काठमाडौं – बङ्गलादेश र बलोचिस्तान भौगोलिक रूपमा टाढा भए पनि, दुबै क्षेत्रले समान संघर्षको इतिहास बाँडेका छन्। बङ्गलादेशले सन् १९७१ मा पाकिस्तानबाट स्वतन्त्रता हासिल गर्‍यो, तर बलोचिस्तानको स्वायत्तताको प्रयास अझै अपूर्ण छ।

बलोचिस्तानमा हजारौं कार्यकर्ता, पत्रकार, र नागरिकहरू बेपत्ता पारिएका छन्, जसले राज्य संयन्त्रको कठोर नियन्त्रणलाई उजागर गर्छ। समृद्ध प्राकृतिक स्रोतहरू—सुन, ग्यास, र खनिज पदार्थहरू—हुनुका बावजूद, बलोचिस्तान चरम गरिबीमा डुबेको छ, जहाँका स्रोतहरू पाकिस्तानी उच्च वर्गलाई समृद्ध बनाउन प्रयोग गरिएको छ, तर स्थानीय जनता घरबारविहीन छन्।

बलोचिस्तानको स्वायत्तताको संघर्ष पाकिस्तानको गठनसँगै १९४७ देखि जारी छ, जब यसलाई बलपूर्वक पाकिस्तानमा समाहित गरियो। त्यसयता, प्रान्तले कम्तीमा पाँचवटा प्रमुख विद्रोहहरू देखेको छ। बलोचिस्तान लिबरेशन आर्मी जस्ता समूहहरू १९९० को दशकको अन्त्यतिर उदाएका हुन्, जसले स्वायत्तताको लागि संघर्ष गर्दै आएका छन्।

हालैका वर्षहरूमा, बलोचिस्तानको मुद्दा मुख्यधारमा आएको छ। पाकिस्तानभरका मानिसहरू सेनाको भूमिकाबारे जानकार भएका छन् र केही हदसम्म सहानुभूति पनि देखाएका छन्। पछिल्ला १० वर्षमा, बलोचिस्तानबारेको छलफल राष्ट्रिय र अन्तर्राष्ट्रिय स्तरमा उल्लेखनीय रूपमा बढेको छ।

बलोचिस्तानको संघर्षले पाकिस्तानको अखण्डतामा चुनौती प्रस्तुत गरेको छ। विकास र सामाजिक सूचकहरूमा सुधारले मात्र विद्रोहलाई समाप्त पार्न सक्दैनस राज्यले “मार र फाल” नीतिलाई अन्त्य गर्नुपर्छ र अवैध हिरासतमा रहेका व्यक्तिहरूलाई रिहा गर्नुपर्छ। तर, सेनाको मानसिकता हेर्दा, बलोचिस्तानमा आफ्नो मार्ग परिवर्तन गर्ने सम्भावना कम देखिन्छ। धेरै बलोचहरूका लागि, संघर्ष अब आर्थिक मुद्दाभन्दा पर पुगेको छस पहिचान र मातृभूमिको रक्षा गर्नका लागि हतियार उठाउने संख्या बढ्दै गएको छ।

यसरी, बङ्गलादेश र बलोचिस्तान दुबैको इतिहासले देखाउँछ कि जब राज्यले आफ्ना नागरिकहरूको आकांक्षालाई सम्बोधन गर्न असफल हुन्छ, तब विद्रोह र असन्तोष उत्पन्न हुन्छ। बलोचिस्तानको वर्तमान अवस्था पाकिस्तानका लागि गम्भीर चुनौती प्रस्तुत गर्दछ, जसले दीर्घकालीन स्थायित्वका लागि समावेशी र न्यायसंगत नीति आवश्यक छ भन्ने देखाउँछ।