काठमाडौँ- महत्वकांक्षी बेल्ट एण्ड रोड इनिसिएटिभ बीआरआईमार्फत् चीनले एसिया र अफ्रिकाका उदीयमान अर्थतन्त्रहरूलाई उपलब्ध गराएको अर्बौँ डलर ऋण खराब भएको छ । यसलाई बीआरआईका लागि ठूलो झट्का मानिएको छ । स्वतन्त्र अनुसन्धान संस्था रोडियम समूहका अनुसार मुख्यतया कोभिडको महामारी र यी मुलुकका अर्थतन्त्रमा परेको मुद्रास्फीतिको प्रभावका कारण यी ऋणहरू अपेक्षा गरेभन्दा धेरै छिटो घटेका छन् ।

रोडियम समूहको तथ्याङ्कका अनुसार सन् २०२० देखि २०२२ सम्म ७६.८ बिलियन डलरको ऋणको पुनसंरचनाबारे वार्ता भएका छन् । यीमध्ये केही अवस्थामा ऋण माफी समेत दिइएको उल्लेख गरिएको छ । यो सङ्ख्या पछिल्ला तीन वर्षको ऋण अर्थात् करिब १७ बिलियन डलरभन्दा चार गुणा बढी हो ।

फाइनान्सियल टाइम्सका अनुसार २०१७ देखि २०१९ सम्म रोडियमले रेकर्ड गरेको रकमको पुनः संरचना र राइटअफ चार गुणा बढी छ । विगत एक दशकमा बीआरआईमार्फत् दिइएको ऋणको कुल स्केलको आधिकारिक तथ्याङ्क नभए पनि विज्ञहरूले अनुमान गरेका छन् । यो लगभग एक ट्रिलियन डलर हुनेछ ।

विकासोन्मुख देशहरूमा लक्षित पूर्वाधार वित्त पोषण मार्फत चीनको विश्वव्यापी प्रभाव विस्तार गर्न चिनियाँ राष्ट्रपति सी जिनपिङले ल्याएको बीआरआईले सुरुमा ध्यान र लगानी जुटाएको थियो । चीनले एसिया, अफ्रिका र युरोपमा बन्दरगाह, सडक, रेलमार्ग र अन्य महत्त्वपूर्ण पूर्वाधार परियोजनाहरूको निर्माणमा आर्थिक सहयोग गरेको थियो। तर, समय बित्दै जाँदा, ऋण लिने देशहरूमा ऋणको भारी बोझ हुन थाल्यो, जसले ऋणको बोझ बढ्दै गयो ।

ऋण पुनः सम्झौताका अतिरिक्त, चीनले यी सङ्घर्षरत अर्थतन्त्रहरूलाई महत्त्वपूर्ण आर्थिक सहायता प्रदान गरेको छ । विश्व बैङ्क र एडडेटाले गरेको अनुसन्धानले सन् २००८ र २०२१ बीच २० वटा उदीयमान बजारहरूलाई चीनले प्रस्ताव गरेको २४० अर्ब डलर सहायतामध्ये करिब ३० प्रतिशत सन् २०२० र २०२१ मा मात्रै दिएको देखाउँछ । यस सहायताको लगभग ७० प्रतिशत मुद्रा स्वाप लाइनहरू मार्फत् प्रदान गरिएको थियो । कम विदेशी मुद्रा सञ्चिति भएका देशहरूलाई ऋण चुक्ता गर्न चिनियाँ युआनमा पहुँच गर्न चीन अहोरात्र खटिरहेको छ।

प्रतिवेदनमा उल्लेख गरिएको अध्ययनले ऋण सङ्कटमा परेका देशहरूलाई चिनियाँ ऋण सन् २०१० मा विदेशी कर्जा पोर्टफोलियोको ५ प्रतिशतभन्दा कमबाट सन् २०२२ मा ६० प्रतिशत पुगेको पनि देखाएको छ। अर्जेन्टिनाले १११.८ अर्ब अमेरिकी डलरसहित सबैभन्दा बढी रकम प्राप्त गरेको छ भने त्यसपछि पाकिस्तान दोस्रो स्थानमा ४८.५ बिलियन र तेस्रोमा इजिप्ट १५.९ प्रतिशत ऋण रकम लिएको छ।