लामो कपाल विद्रोहीको स्वभाव हो : सिके राउत | Khabarhub Khabarhub

लामो कपाल विद्रोहीको स्वभाव हो : सिके राउत

‘चार–पाँचजना नेताले देशलाई बन्धक बनाएका छन्’



काठमाडौं – सप्तरीबाट उपेन्द्र यादवलाई हराएर प्रतिनिधिसभा सदस्य बनेका डा. चन्द्रकान्त राउत आफ्नो छोटकरी नाम ‘सिके राउत’बाट बढी परिचित छन् । करिब १४ वर्षअघि अमेरिकाबाट फर्केर मधेसलाई अर्कै देश बनाउने अभियानमा हिँडेका राउत अहिले ६ वटा सिटसहित राष्ट्रिय पार्टी बनेर संसदीय राजनीतिमा क्रियाशील छन् । एक मन्त्रीसहित सरकारमा समेत छन् ।

चरम विद्रोहदेखि संसदसम्मको सिके राउतको राजनीतिक यात्राबारे ‘रि–भिजिट’ गर्ने उद्देश्यले खबरहबले उनीसँग लामो कुराकानी गरेको छ । यसक्रममा हामीले उनको ‘हेयर स्टायल’का विषयमा पनि सोध्यौं । राउतको पारिवारिक अवस्था र ओशो सम्प्रदायको सन्यासी बन्ने कारण पनि खोतल्यौंं ।

राजनीतिक कुरो गर्दा सिकेले विगतको ‘स्वतन्त्र मधेस आन्दोलन’ बारे कुनै पश्चाताप गरेनन् । नेपाल किन बनेन भन्ने प्रश्नमा उनले तीस/पैंतीस वर्षदेखि चार/पाँच जना नेताले देशलाई बन्धक बनाएको र उनीहरुले अरुलाई प्रधानमन्त्री बन्न नदिने गरेको विश्लेषण सुनाए ।

डा. राउतसँग हामीले शेरबहादुर देउवा, केपी शर्मा ओली, प्रचण्ड, माधव नेपाल, रवि लामिछाने, बालेन्द्र शाह र हर्क साम्पाङलाई कसरी हेर्नुहुन्छ भनेर पनि सोध्यौं । मधेसका अन्य दलसँग जनमत पार्टीको एकताको सम्भावना बारे पनि सोध्यौं ।

हवाइजहाज जतिसुकै राम्रो  र महंगो भए पनि पाइलट र प्रशिक्षक राम्रो भएन भने दुर्घटना हुन्छ । हाम्रा पात्र योग्य भएनन् । धेरै पनि होइन, अहिले देश चार/पाँचजना नेताको बन्धक भएको छ 

अन्तरवार्ताका लागि पार्टी कार्यालय नयाँ बानेश्वर हाइटमा पुग्दा उनी कार्यकर्ताहरुसँग अनौपचारिक मिटिङमा थिए । पार्टी कार्यालय बुद्धनगरबाट भर्खरै नयाँ बानेश्वर हाइटमा सारिएको रहेछ । उनले काठमाडौंमा उपलब्ध मधेसका कार्यकर्तासँग हरेक हप्ता भेटघाट तथा छलफल गर्ने गरेको सुनाए ।

प्रस्तुत छ– जनमत पार्टीका अध्यक्ष एवं प्रतिनिधिसभा सदस्य डा. सिके राउतसँग गरिएको समसामयिक अन्तरवार्ता –

सिके राउतलाई कतिपय मानिसहरु ‘राजनीतिक चिन्तक’समेत भन्छन् । तपाईको विचारमा के कारणले नेपाल बनेन ? नेपाल विकासमा पछाडि पर्नुको कारण के हो ?

सुरुमै गहन प्रश्न गर्नुभयो । सानो छलफलमा यति गहन प्रश्नको जवाफ दिन मलाई अप्ठ्यारो होला । तर, म तीन/चारवटा ‘फ्याक्टर’ बताउँछु ।

पहिलो : हाम्रो व्यवस्था कस्तो भयो भन्दा हरेक ठाउँमा, राज्यका सम्पूर्ण संयन्त्रमा चार/जना पाँचजना नेताको कब्जा भएको हुनाले नेपाल जुन तरिकाले अगाडि जानुपर्ने थियो, त्यो गएन । जति भ्रष्टाचार गरे पनि कारवाही हुँदैन । जे राम्रो काम हुनुपर्ने थियो, बीचमा मिलेमतो गरेर निजी लाभका लागि टुंग्याइन्छ । सबैभन्दा ठूलो कारण हरेक राज्यसंयन्त्र चार/पाँचजना नेताको कब्जामा छ ।

दोस्रो : स्वेच्छाचारिता देखिन्छ । जस्तो– एउटा कुनै कम्पनी छ । उसले अर्कै प्रोडक्ट निकाले पनि उसलाई कारवाही हुँदैन । अस्पतालमा जे गरे पनि उसलाई कारवाही छैन । बसे पनि, जे गरे पनि मनोमानी चलेको छ । स्वेच्छाचारिता देखिन्छ । कर्मचारीमा पनि यस्तै छ । कर्मचारी, डाक्टर इन्जिनियर राजनीतिकर्मी, व्यापारी मात्र होइन, जनताको पक्षबाट पनि यही भएको छ । हल्ला गरियो भने, मान्छे मारियो हुन्छ कि ? जुलुस नारा गरियो भने हुन्छ कि ? यस्तो खालको स्वेच्छताचारिता नेपालमा मौलाएको छ । मान्छे मारिँदा पनि नसुन्ने भइसक्यो । राज्यले पनि नसुन्ने, जनतामा पनि क्षतिपूर्ति दश लाख लिनु छ भने पहिला सडक जाम, बन्द, तोडफोड गर्नैपर्ने मानसिकता छ । यसले गर्दा देश विकास गर्न गाह्रो परेको छ । अरू पनि उदाहरण धेरै छन् ।

तेस्रो : हामीले परिवर्तन छिटो–छिटो खोजेका छौँ । यसले के गरेको छ भने कुनै पनि सिस्टम टेस्ट हुन पाएको छैन । जनताले आज कसैको जय जयकार गरिरहेको हुन्छ, एक–दुई महिनापछि अर्कोको पछि लागेर जयजयकार हुन्छ । केही गर्नु छ भने दीर्घकालीनरूपमा लागिरहनु पर्छ । त्यसलाई सफल बनाउन लाग्नुपर्छ । तर, मानसिकता त्यो देखिएन । आज एउटा कुरा रह्यो, फेरि दुई महिना पछि अर्को कुरा हुन्छ । यसले गर्दा लगाव तथा ईच्छामा पनि एकरुपता नहुँदा समस्या भएको छ ।

यसमा हाम्रो राजनीतिक प्रणाली नै खराब हो कि नेतृत्वको खराब नियतले गर्दा यस्तो भएको हो ?

