काठमाडौं – चीनले भारतको सीमानजिकै संसारकै सबैभन्दा ठूलो बाँध निर्माणको तयारी गरिरहेको छ । तिब्बतमा यार्लुङ साङ्पो भनिने ब्रम्हपुत्र नदीमा निर्माण हुने यो बाँधको लागत १ खर्ब ३७ अर्ब अमेरिकी डलर बराबरको हुने अनुमान गरिएको छ ।

आफ्नो सीमानजिक पर्यावरणीय हिसाबमा निकै संवेदनशील मानिने हिमाली क्षेत्रमा चीनले बाँध निर्माण गर्न लागेपछि त्यसले पार्ने साँस्कृतिक र वातावरणीय प्रभावलाई लिएर भारतमा चिन्ता उत्पन्न भएको छ । खासगरी यो बाँध निर्माण हुने स्थल भूकम्पीय जोखिम हुने क्षेत्र हो । यसले थप खतरा हुने विज्ञहरु बताउँछन् ।

यस बाँधले तल्लो तटीय क्षेत्रमा बसोबास गर्ने लाखौँ मानिसको जीवनमा प्रत्यक्ष असर पार्ने विज्ञहरुको भनाइ छ । भारतका पूर्वोत्तर राज्यहरु र बंगलादेशका लाखौँ मानिसहरु कृषि, खानेपानी र जलविद्युत् उत्पादनका लागि ब्रम्हपुत्र नदीमा निर्भर छन् ।

चीनले भने केबल ऊर्जा उत्पादनका लागि मात्रै बाँधको निर्माण गरिरहेको प्रष्ट्याउँदै आएको छ । यो बाँधले ब्रम्हपुत्र नदीको जल प्रवाहमा कुनै असर नपार्ने चीनले आश्वासन दिएको छ । तर, चीनको यो आश्वासन भारतलाई रिझाउनका लागि मात्रै भएको विश्लेषकहरु बताउँछन् । जलविद्युत् परियोजना निर्माण मात्रै नभइ जलस्रोत नियन्त्रण गर्न चीनले नयाँ बाँध निर्माण गर्ने योजना बनाएको उनीहरुको भनाइ छ ।

भारतले विभिन्न कूटनीतिक तहमा यस बाँधको निर्माणलाई लिएर चीनसमक्ष आपत्ति जनाउँदै आएको छ । यो बाँधको निर्माण पूरा भएमा ब्रम्हपुत्र नदीको जलस्रोतमा चीनको नियन्त्रण कायम रहने र त्यसले क्षेत्रीय अस्थीरता पैदा गर्ने विश्लेषकहरु बताउँछन् ।