सत्यमोहन जोशी : शताब्दी एक, योगदान अनेक | Khabarhub Khabarhub

सत्यमोहन जोशी : शताब्दी एक, योगदान अनेक

‘जो चुपचाप समाजको काम गरेर सर्वोच्च नागरिकको सम्मानसहित बिदा भए’


१ कार्तिक २०७९, मंगलबार  

पढ्न लाग्ने समय : 3 मिनेट


135
Shares
  • change font
  • change font
  • change font

काठमाडौँ : सत्यमोहन जोशी एक युगपुरुष हुन् । उनी पूरापूर १०३ वर्ष बाँचेर आइतबार संसारबाट बिदा भए । उनले समाजमा गरेको योगदानलाई मूल्यांकन गर्दै केही संस्थाहरूले जोशीलाई ‘शताब्दी पुरुष’को सम्मान दिएका थिए । जसको स-सम्मान बिदाई र शोकमा सरकारले मंगलबार सार्वजनिक बिदा दिएको छ ।

जोशीको जीवनकालमा त्यही सम्मान यति धेरै लोकप्रिय बन्यो कि सारा नेपालीले शताब्दी पुरुषका रुपमा उनलाई स-सम्मान बिदाई गरे । एक शताब्दी बाँचेका युगपुरुष जोशीले आफ्नो एक जीवनमा देशलाई धेरै योगदान गरेका छन् ।

उनले समाज बुझ्ने अध्ययन सबैभन्दा धेरै गरेका छन् । त्यो भन्दा बढी उनले चुपचाप काम गरेर आम नेपालीका माझ आफूलाई सर्वोच्च नागरिकको स्तरमा राखेर संसारबाट बिदा भएका छन् ।

१९७७ साल वैशाख ३० गते ललितपुरको बखुम्बहालमा जन्मिएका सत्यमोहन जोशीले १०३ वर्षको सम्मानित जीवन बाँचे । जति संघर्ष गरे । त्यो उनको सफलता र आम नेपालीका लागि प्रेरणा बन्यो ।

२०१३ सालमा लोकसंस्कृति ग्रन्थमा मदन पुरस्कार प्राप्त गरेका थिए । उनले नेपाली लोकसंस्कृतिको बारेमा अध्ययन मात्रै होइन, कतिपय कामको थालनी गरेका थिए । नेपालमा पहिलोपटक उनले नाटक मञ्चन गरेका थिए । जसको उद्घाटन धुप बालेर गरिएको थियो । त्यसपछि उनले लोकसंस्कृतिको संरक्षणका लागि जमलमा रहेको राष्ट्रिय नाचघर खोलेका थिए ।

सत्यमोहन जोशी राज्यबाट पिछडिएको कर्णालीको अध्ययन गर्ने पहिलो राष्ट्रिय व्यक्तित्व हुन् । कर्णालीका बारेमा अध्ययन गरेर कर्णालीको संस्कृति पहिलोपटक राष्ट्रियकरण गरेको श्रेय सत्यमोहनलाई जान्छ ।

सत्यमोहनले दोस्रो पटक नेपाली राष्ट्रिय मुद्रा नामक ग्रन्थ निकालेका छन् । जसका कारण उनको फोटो नेपाली सिक्कामा समेत राखिएको थियो । २०१७ सालमा ‘कर्णाली लोकसंस्कृति’ नामक ग्रन्थ निकालेर उनले कर्णालीको कला र संस्कृतिलाई राष्ट्रियकरण गरे ।

यसबापत उनले २०२८ सालमा मदन पुरस्कार पाएका थिए । जोशी विसं २०१५ मा पुरातत्व र संस्कृति विभागका निर्देशक भएका थिए ।

उनले २०१६ सालमा पाँचौँ शताब्दीदेखि बीसौँ शताब्दीसम्मको मुद्राको विस्तृत विवरणसहितको ‘नेपाली मुद्रा’ नामक पुस्तक प्रकाशित गरेका थिए । जसले नेपालमा मात्रै होइन, विश्वमा रहेका नेपालीमाझ पनि चर्चा पाएको थियो ।

त्यसबाहेक नेपाली भाषा, कला, संस्कृतिको संरक्षण, संस्कृतिको संरक्षण, सम्वर्द्धन र विकासमा लागि परेका हुनाले उनको योगदानको कदरस्वरूप जोशीलाई सुप्रबल गोर्खा दक्षिणबाहु विख्यात त्रिशक्ति पट्टबाट सम्मान गरिएको थियो । यस्तै आदिकवि भानुभक्त पुरस्कार, काठमाडौँ विश्वविद्यालयले विद्यावारिधिको मानार्थ प्रमाणपत्र प्रदान गरेको छ । नेपाल सरकारले पनि उज्ज्वल कीर्तिमान राष्ट्रदीपले सम्मानित गरेको छ ।