नियत त सबैको राम्रो होला र हुनुपर्ने जस्तो लाग्छ । तर, त्यसभन्दा राजनीतिक नेतृत्वमा व्यक्तिगत स्वार्थ सुपरसिट हुनाले समस्या छ । अधिकांश नेतृत्वमा आर्थिक लाभ लिउँ भन्ने देखिन्छ । आर्थिक लाभ कसैलाई चाहिएला, आफ्नो व्यक्तिगत जीवन धान्न पनि चाहिन्छ । कसैलाई सुरक्षाका लागि चाहिन्छ, यो एउटा पक्ष हो । तर, त्योभन्दा पनि हाम्रो नेतृत्व कसै न कसैमा समस्या छ ।

कसैलाई दर्जनौं हत्याको आरोप लागेको छ । कोही दर्जनौं ठूला राष्ट्रव्यापी भ्रष्टाचार काण्डमा मुछिएका छन् । यस्तो कमी कमजोरी भएपछि उसले जहिले पनि आफूलाई सुरक्षा खोज्छ र सम्झौता गर्न तयार हुन्छ । देश विकास गर्न, जनताको काम गर्न ध्यान जाँदैन ।

देश बनाउन प्रणाली नै फेर्नुपर्ने हो त ?

प्रणाली हामीकहाँ राम्रो छ । नभएको होइन । यसमा केही सुधारका पक्षहरू पक्कै छन्, त्यसकारण हामी आवाज पनि उठाउँदैछौँ । यसको उदाहरण के भने हामीसँग गणतान्त्रिक व्यवस्था छ । लोकतन्त्र छ । यो उत्कृष्ट व्यवस्थामा पर्छ ।

तर, हवाइजहाज जतिसुकै राम्रो भए पनि, महंगो भए पनि पाइलट र प्रशिक्षक राम्रो र इमान्दार भएन भने दुर्घटना हुन्छ । हाम्रा पात्रहरू योग्य भएनन् । पात्रमा जनताका लागि गर्नुपर्छ भन्ने भाव भएन । यस कारण पात्र दोषी देखिन्छन् । धेरै पात्र पनि होइन, अहिले देश तीस/पैँतिस वर्षदेखि चार÷पाँचजना नेताको बन्धक भएको छ । ।

ती चार–पाँचजना नेताको नाम भनिदिनु न ?

नाम त अब…. सबैलाई थाहा छ । थाहा नहुने कुरै छैन ।

अब यहाँको व्यक्तिगत विषयमा कुरा गरौं । तपाई निम्न वर्गीय परिवारको मान्छे, अमेरिकामा पढ्न र नासामा जागिर कसरी पुग्नुभयो ? यो कसरी सम्भव भयो ?

यो मेरो व्यक्तिगत लगन हो । सपना बच्चामा देखियो इन्जिनियर बनौँ भनेर । काठमाडौँ आएर इन्जिनियर बनियो । त्यसमा अलिकति राज्यको पनि योगदान छ । छैन म भन्दिनँ । राज्यले निःशुल्क शिक्षाको व्यवस्था गरेको छ । इन्जिनियर पढ्दा पनि राज्यले लगानी गरेको हुन्छ । निःशुल्क जस्तै हुन्छ ।

म यहाँबाट जापान गएँ । त्यहाँबाट क्याम्ब्रिज गएँ । र, क्याम्ब्रिजबाट अमेरिका गएँ । त्यहाँ वैज्ञानिकका रूपमा जागिर खाँदै आए ।

क्याम्ब्रिज विश्वविद्यालयबाट विद्यावारिधि गर्नुभएको र अमेरिकामै जागिर खाइरहेको मान्छे, केले नेपाल फर्कन बाध्य बनायो ?

म जतिबेला अमेरिकामा काम गर्दै थिएँ । त्यसबेला मैले मेची–महाकाली यात्रा गरेँ । त्यो मेरो लाइफ चेन्जिङ इभेन्ट थियो । यो विषय मैले आत्मकथा ‘बैरागदेखि बचाउसम्म’ मा पनि लेखेको छु । त्यसमा धेरै घटना छन् ।

एउटा घटना, आफ्नै गाउँको घटना छ । तपाई अमेरिकामा वैज्ञानिक नै भइसकेपछि पनि, जतिसुकै धनी भइसकेपछि पनि यहाँ जनताको दूरावस्था छ । गरिवी छ । सदाचारीपन छ । यसलाई समाधान गर्नका लागि त्यो पर्याप्त थिएन । मेरै गाउँमा मलाई खानेपानीको एउटा बोरिङ गाडिदिनु पर्‍यो । तर, त्यसै गर्न सकिन्न । त्यसमा सम्बन्धित निकायको अनुमति लिनुपर्‍यो । म राजनीतिमा नआएर कहिल्यै पनि हुँदैन ।

पश्चिमको कञ्चनपुर जिल्लामा कमैया, कमलरी थिए । उनीहरूलाई जसरी पनि आवासको व्यवस्था गरिदिनुपर्‍यो, बसोबासको व्यवस्था गर्नुपर्‍यो भन्दा पनि मैले गर्ने अवस्था थिएन । म अमेरिकामा वैज्ञानिक त छु, तर आफ्नै जनताले जुन आशा गरेका छन्, त्यो पूरा गर्न म असमर्थ छु । त्यो भएर म फिर्ता गएर राजनीतिमा होमिएर नै त्यो काम गर्नुपर्छ भनेर फिर्ता भएँ ।

विदेश कति वर्ष बस्नुभयो ?

मोटामोटी ९–१० वर्ष बाहिर बसेँ ।

नेपाल फर्केपछि तपाईले शुरु गर्नुभएको राजनीतिक यात्राबारे पछि कुरा गरौंला, अहिले अलिकति व्यक्तिगत कुरामै जाऔं । तपाई प्रायः सधैं रातो टाई लगाउनुहुन्छ अनि लामो कपाल नै किन पाल्नुहुन्छ ? यो हेयर स्टायलका बारेमा केही बताउन मिल्छ ?

यो धेरै ठूलो कुरा होइन । सांकेतिक कुरा छ । लामो कपाल विद्रोहीको स्वभाव हो । सबैले यस्तै गरेर आऊ, कपाल छोटो बनाऊ भन्ने हुन्न । समाजले जे सिकाएको हुन्छ, त्यो विद्रोहको स्वरूपमा कपाल देखिन्छ । टिन एजर्सहरुमा हेर्नुभयो भने किन उनीहरुको कपाल लामो हुन्छ भन्दा उनीहरूमा विद्रोही स्वभाव हुन्छ । जानेर गरेको हुँदैन । यो विद्रोहीको प्रतीक हो । रातो टाई बलिदानको प्रतीक हो । क्रान्तिको प्रतीक हो ।

ओशोतिर किन लाग्नुभएको ? रहर कि बाध्यता ?

ओशो मेरा तदगुरु हुनुहुन्छ । मैले जति पनि विश्वदृष्टि बनाएको छु, वल्र्ड भ्यु मेरो छ, त्यो कतै न कतै उहाँबाट प्रभावित भएर बनेको हो । त्यो भएर मार्ग देखाउने गुरु मानेको हुँ । केही समय अगाडि सन्यास पनि धारण गरेको छु । यो बाध्यता होइन ।

ध्यान किन गर्नुहुन्छ ? 

