‘प्रचण्डलाई मार्क्स लेनिन नै ठानियो तर...’ | Khabarhub Khabarhub

‘प्रचण्डलाई मार्क्स लेनिन नै ठानियो तर…’


१२ फाल्गुन २०८०, शनिबार  

पढ्न लाग्ने समय : 3 मिनेट


714
Shares
  • change font
  • change font
  • change font

जनयुद्धमा त्याग, वीरता र वलिदानका ठूला ठूला कीर्तिमानहरु कायम गरी शहीदहरुले बलिदानका कोटाहरु चुक्ता गरे । तर, हामी जुन नयाँ जनवाद र वैज्ञानिक समाजवादमा जाने भनिएको थियो, त्यो अभियान पूरा हुन सकेन । बीचमै रोकियो । धोका र धक्का भनेका छौं हामीले ।

नेपालमा संशोधनवाद एकदम बढेर गयो । दक्षिणपन्थी अवसरवाद बढेर गयो । समग्र आन्दोलनलाई हेर्दाखेरि साराका सारा कम्युनिष्टहरु चुनावको उपयोग गर्नेमात्रै होइन, संसदीय व्यवस्थालाई नै आफ्नो आदर्श मानेर जाने काम भयो । त्यसकारणले ठूलो एउटा दुर्भाग्यको घटना घटेको छ ।

संशोधनवाद सिंगो नेपाली कम्युनिष्ट आन्दोलनमा व्याप्त छ । यसका विरुद्ध सशक्त संघर्ष नगरिका हामीले क्रान्तिका निम्ति विचारधारात्मक तयारी गर्न सक्दैनौं । क्रान्ति पनि गर्न सक्दैनौं । प्रतिक्रियावादका विरुद्धमा लड्न त छँदैछ, संशोधनवादका विरुद्ध पनि लड्न जरुरी छ ।

यो लडाइँमा, यो विचारधारात्मक संघर्षमा हामीले समाजवादी यथार्थवादलाई पक्डेर जानुपर्छ । प्रगतिवादलाई पक्डेर जानुपर्छ । यो लडाइँलाई सशक्त रुपमा बढाएर अगाडि लैजानका निम्ति संसदलाई आफ्नो आदर्शका रुपमा स्वीकार गर्ने प्रवृत्तिले कहाँ पुर्‍याउँछ ? यो गम्भीर प्रश्न छ हामी सबैका लागि ।

सबै सच्चा मार्क्सवादीहरु एक ढिक्का भएर सांस्कृतिक आन्दोलनलाई अगाडि बढाउनका निम्ति र विचारधारात्मक संघर्षलाई मजबुद बनाउनका निम्ति एकढिक्का भएर जान जरुरी छ ।

जनयुद्धको सौन्दर्यशास्त्र

जुनबेला जनयुद्धको सौन्दर्यशास्त्र भनियो, त्यो बेग्लै सौन्दर्यशास्त्रका रुपमा होइन, मार्क्सवादी सौन्दर्यशास्त्र अन्तरगतको एउटा वर्गसंघर्षको सौन्दर्यशास्त्रका रुपमा हामीले लिएको हो । यो त्याग, वीरता र बलिदानको सौन्दर्यशास्त्र हो ।

साथीको सहादत भएका बेलामा खुशी हुने हो कि दुःखी ? आनन्द र आतंकको सौन्दर्यशास्त्र त्यही हुँदोरहेछ 

सौन्दर्यशास्त्रका प्रवर्गहरु हुन्छन् । ती सबै प्रवर्गहरुलाई वर्ग संघर्षले समृद्ध बनाइदियो । सौन्दर्यपरक आलोक पनि छ । त्यसमा वीरता र वलिदानको भावना पनि छ । हामीले त्यो सौन्दर्यशास्त्रलाई आनन्द र आतंकको सौन्दर्यशास्त्र भन्यौं ।

कृष्ण सेन इच्छुकजीले एउटा कविता लेख्नुभएको छ, बन्दी र चन्द्रागिरि । उहाँले जेलमै हुँदाखेरि लेख्नुभएको हो । त्यो कविता ‘कोट’ गरेर ताराकान्त पाण्डेयजीले त्योबेलाको विम्वका रुपमा त्यसलाई उद्धृत पनि गर्नुभएको छ ।

जस्तो– साथीको सहादत भयो । साथीको सहादत भएका बेलामा खुशी हुने हो कि दुःखी ? सुखी हौं भने साथीको सहादत भएको छ, दुःखी हौं भने साथी सहीद भयो । अब दुःख मान्ने कि सुख मान्ने ? आनन्द र आतंकको सौन्दर्यशास्त्र त्यही हुँदोरहेछ । यहाँ आनन्द पनि छ, आतंक पनि छ । यो भावलाई त्यो बेलाको संघर्षमा अभिव्यक्त गर्नका निम्ति जनयुद्धको सौन्दर्यशास्त्र भनियो । यो मार्क्सवादभित्रकै हो, छुट्टै, अर्कै होइन ।

