सर्वप्रथम रामायणका रचयिता महर्षि वाल्मीकिले भगवान श्रीराम र सीताको जीवनीलाई ग्रन्थको रुप दिएका थिए ।

वाल्मीकिले रामायणमा हरेक प्रसंगमा मानिसलाई सत्मार्गमा हिड्न प्रेरित गरेको पाइन्छ । रामको जीवनलाई आर्दश मानेर रामपथमा हिड्दा सदैव धर्म प्राप्त हुने मान्यता छ ।

पावन ग्रन्थ रामायणमा प्रेम, त्याग, तपस्या र भावनाको मेल पाइन्छ । त्यहि रामायणका रचयिताका वाल्मीकीले केहि अनमोल वचनहरु समेत समावेश गरेका छन् । जसको नेपाली रुपान्तरण यस प्रकारको छ ।
१. जननी र जन्मभूमि स्वर्ग भन्दा महान हुन्छन् ।
२. दुखः र विपद् जीवनका यस्ता दुई पाहुना हुन्, जो बिना निमन्त्रणा आउने गर्दछन् ।
३. प्रण तोडेमा पुण्य नष्ट भएर जान्छ ।
४. मातापिताको सेवा र उनको आज्ञाको पालना गर्नुजस्तो अर्को कुनै धर्म छैन ।
५. जीवनमा सदैव सुख मात्र प्राप्त हुनु दुर्लभ छ ।
६. यस दुनियामा कुनै पनि कुरा दुर्लभ छैन यदि उत्साहको साथ छोडिएन भने ।
७. मायाको पनि दुई भेद हुन्छ अविद्या र विद्या ।
८. अहंकार मनुष्यको सबैभन्दा ठुलो दुश्मन हो । जसले सुनको हारलाई समेत माटो बनाइदिन्छ ।
९. प्रियजनलाई पनि मोहवश अत्यधिक प्रेम गरेमा यश गुम्ने गर्दछ ।
१०. अति संघर्षले चन्दनबाट पनि आगो उत्पन्न गराउँछ, सोहि प्रकार अधिक अवज्ञा गरिँदा ज्ञानीका हृदयमा पनि क्रोध उत्पन्न हुन्छ ।
११. सन्त अरुलाई दुखबाट बचाउन कष्ट सहने गर्दछन्, दुष्टहरु अरुलाई दुखमा पार्न जिउने गर्दछन् ।
१२. नीचको नम्रता अत्यन्त दुखदायी हुन्छ ।
१३. अंकुश, धनुष, सर्प र बिरालोले मात्र झुकेर आक्रमण गर्दछन् ।
१४. संसारमा यस्ता मानिस कमै हुन्छन्, जो कठोर तर हितका कुरा गर्दछन् ।