ध्यान आवश्यक छ । शरीरलाई तपाईले आराम चाहिएजस्तै दिमाग र आत्मालाई पनि काम गर्दा थकान महसुस हुन्छ र आरामको आवश्यकता हुन्छ । त्यो आराम भनेकै आत्माको आराम हो ।

यहाँलाई के भनेर चिन्ने ? जोगी कि नेता ?

मान्छेको बहुपहिचान हुन्छ । त्यसमा एउटै पहिचान बोक्नुपर्दैन । जसरी बुझे पनि हुन्छ ।

अनुमति दिनुहुन्छ भने थोरै पारिवारिक अवस्थाबारे सोधौं । तपाई विवाहित कि अविवाहित ?

म विवाहित हुँ ।

बालबच्चा ?

तीनजना छन् । १३ वर्ष भयो विवाह भएको । ठूलो छोरो १२ वर्षको छ । सबैभन्दा कान्छो ६ वर्षको छ ।

परिवारलाई गोप्य राख्नुभएको हो ?

गोप्य हुन गएको हो । गोपनीयता छैन । नजिकका मान्छे सबैलाई थाहा छ ।

 जीवनसंगिनी राजनीतितिर हुनुहुन्छ कि अन्यत्र ?

उहाँ घरपरिवार सम्हाल्नुहुन्छ ।

अब राजनीतिक विषयतिर फर्कौं । सन् २०११ मा अमेरिकाबाट नेपाल फर्केर तपाई राजनीतिमा नयाँ ढंगबाट प्रस्तुत हुनुभयो । मधेसलाई छुट्टै देश बनाउनुपर्छ भनेर लाग्नुभयो । कारण के थियो ?

उचित कारणहरू थिए र छ । राज्यले जुन किसिमले मधेसमाथि विभेद गर्दै आएको छ, त्यो हाम्रो शब्दमा उपनिवेश शासन हो । जीडीपीको दुईतिहाइ हिसाब र राजस्वको पनि क्षेत्रगत हिसाब मधेसले दिन्थ्यो । यति हुँदाहुँदै पनि मधेसको विकास भएन । त्यसको परिणाम आज देखिएको छ ।

कर्णालीलाई हामी पढ्छौँ, पछाडि थियो । तर, आज कर्णालीको साक्षरता ७६ प्रतिशत छ । सबैभन्दा धेरै सुगम भनिएको मधेस प्रदेशको साक्षरता दर ६३ प्रतिशत छ । त्यस्तै मानव विकाश सूचाङ्क र गरिवीको सूचाङ्कमा पनि मधेस धेरै पछाडि छ । यो हुनुका कारण काठमाडौंले कहिल्यै पनि मधेसतिर विकास हुनुपर्छ भनेर सोचेन ।

‘स्वतन्त्र मधेस’को अभियानबाट के कारण फिर्ता हुनुभयो ? त्यो गलत थियो भन्ने लाग्छ कि लाग्दैन ?

समग्र, एकलाइनमा भन्दा मधेसमा उपनिवेश शासन भएकाले हामीले मुक्ति खोजेका थियौं । त्यसको विकल्प थिएन । किन फिर्ता भएँ भन्दा अहिले जनता त्यो स्थितिमा साथ दिने गरी पुगेका थिएनन् । हामीलाई काम गर्न असहज भयो । राज्यले दमन ग¥यो । भन्नका लागि मात्र लोकतन्त्र भन्छ तर हामीलाई दमन भयो । सामाजिक कार्य पनि गर्न दिएन । मलाई घरमा नजरबन्द गरिदियो । त्यो भएर मूलधारमा आएर जति सकिन्छ, त्यति विकासका कामहरू गरियो ।

विखण्डनको नारा दिएर गल्ती गरेको महसुस हुँदैन ?

हुँदैन । किनभने, तपाई अहिले पनि यसलाई खोज्नुभयो भने त्यसको पर्याप्त कारण भेटाउनु हुन्छ । अहिले पनि कुनै आँकडा नै खोज्यो भने पनि कारण छ । मूलधारमा आइसक्दा पनि काठमाडौंका पार्टीहरूमा मधेसमा राम्रो हुनुपर्छ धन्ने कतै पनि लगाव छैन । म लगभग एक वर्षदेखि सरकारमा छु । यत्ति गठबन्धनका बैठकमा गएको छु, खुलेर भनेको छु, सामाजिक सञ्जालमा लेखेको छु । यो सरकारबाट र यो प्रणालीबाट मधेसका लागि केही हुन्छ भनेर कसैले आकलन गरेको छैन । त्यो मैले देखेको, भोगेको छु ।

सिस्टमले के गछ/गर्दैन हेर्दैैछु नि । मधेसमा राम्रो होस भनेर कुनै पनि सचिवहरूको नियत छैन । मधेसले एउटा परियोजना र शिक्षा पाओस्, अस्पतालहरु खुलुन् भन्ने छैन । स्वतन्त्र भएपछि डिसिजन मेकिङ त उनीहरूको हातमा जान्छ नि । उनीहरूले आफ्ना लागि निर्णय गर्न सक्छन् । स्वतन्त्र भएपछि कहाँ अस्पताल चाहियो, कहाँ विद्यालय चाहियो, कहाँ कस्तो प्रणाली चाहियो, त्यो उनीहरूले निर्णय गर्छन् नि ।

हामीकहाँ केही भयो कि विदेशीको आरोप लगाइहाल्ने चलन छ । आफूतिर हेर्दैनौं । हिजो मधेसमा समृद्धि थियो, त्यसलाई आज राक्षस बनाउने विदेशी हो र ? कम साक्षर बनाउने त यही राज्य हो । यो कमजोरी यिनले हेरेनन् । अब धेरै दिन छैन, मान्छेले बुझ्न थालिसके । मान्छेले मात्र होइनm पहाडी र सीमान्तीकृत वर्गले पनि बुझ्न थालिसके ।

अमेरिकामा त संसारका मान्छे अटाएर बसेका छन् । त्यही अमेरिकामा पढेर फर्कनुभएको तपाई ‘स्वतन्त्र मधेस’ बनाउने अभियानमा कोबाट दीक्षित हुनुभयो ?

मैले भनें, १२ वर्ष जति भयो यो कुरा उठेको । १२ वर्षमा उहाँहरूले ममाथि के–के गर्नु भएन ? मलाई नजरबन्दमा राख्नुभयो । ममाथि सबैभन्दा कडा अनुसन्धान गरियो । कागज–कागज खोजेर, इमेल खोजेर हरेक कुरा गर्न सकिन्छ भनेर देशभरिकै संयन्त्र लागे । १२ वर्षमा एउटा मात्र प्रमाण देखाउन सक्नुभयो मैले विदेशबाट सञ्चालन गरेको ? देखाउन सक्नुभएन । किनभने, म कुनै विदेशबाट सञ्चालित भएको भए ठूला–ठूला मुख्यपृष्ठमा पढ्न पाउनु हुने थियो । अरू पात्रको आएजस्तो मेरो त कहिल्यै आएन । प्रमाण भएको भए आउने थियो नि । तर, केही छैन । त्यसकारण म आफू नै अनुभूति गरेर आएको मान्छे हुँ । यहाँको दुर्दशा देखेपछि फर्केको मान्छे ।

तपाई जनमत पार्टी स्थापना गरेर मूलधारको राजनीतिमा हुनुहुन्छ । प्रतिनिधिसभामा ६ सिटको प्रतिनिधित्व छ । तपाईको पार्टी र उपेन्द्र यादव नेतृत्वको जसपाबीच के फरक छ ?