तीन पटकसम्म ‘मदन पुरस्कार’ जित्न सफल जोशी एक शताब्दीका व्यक्ति भएपनि नेपाली समाज र संस्कृतिमा उनका योगदान अनेक छन् । उनले नेपाली साहित्य र संस्कृतिमा नेपालीमा १०, नाटक पाँच, काव्य दुई र कथा सङ्ग्रह पाँच तथा नेवारी भाषामा गरी करिब ५० कृति प्रकाशित गरेका छन् । जुन हालसम्म कुनै नेपालीले देशको बारेमा प्रकाशित गरेका कृतिमध्येको सबैभन्दा उत्कृष्ट हो ।

जीवनभर उनले साहित्य, कलासंस्कृति र रङ्गमञ्चमा गरेका योगदान धेरै छन् । कवि तथा लेखक अनिल पौडेलद्वारा लिखित ‘जुरेली दर्शन’ पुस्तकमा सत्यमोहन जोशीको जीवनी, भाषा, साहित्य, लोकसंस्कृति अन्वेषणलगायतका विषय समेटिएका छन् । जसले नेपालमा उनको योगदानको चर्चा गर्छ ।

उनका संस्कृतिसम्बन्धी १० पुस्तक प्रकाशित छन् । उनले दुई काव्य, पाँच कथा सङ्ग्रह, १० नाटक र केही नेवारी भाषाका कृति लेखेका छन् । समालोचकले उनले ५० पुस्तक प्रकाशित भएको जनाएका छन् । तीमध्ये उनका २० पुस्तकलाई महत्वपूर्ण पुस्तक मानिएको छ ।

जोशीको एक सय वर्षको जन्मोत्सवमा नेपाल राष्ट्र बैंक, मुद्रा व्यवस्थापन विभाग टक्सार महाशाखाले वाङ्मय शताब्दी पुरुष जोशीको तस्बिर अङ्कित चाँदीको सिक्का निस्काशन गरेको थियो । दुई हजार पाँच सयका २५ हजार थान, एक हजारका २५ हजार थान र एक सयका १० हजार थान सिक्कामा एकातिर जोशीको तस्बिर छ भने अर्कोतिर सगरमाथाको तस्बीर रहेको छ ।

नेपालमै बसेर नेपालका लागि नेपाली भएर सत्यमोहनले गरेको योगदान अतुलनीय छ । उनले जसरी शान्त रुपमा काम गरेर जुन सफलता र सत्यको उचाइमा पुगे, त्यसरी सायदै नेपाली शीर्ष स्थानमा रहन सके । एक व्यक्ति एक शताब्दी बाँचेर एउटै पनि चर्चा गर्न लायक काम नगरेकोमा सत्यमोहनले भने नेपालका लागि धेरै आयामका काम गरेका छन् । उनले लाखौँ नेपालीको रैथाने संस्कृति संरक्षणदेखि त्यसको प्रवर्द्धनमा ठूलो योगदान दिएका छन् ।

उनको योगदानको चर्चा, प्रशंसा र सम्मान गर्दै सरकारले दिएको सार्वजनिक बिदामा पनि धेरै नेपालीले उनको कामबाट भएको उपलब्धीको रक्षा नै महत्वपूर्ण ठानेका छन् ।

प्रकाशित मिति : १ कार्तिक २०७९, मंगलबार  १० : ५० बजे

उत्पादनमा आधारित अनुदानले दूध उत्पादनमा वृद्धि

बागलुङ– भेटेरिनरी अस्पताल तथा पशु सेवा विज्ञ केन्द्रले दूध उत्पादक

सुनको मूल्य घट्यो, कतिमा भइरहेको छ कारोबार ?

काठमाडौं– आज नेपाली बजारमा सुनचाँदीको मूल्य घटेको छ । बिहीबार

प्रधानमन्त्रीद्वारा सम्पूर्ण नेपालीमा बधाई ज्ञापन

काठमाडौँ– प्रधानमन्त्री केपी शर्मा ओलीले ‘आईसीसी डिजिटल फ्यान इन्गेजमेन्ट अवार्ड’

प्राकृतिक विपत्तिबाट कोशीमा ७७ जनाको मृत्यु

मोरङ– प्राकृतिक विपत्तिबाट कोशी प्रदेशमा गत आर्थिक वर्षमा ७७ जनाको

राष्ट्रिय सभागृह भवन परिसर डुबानमा (तस्बिरहरु)

काठमाडौँ– गएराति परेको अविरल वर्षाका कारण प्रदर्शनीमार्गस्थित राष्ट्रियसभा गृह भवन