वासिङ्टन– विश्वका धेरै देश अहिले ‘नक्कली सूर्य’ बनाउनमा व्यस्त छन् । यदि सबै योजना अनुसार चल्यो भने भर्जिनियाले २०३० को प्रारम्भमा विश्वको पहिलो ग्रिड स्केल आणविक फ्यूजन पावर प्लान्ट स्थापना गर्न सक्छ । यो प्लान्टले भविष्यको स्वच्छ ऊर्जाको उपयोग गरी बिजुली उत्पादन गर्नेछ ।

स्टार्टअप कमनवेल्थ फ्युजन सिस्टम्स (सिएफएस) ले मंगलबार यो घोषणा गर्‍यो। सिएफएस सबैभन्दा ठूलो र सबैभन्दा प्रसिद्ध परमाणु फ्यूजन कम्पनीहरू मध्ये एक हो । यसले भवन निर्माणमा अर्बौं डलर लगानी गर्दै आएको छ ।

सञ्चालनमा आएपछि प्लान्टले ग्रिडसँग जोडेर ४०० मेगावाट उत्पादन गर्न सक्नेछ । कम्पनीका सीईओ बब मुमगार्डका अनुसार यो करिब १५०,००० घरहरूलाई बिजुली दिन पर्याप्त छ । ‘विश्वमा ग्रिड स्केलमा फ्युजन पावर उपलब्ध गराउने यो पहिलो पटक हुनेछ,’ उनले भने । भर्जिनियाका गभर्नर ग्लेन यङकिनले यो घोषणालाई भर्जिनिया र विश्वका लागि ऐतिहासिक क्षण भनेका छन् ।

यो प्लान्टले आणविक फ्युजनको व्यवसायीकरण गर्ने क्रममा नयाँ चरणको प्रतिनिधित्व गर्नेछ । हाम्रो सूर्य जस्ता अन्य ताराहरूले परमाणु संलयनबाट मात्र शक्ति प्राप्त गर्छन् । तर यो दिशामा बाटो अझै सजिलो छैन । विश्वलाई स्वच्छ र प्रचुर मात्रामा उर्जा स्रोतको आवश्यकता छ जसले जीवाश्म इन्धनलाई प्रतिस्थापन गर्न सक्छ ।

आणविक फ्युजनको प्रविधिले यस्तो प्रतिज्ञा गर्छ । यसमा परमाणु कणहरूबाट फ्युजन गरेर ऊर्जा उत्पन्न हुन्छ। यसमा हाइड्रोजन प्रयोग गरिन्छ । यस प्रक्रियाको लागि टोकमाक भनिने डोनट आकारको मेसिन प्रयोग गरिन्छ ।

फ्युजन ऊर्जा लगभग असीमित छ, यसले वातावरणलाई तातो गर्दैन र वर्तमानमा प्रयोग गरिएको विखंडन प्रविधिहरू जस्तै रेडियोधर्मी फोहोर छोड्दैन । यद्यपि, यसलाई अनुसन्धान परियोजनाहरूबाट व्यावसायिक प्रयोगमा लैजान अत्यन्त चुनौतीपूर्ण साबित भएको छ ।

सिएफएसले भनेको छ, फ्युजन रातारात हुँदैन । एमआईटीबाट २०१८ मा छुट्टै स्थापना भएको यो स्टार्टअपले हालसम्म २ बिलियन भन्दा बढी सङ्कलन गरेको छ । तीव्र गतिमा प्रगति भइरहेको उनीहरूको दाबी छ । -न्युजकारखानाबाट साभार