हामी धेरै फरक छौँ । आधार नै फरक छ । हामी कुनै प्रोफेसनल राजनीतिज्ञ हुन्छ नि, त्यो होइन । विरासतको राजनीति हुन्छ नि, बाबु पनि मेयर, छोरा पनि नेता बन्न आयो भन्ने । हामी त्यो होइन । हामी किन राजनीतिमा आयौं भन्दा यो देशको अवस्था सैह्य भएन । देशको अवस्थामा सुधार गर्न सबै काम छाडेर लाग्यौँ ।

काम नपाएर बेरोजगार भएपछि मान्छे राजनीतिमा लाग्छ । वा, बा–आमा राजनीतिमा थिए, नेता थिए अनि लाग्छ । हामी त्यस्तो मान्छे होइन । हामी त्यो मुभमेन्ट हुँदा पार्टीमा थिएनौँ । संसद बनौंला, मन्त्री बनौंला भनेर आएको होइन । हामी त ज्यान जोखिममा पारेर आएका हौं । हामी सबैले सम्मान पाउन् भनेर लागेको हो । पद र प्रतिष्ठा भनेर आएको होइन । त्यसैले रुट नै, कज नै फरक छ ।

हामी सांसद नै बने पनि मन्त्री त म बन्न गइनँ । अरू पार्टीका अध्यक्ष त गए । म मन्त्री बन्न राजनीतिमा आएको होइन । मलाई मतलब छैन । बन्नुपरेको भए बन्ने थिएँ तर खान आएको होइन । त्यो फरक छ ।
हिमाल, पहाड र तराई सबैतिर राम्रो होस् । जहाँ पनि राम्रो होस् । देशमा रोजगारी होस भनेर आएको हो । ८ लाख माछे यो वर्ष मात्र विदेश गएका छन् । तिनलाई यहीँ रोजगारी दिन सकौं भन्ने छ ।

जनमत पार्टी पनि जसपा र लोसपाकै नयाँ संस्करण हो कि तपाईहरुका राजनीतिक एजेन्डा पनि फरक छन् ?

केही एजेन्डामा समानता छ । गणतन्त्र, संघीयता लगायतका कुरामा साझा एजेन्डा छ । यसबाहेक अरू पार्टीले रोजगारीका लागि जुलुस निकालेको देख्नुभएको छ ? हामी निकाल्छौँ । रोजगारी, उद्योग चाहियो भनेर निकाल्छौँ । अरू पार्टीले भ्रष्टाचारको विरोधमा जुलुस निकालेको देख्नुभएको छ ? हामीले प्रदेश सरकार भए पनि, मधेस सरकारमा भए पनि भ्रष्टाचार भयो है, कारवाही हुनुपर्छ भनेर पटक–पटक ज्ञापनपत्र दिएका छौँ । छानबिनको माग गरेका छौँ । हामी सुशासन चाहन्छौँ र त्यसका लागि आन्दोलन गरेका छौँ ।

हामीले किसानका लागि आन्दोलन गर्न भातृ संगठन पनि स्थापना गरेका छौँ । अरु पार्टीले किसानका लागि आन्दोलन गरेको सुनेको छैन तर हामीले ठूलो आन्दोलन गर्‍यौं। किनकि हामी सीमान्तकृत वर्गलाई प्रतिनिधित्व गर्छौं र तिनीहरूका लागि सङ्घर्ष गर्छौँ । पावरमा जानुपर्छ भनेर संघर्ष गरेको होइन ।

फरक छौं मात्र भन्ने तर फरक देखाउन नचाहने जस्तो देखियो नि किनकि अहिले तपाईँहरू पनि सरकारमा त जानुभएकै छ….

सरकारमा भएता पनि मैले बजेटमा भोट गरिनँ त्यो हो फरक । सरकारलाई समर्थन दिएको थिएँ तर बजेटमा धेरै त्रुटि भयो । सरकारबाट होस् या गठबन्धनबाट निकालिदियोस् केही फरक पर्दैन तर हामी यो बजेटलाई भोट गर्न सक्दैनौँ भनेर अडान लियौँ ।

उपराष्ट्रपतिको निर्वाचनमा महिला नै उपराष्ट्रपति हुनुपर्ने प्रावधान थियो । खासमा यिनीहरूले राजनीतिकरूपमा प्रभाव पारे । त्यसमा हामीले महिला नै हुनुपर्छ भन्यौँ । त्यहाँ पनि फरक भयौँ ।
अहिले निषेधित क्षेत्रहरू धेरै घोषणा गरियो । त्यो खुल्ला लोकतन्त्रको खिलाफ भयो भनेर हामी त्यसको विरोध गर्‍यौं । यहाँसम्म कि त्यो निषेधित क्षेत्र तोडेर पक्राउ पनि परियो । त्यो मामिलामा पनि फरक भयो । उनीहरू दमन गर्ने भइदिए, म त एकदम दमित पात्र भएँ सरकारमा हुँदाहुँदै पनि ।

जनमत पार्टीलाई राष्ट्रवादी पार्टी भन्ने कि मधेसवादी ?

अहिले त राष्ट्रिय पार्टी हो । राष्ट्रवादी म भन्दिनँ । किनभने, नेपालमा खोक्रो राष्ट्रवाद छ । जो राष्ट्रवादी भनेर सबैभन्दा धेरै कराउँछन्, जुन पोजिसन हुन्छ, त्यो देखिएको छैन । जो सबैभन्दा बढी कराउँछन्, उही सबैभन्दा पहिला गएर आत्मसमर्पण गरिरहेको छ ।

राष्ट्रिय पार्टी भनिरहँदा सातै प्रदेशमा तपाईँहरूको सङ्गठन विस्तार त्यति धेरै राम्रो देखिँदैन नि ? मधेसमा मात्रै केन्द्रित किन ?

हामी सबै ठाउँतिर बिस्तारै गरिरहेका छौँ ।

मधेस केन्द्रित पार्टीभित्र पनि आन्तरिक द्वन्द्व किन ? सबै मधेसी दल एक हुन किन नसकेको ?

