काठमाडौँ- उपदंश एक संक्रामक रोग हो । यो रोग एकबाट अर्कोमा र अर्कोबाट फेरि अर्कोमा फैलिन्छ । यो रोगको सरल पहिचान लिंगमा ढुसी उठ्नु हो, जसमा पीडा बिलकुलै हुँदैन । यसलाई गर्मीको रोग पनि भनिन्छ ।

यो विशेष गरी हातबाट लिङ्गमा चोट लागेर, नङ या आँत लागेर, लिङ्गलाई स्वच्छतापूर्वक नराखेर, हस्तमैथुन गरेर, मिथ्या आहार–बिहार गरेर, अति मैथुन, रोगयुक्त योनीको संसर्गमा पुगेर आदि कारणले लाग्ने गर्छ ।

घरेलु उपचार

—     साठीको जरा, गुर्जो, सुठो, मुलहठी र बड–धयेँरोका कलिला पातहरुलाई पानीमा पकाउनुहोस् । त्यो पानीले शिश्नलाई धुनुहोस् ।

—बड–धयेँरोका कोमल पातहरु, काहूको बोक्रा, जामुनको बोक्रा, लोध, हर्रोको बोक्रा र बेसार यी सबैलाई पानीमा पिसेर लेप गर्नुहोस् ।

—परबर, नीमको बोक्रा, त्रिफला, चिराइतो, खैरसार, विजयसार र गुग्गलको घोल बनाएर पिउनुहोस् ।

—२०–२० ग्राम नीलोतुथो र कत्था तथा ४०–४० ग्राम मुर्दासिँगी र सुपारीको खरानीलाई मसिनो पिसेर उपदंशमा छर्किनुहोस् । यसो गर्नाले छाला सुकेर उपदंश रोग ठीक हुन्छ ।

—शुद्ध पारो, शुद्ध गन्धक, हरताल, सिन्दुर र मैनसिललाई तामाको पात्रमा घिउमा तीन दिनसम्म घोटेर लेप तयार पार्नुहोस् । यो लेपलाई राति शिश्नमा लेप गर्नुहोस् ।

साभारः ‘घरेलु आयुर्वेदिक उपचार’ पुस्तकबाट