त्यो ऐतिहासिक सन्दर्भमा जनयुद्धको सौन्दर्यशास्त्र भनियो, ठिकै छ । अब फेरि जनयुद्धको सौन्दर्यशास्त्रै भन्नुपर्छ भन्ने कुरा भएन । मार्क्सवादी सौन्दर्यशास्त्र भनेर बुझ्दा भयो ।

 पछिल्लो कालमा आउँदाखेरि त प्रचण्डपथ कता हरायो, कता । हामीले हटाएको हैन, उहाँ आफैंले हटाउनुभएको हो 

प्रचण्डपथीय सौन्दर्यशास्त्र

जनयुद्धकालमा प्रचण्डपथीय सौन्दर्यशास्त्र भनियो । त्यो बेलामा जोश थियो । नेता चाहिएको थियो । प्रचण्डलाई साँच्चै नेपालको एउटा मार्क्स र लेनिन नै पाइयो भन्ने भइराखेको थियो । त्यै बेलामा ‘प्रचण्डपथ’ पनि बनाइयो । ठीक गरियो कि बेठिक गरियो, त्यसको मूल्यांकन हुँदै जाला, तर बनाइयो । अहिले पछिल्लो कालमा आउँदाखेरि त प्रचण्डपथ कता हरायो, कता हरायो ।

हामीले हटाएको हैन त्यो प्रचण्डपथ, उहाँ आफैंले हटाउनुभएको हो । यो प्रचण्डपथ चाहिएन भनेर हामी कसैले प्रचण्डपथको विरोध गरेका पनि होइनौं । यो चाहिएन भन्नुभयो र आफैं हटाउनुभयो ।

हामीले पनि विचार गरियो, त्यस्तो (प्रचण्डपथ) त भन्न हुँदोरहेनछ । त्यो त कमजोरी गरियो भनेर हामी पनि फेरि विभिन्न धाराहरुमा विभक्त भयौं । कतिले कमजोरी भयो भनेर भनियो, कतिपय साथीहरुले त्यो पनि भन्नुभएको छैन होला ।

एउटा विशिष्ट अवस्थामा त्यागको भावना पनि भयो त्यो रुपमा प्रचण्डपथ भनियो र पछि त्यो उपयुक्त भएन भनियो र त्यसलाई पनि छोडियो । त्यस अर्थमा यो प्रचण्डपथ आयो ।

जबजको सौन्दर्यशास्त्र

नेपाली कम्युनिष्ट आन्दोलनमा विभिन्न धाराहरु जन्मिँदाखेरि जनताको बहुदलीय जनवाद जन्मियो । एमालेहरुले जनताको बहुदलीय जनवादलाई स्वीकार गर्नुभयो ।

राजनीतिक विचारधाराको क्षेत्रमा यो पथप्रदर्शक सिद्धान्त पनि हो, यो राजनीतिक कार्यक्रम पनि हो र यो नीति पनि हो भनेर उहाँहरुले डकुमेन्टमा लेख्नुभएको छ । अनि त्यो जनताको बहुदलीय जनवाद (जबज) लाई गोविन्द भट्टजीले हाम्रो साहित्य, चिन्तन इत्यादि पनि जबज हो भन्ने हिसाबले आएको हुनाले जबजको सौन्दर्यशास्त्र भनेर जानुभो ।
यो सौन्दर्यशास्त्रको चर्चा गर्दा आफ्नो विवेचनामा घनश्याम ढकालजीले ‘सौन्दर्यशास्त्रीय संशोधनवाद’ भनेर लेख्नुभएको छ ।

(शनिबार काठमाडौंमा आयोजित घनश्याम ढकालको १२ औं स्मृति दिवसमा माओवादी आन्दोलनका अगुवा एवं प्रचण्डका राजनीतिक गुरुसमेत मानिने मोहन वैद्यले व्यक्त गरेको मन्तव्यमा आधारित)

प्रकाशित मिति : १२ फाल्गुन २०८०, शनिबार  ६ : ४२ बजे

रुपन्देहीका नौ गाउँमा आगलागी

रुपन्देही– तराई क्षेत्रमा लामो समयदेखि वर्षा नहुँदा यहाँको जनजीवन प्रभावित

सुनको मूल्य स्थिर, कतिमा भइरहेको छ कारोबार ?

काठमाडौं– नेपाली बजारमा साताको पहिलो कारोबार दिन अर्थात् आइतबार सुनको

वीरेन्द्रतालमा हिमपहिरो, बूढीगण्डकी किनारका बासिन्दालाई सतर्क रहन आग्रह

काठमाडौँ– गोरखाको चुमनुब्री गाउँपालिका–१ स्थित वीरेन्द्रतालमा हिमपहिरो खस्दा बूढीगण्डकीमा पानीको

काठमाडौँ आज विश्वको तेस्रो प्रदूषित सहर

काठमाडौँ– काठमाडौँ उपत्यकाको वायु अझै अस्वस्थ रहेको पाइएको छ ।

राष्ट्रियस्तरका प्रतियोगिता सञ्चालन गर्न कभर्डहल निर्माण

कञ्चनपुर– राष्ट्रियस्तरका प्रतियोगिता सञ्चालन गर्न शुक्लाफाँटा नगरपालिका–१० झलारीमा नगरस्तरीय कभर्डहल