एक नै हुनुपर्छ भन्ने छैन । सिद्धान्त मिले पनि नमिले पनि राजनीतिक लोभका लागि एक हुनु पनि राम्रो हैन । हामी सिद्धान्तको राजनीति होस्, न्यायका लागि राजनीति होस्, जनताको सेवा सुविधाका लागि, सर्भिस डेलिभरीका लागि राजनीति होस् भन्ने चाहन्छौँ । यसैमा अडान लिएर हामी बसेका छौँ । खालि, प्रधानमन्त्री बन्न पाइन्छ कि भनेर भएभरको राजनीतिक दललाई मिलाइदिने भन्ने हुँदैन ।

अर्को, राजनीतिक पार्टी भनेको विचारधारमा आधारित हुने हो । राजनीतिक ‘पावर गेन’ गर्नका लागि मात्र हैन । पहाडमा पनि दर्जनौं पार्टी छन्, त्यसैले मधेसमा मात्रै किन एक हुनुपर्‍यो त ।

सत्तामा पुग्न र मधेसबाटै नेतृत्व आउनलाई त पार्टी एक हुनुपर्‍यो नि हैन र ? युवा नेतृत्व भएकाले एक हुनतिर पहल गर्नुपर्दैन ?

केही साझा राजनीतिक एजेन्डामा मिलेर संघर्ष गर्न हामी तयार छौँ । तर, यसको मतलब पार्टी एक नै हुनुपर्छ भन्ने छैन । सिद्धान्त नै मिलेको छैन, एउटाले भ्रष्टाचार गर्न पाउनुपर्छ भन्छ, अर्कोले भ्रष्टाचारको छानबिन गर्नुपर्छ भन्छ अनि कसरी एक हुने त ।

अहिले मधेस प्रदेशमा अर्को दल पुरै भ्रष्टाचारमा लिप्त छ । हामी भ्रष्टाचार गर्नु भनेको जनताको पैसा खानु हो, जति भ्रष्टाचार भयो, त्यति नै जनता गरिब भए, त्यसैले यो हुनु हुँदैन, भ्रष्टाचारीलाई  कारबाही गर भन्छौँ । तर, अर्कोले भ्रष्टाचारीलाई रक्षा गर भन्छ भने हाम्रो कसरी एकता हुन्छ त ? यही भएर सिद्धान्तमा अगाडि बढ्नुपर्छ ।

पार्टी एकताका लागि अहिलेसम्म कसैसँग संवाद नै गर्नुभएको छैन ?

संवाद भएको छैन । कुनै–कुनै मुद्दामा जस्तो – उपराष्ट्रपति चुनावमा सहकार्य हुने कुरा थियो । त्यसका लागि सम्झौता नै भएको थियो । नागरिक उन्मुक्ति र लोकतान्त्रिक समाजवादी पार्टी (लोसपा) सँग पनि सम्झौता भएको थियो । उहाँहरू नै उपराष्ट्रपति उम्मेदवारमा प्रस्तावक र समर्थक बस्नुभएको थियो तर भोट हाल्ने बेलामा अन्तै जानुभयो । कस्तो खालको राजनीति हो त उहाँहरूको ?

उहाँहरूमा यो गठबन्धनबाट बाहिर निकालिदेला कि ? मन्त्री बन्न नदेला कि ? भन्ने डर थियो । तर, हामीले अडान लिएर निकाले निकाल्नुहोस् हामी त सिद्धान्तमा चल्ने मान्छे हो उपराष्ट्रपतिमा महिला हुनुपर्छ भन्यौँ । अहिले राष्ट्रिय सभाको निर्वाचनमा उनीहरूले पूरा मधेसी र थारुहरूलाई बाइकट गरेर सबैले उम्मेदवार उठाइदिए । जबकि संविधानले नै सबैलाई समावेशी हुने तरिकाले अगाडि बढाउनुपर्छ भनेको छ । तर, उहाँहरूले मधेसमा पनि मधेसीलाई र लुम्बिनी प्रदेशमा पनि थारुलाई राख्नुभएन । हामीले बाध्य भएर आफ्नै उम्मेदवार राखेका छौँ । उहाँहरूले निकालिदिए पनि निकाल्दिनुहोस्, हामी डलाई डर छैन ।

मधेसी दलहरू एक हुन नसकेकोले हामी राज्यसत्ताको नेतृत्वमा पुग्न सकेनौँ र मधेसी जनताको विकास भएन, त्यसैले एकताका लागि संवाद गरौँ भन्ने लाग्दैन ?

संवादका लागि ढोका खुल्ला छ तर सिद्धान्त मिल्नु आवश्यक छ । सानातिना कुरा नमिल्नु ठूलो कुरा हैन तर आधारभूत कुरा नै नमिलेपछि गाह्रो छ । हाम्रो पार्टी भ्रष्टाचारविरुद्ध आन्दोलन गरेको पार्टी हो । सुशासन कायम गर्न खोजेको पार्टी हो । अर्को पार्टीले एजेन्डामाथि दमन गर्दै हिँड्छ र उमाथि मुद्दा लाग्नु हुँदैन है भनेर उसको नेताले केही गर्नुहुँदैन भन्छ भने त्यो त भएन नि ।

अर्को कुरा आँकडा नै मिलाई दिए पनि नेतृत्व लिने ठाउँमा पुग्छजस्तो मलाई लाग्दैन । किनभने, सिस्टममा अहिले धेरै विकृति छन् । यहाँ सिन्डिकेट छ । जतिबेला पुग्न खोज्यो, त्यति बेला यिनले पुग्न दिँदैनन् । किनभने, १० सिट भएको पार्टी (एकीकृत समाजवादी) जुन राष्ट्रिय पार्टी पनि हैन, उसले प्रधानमन्त्रीमा दाबी गरेको छ । १२ सिट भएकाले वा हामी सबै मिलाई दियो भने त त्यो भन्दा पनि बढी हुन्छ, तर हामी कसैलाई दाबी गर्न दिँदैनन् । यहाँ त ती ४/५ जनामध्ये छानेरै प्रधानमन्त्री लिने हो, बाहिरकोलाई दिने हैन भन्ने छ ।

यहाँसम्म आइपुग्दा तपाईले विद्रोहको राजनीति र मूलधारको राजनीतिमा कति फरक पाउनुभयो ?

सत्तामा वा मूलधारमा बसेर राजनीति गर्नु धेरै फरक छ । तर, कठिन भए पनि केही काम हुने ठाउँ यही हो । अहिले यहाँ नआइदिएको भए यो कुरा बुझ्न पनि सकिँदैनथ्यो । कहाँ कहाँ फ्लो छ भनेर ।
बाहिर बसेर त टार्गेट फ्लो मात्र लिने हो कि म यहाँ पुगेपछि यस्तो यस्तो गर्छु भनेर । यहाँ आएपछि यो कारणले गर्न सकिने रहेनछ, यहाँ यो ठाउँमा फ्लो छ, कर्मचारी तन्त्रमा यस्तो छ, सिस्टममा, संसदमा यस्तो छ भनेर देख्न पाइयो ।

उसोभए विद्रोही हुनु र संसदमा हुनुमा धेरै फरक रहेछ ?

