दोलखा– जिल्लाको शैलुङ गाउँपालिका–५ का किसानहरू नगदे बाली तोरीखेतीप्रति आकर्षित बन्दै गएका छन् । यहाँका किसानले उत्पादन गरेको तोरीलाई पेलेर तेल उत्पादन गर्न थालेपछि वडा नम्बर-५का विभिन्न बस्तीका किसानले परम्परागत खेतीलाई भन्दा तोरी खेतीलाई प्राथमिकता दिएका हुन् ।

वडामा तोरी खेती गर्ने किसान बढेपछि वडाले तेल पेल्ने मेसिन सञ्चालनमा ल्याएको छ । अन्न बालीबाट खासै आम्दानी नभएपछि परीक्षणको रूपमा गरिएको तोरीखेतीको उत्पादन राम्रै भएपछि यसप्रति किसान आकर्षित भएकाले गाउँमै उत्पादित तोरी पेल्ने मेसिन जडान गरिएको किसान रत्नबहादुर तमाङले बताए । तामाङ आफैँले पनि धानकोदो रोप्ने बारीमा अहिले तोरी लगाएका छन् ।

 गत वर्षबाट तोरी खेतीमा लागेका उनले यस वर्ष पनि दुई रोपनीमा क्षेत्रमा तोरी लगाएका छन् । तोरी पेलेर आएको तेलले घरमा भुटुन खान तथा बिक्री गर्न र आफन्तलाई  कोसेली दिने गरेको उनले बताए । 

उनका अनुसार वडाको आफ्नै मेसिन भएपछि तोरी पेल्न अन्यत्र जानु परेन । यो सुविधाले किसान अझ तोरीखेतीप्रति आकर्षित हुनेछन् । अहिले दुई रोपनीमा तोरीखेती गरेको छु । राम्रै उत्पादन हुँदै आएको छ । 

यसपालि भने, गत वर्षको तुलनामा खेती बढाएकोले आम्दानी पनि राम्रो हुने किसान तामाङ बताउँछन् ।
अरु खेतीभन्दा सजिलो भएकाले तोरीखेती गर्ने सोच पलाएको उनको कथन रहेको छ ।

मकैपछि कोदो लगाउने गरिएको थियो । कोदोबाट आम्दानी हुन सकेन । मकैखेतीपछि अब कोदो नलगाएर सबै बारीमा तोरी खेती गर्ने सोच बनाएको छु । स्वास्थ्यका लागि भोटमासको तेल खानुभन्दा तोरीको तेल खान विज्ञहरुले सुझाइरहेका पनि छन् । 

अर्का किसान विष्णु श्रेष्ठले पनि तोरीखेतीलाई प्रोत्साहन दिन लागेको बताए । उनले अहिले तीन रोपनीमा तोरीखेती गरेको सुनाए ।

तोरीखेतीबाट शुद्ध तेल पाउनु मात्रै होइन, पिनाबाट प्राङगारिक तथा जैविक विषादी बन्ने रहेछ । यो खेती बहुउयोगी साबित हुन लागेको छ ।  

वडामा नगदेबाली तोरीखेतीको प्रचुर सम्भावना देखिएको छ । यो वर्ष करिब दुई सय जनाले तोरीखेती गरेका छन् । यसलाई प्रोत्साहन गर्न र विस्तार गर्न चालु आर्थिक वर्षमा वडाले तीन लाख रुपियाँ बजेट विनियोजन गरेको वडाध्यक्ष दिलकुमार तमाङले बताए ।

 वडाले प्राविधिक सहयोगसँगै तोरीखेती गर्नेहरूलाई मल, बिउविजन समेतका लागि वितरण गर्ने वडाध्यक्ष तमाङले बताए ।

हरेक वर्ष तोरीखेती गर्नेको संख्या बढेपछि गाउँको युगान्तकारी सहकारीको २० प्रतिशत र वडाको ८० प्रतिशत गरी साढे चारलाख रुपैयाँमा पेल्ने मेसिन जडान गरिएको छ । मेसिन मर्मत समेतका लागि प्रतिकिलो तोरी पेलेको २५ रुपियाँमा तेल पेल्न थालिएको छ । 

सहकारीसँग मिलेर गाउँमा उत्पादित तोरी खरिद गर्ने र शुद्ध तेल प्याकिङ गरी बिक्री गर्ने पनि तयारी भइरहेको वडाध्यक्ष तामाङले जानकारी दिए । 

पछिल्ला वर्षहरूमा शैलुङ सयौँ किसानले परम्परागत खेतीको विकल्प खोज्दै नगदे खेती तथा फलफूल र तरकारी खेतितर्फ आकर्षित बन्दै गएका हुन् । –सुबास बस्नेत