर्दथे । बालुवायुक्त सडकमा ठूला सवारी साधन गुडाउँदा यसले पशुपति क्षेत्रको सम्पदा जोखिममा परेको छ । सम्पदा क्षेत्रमा मालवाहक सवारी साधन गुडाउन नपाइने यूनेस्कोको नियम छ । तर, यस क्षेत्रमा भने व्यापरिक प्रयोजनका लागि दैनिक सयौँको संख्यामा मालबाहक सवारी साधन गुड्ने गर्छन् ।

विश्व सम्पदा सूचीमा सूचीकृत सम्पदा क्षेत्रमा मालबहाक साधन रोक्न भन्दै परेको रिटमा सर्वोच्च अदालतले युनेस्कोको मापदण्ड विपरित बनेका संरचना हटाउन आदेश दिएको थियो । आदेशको करीब ३ वर्षपछि पशुपति क्षेत्र विकास कोषले तिलगंगा ताम्रगंगा सडक यही जेठ २ गतेदेखि बन्द गरेको छ ।

कहिले खुल्यो यो बाटो ?

२०६५ सालमा पुष्पकमल दाहाल ‘प्रचण्ड’ प्रधानमन्त्री भएको समयमा गुह्वेश्वरीसम्मको जंगलमा ६ सय ७५ मिटर लामो कच्ची सडक प्रयोगमा आएको हो । सम्पदा बचाउ अभियानका संरक्षक अर्जुन राणाका अनुसार यो बाटो खुलेसँगै युनेस्कोले अनुगमन गरेको थियो । अनुगमन लगत्तै युनेस्कोले सो बाटो तत्काल बन्द गर्न आदेश दिएको थियो ।

यदी यो बाटो बन्द नगरे पाशुपत क्षेत्रलाई विश्वसम्पदा सूचीबाट हटाइने चेतावनी उतिबेलै युनेस्कोले दिएको थियो । ‘युनेस्कोले चेतावनी दिदाँसमेत अटेर गरेको र सो सडक बन्द नभएको भन्दै अधिवक्ता तुलसी सिंखडाले सर्वोच्चमा रिट दायर गरेका थिए । सोही रिटको सुनुवाइ गर्दै सर्वोच्च अदालतले तत्काल सडक बन्द गर्न आदेश दिएसँगै सो सडक जेठ २ गतेदेखि बन्द गरिएको छ ।

तिलगंगा गुह्वेश्वरी जंगलमा ७ सय मिटर कच्ची सडक खन्ने क्रममा ६ सय वटा रुख नष्ट भएका थिए । त्यसयता पटक–पटक यो बाटोबाट सवारी साधन आवगमन बन्द गर्न खोजेको स्थानीयहरु बताउँछन् । विशेषगरी कागेश्वरी–मनोहरा र गोकर्णेश्वर नगरपालिका प्रवेश गर्ने सवारी साधन यही बाटोबाट आवतजावत गर्ने गर्छन् ।

नगरपालिकाका जनप्रतिनिधि भने बाटो बन्द गर्न नमिल्ने भन्दै विरोध गरिरहेका छन् । विरोध गर्दागर्दै पनि पशुपति क्षेत्र विकास कोष, काठमाडौं महानगरपालिका, वडा नम्बर ८ का स्थानीय, सम्पदा बचाउ अभियानकर्ता, शिव सेना नेपाल, सगोरा नेपाल लगायतका निकायको सहकार्यमा २ गतेदेखि उक्त सडक बन्द गरिएको हो । सडकको बीचमा ठूला खाडल र ढुंगा राखिएका छन् भने तिलगंगा प्रवेशद्वारमा पर्खाल लगाइदैँ छ ।

बुधबार उक्त क्षेत्रलाई सम्पदा क्षेत्रकै रुपमा ल्याउनका लागि कपुर, सुन्तला, धुपी, लिची लगायतका विरुवाहरु वृक्षरोपण गरिएको छ । वृक्षरोपण कार्यक्रममा महानगरपालिकाकी उपप्रमुख हरिप्रभा खड्गीको समेत उपस्थिति थियो ।