धेरै फरक छ । विद्रोही हुँदा यो रोड बनाइदेऊ किन बनेन भनेर मसँग सोध्दैनथे । अहिले हाम्रो हातमा भए पनि नभए पनि यो पुल किन बनेन, मेरो घरमा पानी किन आएन, मेरो मुद्दा किन दर्ता भएन भन्ने प्रश्न मात्र हैन, त्यो समाधान गरेर पनि दिनुपर्छ ।

त्यति मात्र हैन, जागिर लगाइदिन पर्‍यो भन्ने र कति त अनुचित आग्रहहरू पनि हुन्छन् । प्रहरीमा फेल भयो, प्रहरीमा लगाइदिनु पर्‍यो । त्यो अनुचित कार्य हो । तर, त्यो अपेक्षा पनि जनताले गरिरहेका हुन्छन् । त्यही भएर बिद्रोहीको राजनीति गर्दा सजिलो छ ।

उसोभए कहिलेकाहीँ विद्रोही नै पो ठिक रहेछ भन्ने लाग्छ ?

व्यक्तिगतरूपमा चाहिँ ठिक थियो । तर, पाउने भनेको त यहीँबाट सिस्टममा सुधार गरेर हुन्छ कि, प्रतिस्थापन गरेर हुन्छ कि, यहीँबाट पाउने हो ।

तपाईँको जनमत पार्टीले महाधिवेशन गरेको सुनिँदैन, कतिन्जेल तपाईँको मात्रै नेतृत्व हुने हो ? अथवा महाधिवेशनको केही तयारी छ कि ?

हामीले महाधिवेशन गरिसक्यौँ । हाम्रो प्रथम महाधिवेशन भनेको जनकपुरमा ०७७ चैत्रमा भएको थियो । हामी त्यहाँबाट निर्वाचित पदाधिकारीहरू छौं । हामीले अरु पार्टीजस्तो गर्दैनौँ । अध्यक्षलाई पूरा जिम्मा दिएर र उहाँले चयन गरेको पनि हैन । हाम्रोमा उम्मेदवार उठाएर, ब्यालेट खसालेर पदाधिकारी निर्वाचित भएको हो । अब अर्को महाधिवेशन दुई वा डेढ वर्षमा हुँदैछ ।

नेतृत्व हस्तान्तरण पनि हुन्छ ?

हुन सक्छ । म नै बसिराख्नुपर्छ भन्ने छैन । म अरुजस्तो होइन, पद छोड्न तयार छु । म अहिले पनि सांसद बन्नेवाला पनि थिइनँ । तर, पार्टी नै डुब्ने अवस्था देखियो । तपाई नउठेपछि जनताले भोट नै हाल्दैनन् र पार्टी नै कोल्याप्स हुन्छ भनेपछि म उठेको हो । हुन पनि म नउठेको भए त्यो सिट जित्दैनथ्यौं । नजितेपिछ आज राष्ट्रिय पार्टी पनि बन्दैनथ्यौं । एउटै संसद् नै प्रतिनिधित्व हुने अवस्था थिएन । त्यसको परिणाम देखियो । त्यसैले मैले कुनै कुर्सीका लागि राजनीति नगरेकाले त्यसमा कुनै आपत्ति छैन । योग्य मान्छे हुनुपर्छ । पार्टीको नेतृत्व लिनुपर्छ र देशको पनि नेतृत्व लिनु पर्छ ।

तपाई सप्तरीबाट ०७९ को निर्वाचनमा उपेन्द्र यादवसँग चुनाव उठ्नुभयो र जित्नुभयो । उपनिर्वाचनमा पनि उपेन्द्र यादवविरुद्ध बारामा उम्मेदवार उठाउनुभयो उहाँसँग तपाईको मनमुटाबको खास कारण के हो ?

मेरो मुखबाट तपाईँले कहिल्यै उहाँका बारेमा नराम्रो सुन्नुभएको छ ? मैले जहिले पनि उहाँलाई ‘एप्रिसिएट’ गरेको छु । बाहिर मान्छेको बुझाइ चाहिँ अर्कै हुन्छ । तर, मैले सुरुदेखि नै उहाँलाई ‘एप्रिसिएट’ नै गरेको हुन्छु । उहाँको योगदानको कदर नै गरेको हुन्छु । संसदको पहिलो भाषणमा पनि मैले उहाँको नाम नै लिएर पनि उहाँको सम्मान गरेको थिएँ । जहाँ पनि मैले उहाँको सम्मान नै गरेको छु ।

भयो के भने– एकै ठाउँमा उम्मेदवारी दिएपछि मान्छेले प्रतिस्पर्धीका रूपमा लिन्छन् । मेरो घर नै त्यहाँ छ, त म के गर्ने ? आफ्नै निर्वाचन क्षेत्रबाट उठ्ने हो । त्यही भएर म उहाँसँग प्रतिस्पर्धामा चुनावमा गएको हुँ । हाम्रो एक सहमति पनि भएको थियो, दुवै एक ठाउँबाट नउठ्ने । तर, उहाँ पछि त्यहीँबाट उठ्नुभयो ।

उपनिर्वाचनमा पनि बारामा उपेन्द्रलाई पछ्याउँदै जानुभयो भन्नुहुन्छ भने, राजनीतिक पार्टी खोलेपछि म के गर्नु त । पार्टी खोलेपछि त स्वभाविक रुपमा हामीले उम्मेदवार जहाँ पनि उठाउने नै हो । राष्ट्रिय सभाको निर्वाचनमा पनि हामीले उम्मेदवार उठाएका छौँ । उपराष्ट्रपतिमा पनि उठायौँ । राजनीतिक पार्टी भएपछि त जहाँ निर्वाचन हुन्छ, उपनिर्वाचन हुन्छ, हामीले आफ्नो उम्मेदवार उठाउँछौँ ।

उपनिर्वाचनमा त तपाईँहरूले सत्ता गठबन्धनको कुरा नमानेर जसपाविरुद्ध उम्मेदवारी दिएको हो नि ? 

त्यहाँ एमालेका पनि उम्मेदवार थिए । गठबन्धनमा भएको समाजवादीले पनि भाग लिएको थियो । हामीले निर्वाचनका लागि गठबन्धन गरेका होइनौँ भनेर मैले सुरुदेखि नै भन्दै आएको छु । हामी सरकार गठनका लागि कसैको बहुमत नपुगेर मात्रै गठबन्धनमा गएका हौँ । यसको मतलब, हामी आगामी निर्वाचनमा पनि गठबन्धन गरेर जान्छौँ भन्ने होइन । उपराष्ट्रपतिको निर्वाचनमा पनि हामी गठबन्धनमा गएनौँ, अहिले राष्ट्रियसभा निर्वाचनमा पनि हामी गठबन्धनमा छैनौँ भने बाराको उपनिर्वाचनमा चाहिँ हामी किन गठबन्धनमा जान्छौँ त ?

तपाईँ सत्ताका लागि राजनीति गरेको होइन भन्नुहुन्छ । तर, अनिता देवी सामान्य प्रशासन मन्त्रीका रुपमा रहको अवस्था छ । सरकारको नेतृत्व गर्नेसँग एजेन्डा नै मिल्दैन भने सरकारमा किन ?

