ठूलो मान्छे बिरामी वा अस्वस्थ भए तुरुन्त थाहा पाउन सकिन्छ । किनभने ठुला मानिसले आफ्नो असहज र अस्वस्थताबारे भन्न सक्छ । तर, सानो बच्चा बिरामी भएको थाहा पाउन निकै समस्या हुन्छ । बच्चाको हाउभाउ, खाना खाने तरिका तथा शारीरिक अवस्था हेरेर मात्र उनिहरुको स्वास्थ्य अवस्थाबारे अनुमान गर्नुपर्ने हुन्छ ।

कतिपय अवस्थामा बच्चा बिरामी भएको समयमा थाहा पाउन नसक्दा उनीहरुको अवस्था संवेदनशील बनिसकेको हुन्छ । यस्तोमा कसरी बच्चालाई सञ्चो बिसञ्चो भएको थाहा पाउने त ?

– सामान्य अवस्थामा जस्तो बच्चा खेलेको छैन भने बिरामी परेको हुनसक्छ ।
– पहिलेको जस्तो फुर्ती बच्चामा देखिएन भने पनि उ बिरामी परेको हुनसक्छ ।
– पहिलेभन्दा बच्चाको हाउभाउ, प्रतिक्रियामा परिर्वतन भए बच्चा बिरामी हुनसक्छ ।
– बच्चा सामान्य अवस्थाभन्दा धेरै रोयो भने पनि अस्वस्थ भएको हुन सक्छ ।
– यस्तै, बच्चा रोएन भने पनि ज्ञानी छ भनी ढुक्क हुनुहुँदैन । उ बिरामी हुनसक्छ ।
– लामो समयसम्म बच्चा नरोए वा प्रतिक्रिया नजनाइ निरन्तर सुतेमा बिरामी हुनसक्छ ।
– नियमित खानेकुरा बच्चाले खान मानेन भने पनि बच्चा बिरामी हुनसक्छ ।
– बच्चाले आमाको दूध चुस्न सकेन भने बच्चा बिरामी हुन सक्छ ।
– बच्चालाई सास फेर्न अप्ठ्यारो भए वा लगातार कोखा हानिरहे बच्चा बिरामी हुनसक्छ ।
– बच्चाको नाकको पोरा फुल्यो भने पनि बच्चा अस्वस्थ हुनसक्छ ।
– बच्चाको शरीर नीलो भएमा पनि उ बिरामी परेको हुन्छ ।
– बच्चा एक्कासि बेहोस भए बिरामी परेको हुन्छ, यस्तोमा अस्पताल लान ढिला गर्नुहुन्न ।
– लगातार वान्ता गरे वा दिशा गरीरहे बच्चा बिरामी परेको हुन्छ ।
– वान्ता भएर पिसाब कम जानु बच्चा गम्भीर बिरामी हुनुका लक्षण हो ।

यदि बच्चामा कुनै अस्वभाविक गतिविधि वा लक्षण देखे वा बिरामी परेको शंका लागे ढिला नगरी स्वास्थ्य परीक्षण गराउन लानु पर्दछ । विभिन्न एजेन्सीको सहयोगमा