—वंशलोचन ६ माशा, इलाइची ६ माशा, कालो खुर्सानी ६ माशा, मुलहठी ६ माशा लिई ती सबैमा ३ वटा मिश्रीदानाको धुलो मिलाई ३ देखि ५ ग्रामको मात्रामा लिनाले मानसिक स्वास्थ्य ठिक हुन्छ ।

—१० वटा कालो मरिच तथा ५ ग्राम ब्राह्मीको पातलाई पिसेर आधा गिलास पानीमा छानी बिहान २ पटक खानुहोस् ।

—     चनाको दाललाई ६ घण्टासम्म पानीमा भिजाई उक्त पानी खादा पनि राम्रो गर्छ ।

—     १० वटा अनारको पात, २५ वटा गुलावको फूललाई लिएर ४०० मिली लिटर पानीमा उमाल्नुहोस् । पानीको मात्रा एक चौथाई भएपछि छानेर २० ग्राम घ्यूमा मिलाई खानाले पनि मानसिक सन्तुलन ठिक हुन्छ ।

—     १०० ग्राम सौफ तातो चियासँग खानु लाभदायक मानिन्छ ।

—     काशीफल (कुछढु) को हलुवा खानाले पनि यो समस्या कम हुन्छ ।

—     लसुन र हिङलाई बराबरमात्रामा लिई बाख्राको दुधमा मिलाई पिस्नुहोस् । यसरी तयार भएको औषधी ५–५ थोपा नाकमा तथा २ थोपा आँखामा हाल्नाले मानसिक स्वास्थ्य राम्रो हुन्छ ।

—     सरस्यूँको तेल प्रयोग तथा सेवन पनि राम्रो मानिन्छ ।

साभार : ‘घरेलु आयुर्वेदिक उपचार’ पुस्तकबाट