जति काम गर्न सकिन्छ, त्यो गर्नका लागि हामी त्यहाँ गएका थियौँ । कामै गर्न नसकिने भएपछि हामी फिर्ता बोलाउन पछि हट्दैनौँ । योभन्दा अघि खानेपानी मन्त्रालयबाट राजीनामा दिएका थियौँ नि त हामीले । त्यसबेला काम गर्न सकिएन । खानेपानी पुर्‍याउ भनेर जनताले हामीलाई भोट पनि दिएका हैनन् । त्यही भएर हामीले त्यस बेला राजीनामा दिएका थियौँ । आवश्यक पर्‍यो भने सरकारबाट जतिबेला पनि निस्कन सक्छौँ, त्यो ठुलो कुरा होइन ।

राष्ट्रियसभाको निर्वाचनमा जनमत पार्टीलाई पनि गठबन्धनबाट एक सिट छुट्याएको चर्चा थियो । पछि गठबन्धनले त्यो निर्णय पालना गरेन कि ? के भएर सहमति टुट्यो ?

गठबन्धन किन पछि हट्यो, त्यो उहाँहरूलाई नै सोध्नुपर्ने हो । गाउँघरतिर मासु बाँड्दा पनि यता कम भयो, यहाँ थप भनेर एउटा नपढेको मान्छेले पनि भनेको हुन्छ । उसलाई पनि कसैलाई कम नपरोस् भन्ने चेतना हुन्छ । सबैलाई न्यायोचित ढंगले भागबन्डा गर्नुपर्छ भन्ने हो । तर, जुन ठाउँमा देशका शीर्ष नेता बसेका छन्, त्यहाँ चाहिँ अरूको भाग कसरी खोस्ने भन्ने प्रवृत्ति देखिन्छ ।

पार्टीको मात्रै पनि होइन, कलस्टरको पनि । मधेसीको भाग कसरी खस्ने, आदिवासीको कसरी खोस्ने, मुस्लिमको कसरी खोस्ने भन्ने प्रवृत्ति छ । उहाँहरूमा ‘सेन्सअफ जस्टिक्स’ छैन । शीर्ष पाँच नेतामा यो ज्ञान छैन भने उनीहरूले जनतालाई कसरी न्याय दिन्छन् । यो कुरा मैले गठबन्धनकै बैठकमा राखेको थिएँ । त्यो खोसाखोसमा जनमत पार्टी बिलाएको हो क्या खासमा ।

कांग्रेसले तपाईंहरुलाई राष्ट्रियसभामा सिट दिन नखोजेको हो कि ?

मैले कसैलाई भन्न सक्दिनँ । उहाँहरूको आफैँमा भागबन्डा पुगेको छैन । अरू घटकहरू पनि असन्तुष्ट थिए । उहाँहरूमा ‘सेन्स अफ जस्टिक्स’ नै छैन । नभए त हामीलाई बोलाएर तपाईंहरुको भागमा एउटा सिट परेको छ भनेर दिनुपर्थ्यो । ३२ वटा सिटलाई ६ वटा पर्ने अनि ६ वटा सिटलाई एउटा पनि नपर्ने ? १० वटा सिटले दुई वटा पाउने अनि ६ वटा सिट भएको हामीले राष्ट्रिय सभामा एउटा पनि सिट नपाउने भन्ने हुन्छ ? उहाँहरूले हामी नजाँदा पनि बोलाएर हामीलाई सिट दिनुपर्थ्यो । तर, उहाँहरूमा त्यो प्रवृत्ति देखिँदैन ।

जहिले पनि कसरी अरूको हक खोस्ने भन्ने प्रवृत्ति देखिएकाले त्यो अवस्था सिर्जना भएको हो । यसमा म धेरै ठूलो आश्चर्य मान्दिनँ । यही कारणले पनि यो देश विकास नभएको हो । जहाँ पनि अर्काको अधिकार खोस्ने, बजेट खोस्ने । खोसाखोसमै बितिरहेको छ । यो एक वर्षमा पनि के भएको छ र ? सिट खोसियो । यसमा म चित्त दुःखाउदिनँ ।

चित्त नदुखेकै कारण जनमत पार्टी सरकारमा बसिरहेको हो त ?

प्रधानमन्त्रीलाई मैले पहिलादेखि नै सम्झाउँदै आएको छु कि– म आफ्नो सिद्धान्तमा हिँड्छु । तपाईंहरुलाई असहज लाग्छ भने जहिले पनि सरकार छोड्न सक्छु । राजीनामा त जहिले पनि लेखेर राखेको हुन्छ हाम्रोमा । मैले यो कुरा प्रधानमन्त्रीलाई हरेक महिना सम्झाइरहेको हुन्छु ।

सीके राउत शालीन, भद्र र इमानदार देखिनुहुन्छ । तर, तपाईँले सरकारमा पठाएका मन्त्रीले बेइमानी गर्नुभयो भनेर सामाजिक सञ्जालमा आयो नि कुरा ?

जसको काम हुँदैन, उसले अनावश्यक कुरा फैलाउँदै हिँड्छ । हामीले सुरुदेखि नै भन्दै आएका छौँ कि कसैलाई एक रुपैयाँ पनि दिनुपर्दैन, कसैले मागेको छ भनेर प्रमाण लिएर आउनू, हामी कारबाही गर्छौँ भनेका छौँ । हाम्रो तर्फबाट कुनै त्रुटि भएको छैन । हामीले सुशासन राखेका छौँ । जनताले त्यसको अनुभूति पनि गरेका छन् । तारिफ पनि गरेका छन् । अहिले अरू पार्टीका नेताहरु पनि हाम्रो पार्टीको नेता हुँदा सरुवाका लागि पाँच लाख बुझाउनुपर्थ्यो, अहिले तपाईँहरू हुँदा एकै दिनमा काम भयो भन्दै आउँछन् ।

अहिलेका नेताहरू राजाजस्तै देखिन थाले भन्ने जनताको गुनासो छ, तपाईले चाहिँ संगतमा कस्तो पाउनुभयो ?

भएकै हो । राणाकालामा भ्रष्टाचार गर्दा ठूलो सजाय हुनुसक्थ्यो । अहिले ठूला काण्डमा शीर्षनेताहरूको नाम आउँछ । प्रमाण नै भेटिन्छ, कोहीमाथि कारबाही हुँदैन । राजा र राणा हुँदा पनि अदालतको ठूलो महत्त्व हुन्थ्यो । अहिले अदालत त नेताको फोनका भरमा चल्छ । कसलाई के सजाय हुने, कसलाई उन्मुक्ति दिने, कसलाई भित्र राख्ने, यो सबै कुरा फोनकै भरमा हुन्छ । सर्वोच्च अदालत पनि नेताको फोनका भरमा चल्छ । निर्वाचन आयोग पनि फोनका भरमा घुम्छ । अख्तियार पनि फोनका भरमा चल्छ । सबैको फाइल हुन्छ, कसलाई तर्साउने हो, अनि त्यही अनुसार खुल्छ ।

अहिलेका कुन नेतालाई तपाईँ आफ्नो आइडलका रूपमा लिनुहुन्छ ?

म अहिलेका मध्ये कसैको नाम लिन सक्दिनँ ।

एमाले अध्यक्ष केपी शर्मा ओली कस्तो लाग्छ ?