सम्पदा क्षेत्रमा ठूला सवारी पानी ट्यांकर, गिटी, रोडा लिएर आवतजावत गर्ने सवारी साधन मात्र प्रयोगमा आएको पाइएको र तुरुन्त यसलाई रोक लगाउनुपर्ने उपप्रमुख खड्गीले बताइन् । ‘पैदलयात्रुको लागि अन्य व्यवस्था मिलाउने भन्दै अहिलेलाई बाटो बन्द गर्नुपर्छ’ उनले भनिन् ।
विश्व सम्पदा सूचीमा रहेका तथा अन्य सम्पदालाई बचाउनुपर्ने खड्गीको भनाइ छ । ‘सवारी आवगमन रोकेन भने यूनेस्कोले पशुपतिलाई विश्वसम्पदाबाट हटाइदिन्छौं भनिसकेको छ, अब हामीले कसरी हुन्छ सम्पदा बचाउँनुपर्छ’ उनले भनिन् ।

के भन्छ पशुपति विकास कोष

अन्तर्राष्ट्रिय दृष्टिकोणमै गौरवको रुपमा रहेको पशुपति क्षेत्रलाई संरक्षण गर्न सबैको दायित्व रहेको पशुपति क्षेत्र विकास कोषका प्रशासकीय अधिकृत गौरीशंकर पराजुलीले बताए । ‘युनेस्को, पुरात्तव र पशुपति क्षेत्रको मापदण्ड विपरित बाटो खुलेकोले सो बाटो बन्द गर्नका लागि २०७३ पौष ६ गते सर्वोच्च अदालतबाट फौसला भएका हो’ उनले भने ।

‘सम्पदा विपरित कार्य भएकाले बोध गरेर यो बाटो बन्द गराउन नेपाल सरकार समक्ष युनेस्कोले आदेश जारी गरेको र सरकार मार्फत कोषमा जानकारी आएकाले सो बाटो बन्द गरी वृक्षरोपण तिर लागेको हौँ’ खबरहबसँग कुरा गर्दै उनले भने ।

डम्पिङ साइट बन्दै तिलगंगा–ताम्रगंगा

तिलगंगा–ताम्रगंगा सडकको वरिपरि हेर्दा डम्पिङ साइड जस्तै देखिन्छ । व्यापार–व्यवसाय गर्नेहरु फोहोर फ्याँक्न सोही क्षेत्रमा पुग्छन् । फोहोरको डंगुर वरिपरि थुप्रिएसँगै यो क्षेत्र दुर्गन्धित बनेको छ । विश्व सम्पदा क्षेत्रमा यसरी फोहोर नफ्याक्न कोषले पटकपटक आग्रह गरेको प्रसाशकीय अधिकृत पराजुलीले बताए ।

सिनो, घरायासी फोहोरमैला, निर्माण सामग्री लगायत अन्य फोहोरहरु जथाभावी रुपमा फ्याक्ने कामलाई न्यूनीकरण गर्नकै लागि पनि बाटो बन्द गर्नुपरेको उनले बताए । यसरी दूषित भइरहँदा सास्कृतिक पक्षका अतिरिक्त यस क्षेत्रलाई वातावरणीय पक्षले पनि हरियाली क्षेत्रका रुपमा राख्नुपर्ने सर्वोच्च अदालतको आदेश रहेको उनले सुनाए ।

प्रकाशित मिति : ९ जेठ २०७६, बिहीबार  १२ : १५ बजे

ट्रयाक खुलेको १८ वर्षपछि कालोपत्र गरिँदै

बागलुङ– बागलुङको जैमिनी नगरपालिकाको केन्द्र कुश्मिसेरा–जैदीछिस्ती ग्रामीण सडक कालोपत्र गर्न

बलिउड गायिका अल्कालाई लागेको दुर्लभ सेन्सरी नर्भ श्रवणशक्ति कस्तो रोग हो ?

९० को दशकदेखि निरन्तर भारतीय संगीतमा छाएर करोडौं श्रोता तथा

पहिरोले बेँसीसहर–चामे सडक अवरुद्ध

लमजुङ– पहिरोका कारण बेँसीसहर–चामे सडक अवरुद्ध भएको छ । अविरल

जर्मनी अन्तिम १६ मा प्रवेश

काठमाडौं– जर्मनीमा जारी युरोकप फुटबलमा आयोजक जर्मनी अन्तिम १६ (प्रि–क्वार्टरफाइनल)

प्रतिनिधिसभा बैठकमा आज प्रधानमन्त्रीले जवाफ दिने

काठमाडौं– संघीय संसद अन्तर्गत प्रतिनिधिसभाको बैठक आज पनि बस्दैछ ।