हरेक नेतामा केही गुण र अवगुण हुन्छन् । आदर्श नै मान्नुपर्ने त म देख्दिनँ । केही गुण प्रचण्डजीको पनि राम्रो होला, केही शेरबहादुरजीको, केही कुरा ओलीजीको पनि राम्रो छ । ओलीजीको राम्रो पक्ष भनेको उहाँले भिजिनरी कार्यक्रमहरू ल्याउनुहुन्छ । हरेक निर्वाचन क्षेत्रमा एक करोडको सडक, हरेक पालिकामा एक अस्पताल, हरेक पालिकामा एक भ्यु टावर, पानीजहाजको कुरा ल्याउनुहुन्छ । शेरबहादुरजीमा एउटा लोकतान्त्रिक संस्कार छ । विरोध गरेपछि कारबाही हुनुपर्छ भन्ने उहाँको मान्यता छैन ।

प्रचण्ड  ?

प्रचण्डजी एउटा क्रान्ति गरेर आएको मान्छे हो । उहाँको नेतृत्व क्षमता र एसोसिएसन गर्ने क्षमता एकदमै ठूलो छजस्तो लाग्छ । त्यो सही दिशामा प्रयोग भएको छ कि छैन आफ्नो कुरा हो ।

माधवकुमार नेपाल ?

माधवजीसँग मेरो धेरै संगत भएको छैन । जानकार व्यक्तिजस्तो लाग्छ । संगठन बनाउन सक्ने, गहन अध्ययन गर्न सक्ने नेता हो जस्तो लाग्छ ।

रवि लामिछाने नि ?

रवि लामिछानेबाट मेरो पनि ठूलो आशा छ । देशले पनि आशा गरेको छ । ऊर्जाशील हुनुहुन्छ । जहाँ जाँदा पनि सकारात्मक भाव दिनुहुन्छ । राम्रो होस्, मेरो शुभकामना छ ।

काठमाडौँका मेयर बालेन्द्र शाह ?

राम्रो लाग्छ । उहाँ पनि युवाहरूको आशा हो । मेरो भेट भएको छैन ।

धरान उपमहानगरपालिकाका मेयर हर्क साम्पाङ नि ?

उहाँले पनि राम्रो गर्दै हुनुहुन्छ ।

यहाँले आफ्नो नेपालका कुनै नेतालाई राजनीतिक आदर्श किन भन्नुभएन ?

देशभित्र पनि प्रेरित गर्ने व्यक्तित्व नभएको होइन । मेरो राजनीतिक जीवनचाहिँ अलि गान्धीबाट प्रभावित छ । हाम्रो पार्टी बन्नुभन्दा अघिको आदर्श पात्र नै नेल्शन मण्डेला र महात्मा गान्धी हो । हामी अधिकतम कुरा नै महात्मा गान्धीको अनुसरण गर्दै अगाडि बढेका हौँ । प्रहरीले हाम्रो आन्दोलनमा जति दमन गरे पनि हामी फूल दिन्थ्यौँ । गान्धीबाट प्रभावित भएर नै मैले ‘मधेस स्वराज’ भन्ने किताब लेखेको हुँ ।

तपाईँ कस्तो विषय अध्ययन गर्नुहुन्छ ? कुन समयमा गर्नुहुन्छ ? 

राजनीतिज्ञले धेरै अध्ययन गर्नुपर्छ । धेरै अध्ययन चाहिन्छ । त्यो अध्ययन नगर्दा पनि धेरै कमी कमजोरी भएको हो जस्तो लाग्छ । विश्व परिस्थिति, देशको अर्थतन्त्र लगायत हरेक कुरामा अध्ययन चाहिन्छ । हरेक दिन बिहान म पढ्छु । केही न केही पढ्छु । बेलुका पनि केही न केही पढ्छु ।

अहिले जनमत पार्टीका सदस्य कति छन् ?

ठ्याक्कै भन्न हामीसँग यकिन तथ्यांक छैन । त्यही भएर पनि अलि भन्न गाह्रो होला । ठेलीको कुरा गर्नुहुन्छ भने आठ/नौ लाख छ । तर यति नै भनेर भन्ने अवस्था भने छैन । मोटामोटी मलाई लाग्छ तीन–चार लाख पुगेको होला ।

अब २०८४ मा  जनमत पार्टीको स्थान कता पुग्छ जस्तो लाग्छ ?

पक्कै पनि बढेर जान्छ । हाम्रो धेरै बढ्छ । किनभने, ०७९ को निर्वाचनमा हामीसँग केही थिएन । मान्छेमा पनि यो पार्टीले जित्छ भन्ने आत्मविश्वास थिएन । अहिले त सबैले देखे नि । राष्ट्रिय पार्टी पनि बन्यो । मान्छेहरू पनि आकर्षित भए । काम पनि राम्रो गरेर देखाउँदैछ ।

अन्तिममा, तपाईँ विदेशमा पढेर फर्किएको मान्छे, अहिले विदेशमा रहेका युवा र विदेश पढ्न जाने युवालाई के भन्न चाहनुहुन्छ ?

उहाँहरूले नेपाल फर्कनु त पर्छ । तर, अलिकति ठूलो हौसलाका साथ फर्किनुपर्छ । फर्कनोस्, स्वागत छ । तर, दृढ इच्छाशक्तिका साथ फर्कनु । केही समस्याहरू सुरुमा बढी नै हुन्छन् तर हामीले मिलेर समाधान गरौँला ।

तस्बिर : किशोर श्रेष्ठ/खबरहब

प्रकाशित मिति : २ माघ २०८०, मंगलबार  ११ : ०४ बजे

स्वास्थ्यमन्त्रीको घोषणा – एक महिनाभित्र सरकारी अस्पतालमा लाइन बस्नु पर्दैन

काठमाडौं- स्वास्थ्य तथा जनसंख्या मन्त्री प्रदीप पौडेलले पदभार ग्रहणका क्रममा

स्वास्थ्यमन्त्री प्रदीप पौडेलद्वारा पदभार ग्रहण, सेवा प्रभावकारी बनाउने प्रतिवद्धता

काठमाडौं- नवनियुक्त स्वास्थ्य तथा जनसङ्ख्या मन्त्री प्रदीप पौडेलले पदभार ग्रहण

ओली क्याबिनेट : दोहोरिएका यी अनुहारलाई अर्को अवसर

काठमाडौैं– नवनियुक्त प्रधानमन्त्री केपी शर्मा ओलीले पद तथा गोपनीयताको सपथ

प्रधानमन्त्री ओलीद्वारा सहीदहरुप्रति श्रद्धाञ्जली अर्पण

काठमाडौं– नवनियुक्त प्रधानमन्त्री केपी शर्मा ओलीले सहीदहरुप्रति श्रद्धाञ्जली अर्पण गरेका

ओली क्याबिनेटमा दुईजना महिला, दलित शून्य

काठमाडौं- नेकपा एमालेका अध्यक्ष केपी शर्मा ओलीले तेस्रो कार्यकाल सरकारको