इस्लामाबाद- पोलियोबाट धेरै हदसम्म अगाडि बढेको संसारमा, जहाँ धेरैजसो देशहरूले गर्वका साथ “पोलियो-मुक्त” लेबल राख्छन्, पाकिस्तान २०२५ मा पनि पुनरुत्थान, प्रतिरोध र जोखिमको चक्रमा फसेको छ।

रोग उन्मूलन गर्न देशको दसकौँ लामो अभियान – एक पटक विश्वव्यापी सफलताको कथाको रूपमा हेरिएको – अर्को अशान्त अध्यायमा प्रवेश गरेको छ। अरबौँ कोष, घर-घर खोप अभियानका अनगिन्ती चरणहरू र अन्तर्राष्ट्रिय दबाबको बाबजुद, भाइरस पाकिस्तानमा मात्र जीवित छैन – यो खतरनाक पुनरागमन गर्दै छ।

जुन २०२५ सम्म, पाकिस्तानले आफ्नो आदिवासी क्षेत्रहरू र सहरी बस्तीहरूमा दर्जनौँ नयाँ पोलियो केसहरू रिपोर्ट गरेको छ, जुन अघिल्ला वर्षहरूको तुलनामा तीव्र वृद्धि हो। यो पुनरुत्थानले आसन्न उन्मूलनको आशालाई चकनाचुर पारेको छ र अन्तर्राष्ट्रिय यात्रा प्रतिबन्ध र आर्थिक पतनको डरलाई पुनः जगाएको छ। यो केवल भाइरस मात्र कायम छैन, तर जटिल मानवीय, राजनीतिक र वैचारिक अवरोधहरूले यसको स्थापनादेखि अभियानलाई बाधा पुर्‍याएको छ।
पोलियो, वा पोलियोमाइलाइटिस, एक समय विश्वव्यापी महामारी थियो। धेरैजसो देशहरूमा यसको उन्मूलनलाई जनस्वास्थ्यको सबैभन्दा ठूलो विजयमा गनिन्छ। तैपनि पाकिस्तानमा, जहाँ यो रोग अझै पनि स्थानीय छ (अर्को अफगानिस्तान हो), पोलियो विरुद्धको युद्ध अपेक्षा गरिएको भन्दा धेरै लामो समयसम्म चलेको छ। वास्तवमा, पाकिस्तान धेरै पटक यसलाई उन्मूलन गर्ने नजिक पुगेको थियो, तर लजिस्टिक कमजोरीहरू, समुदायहरूको प्रतिरोध र स्वास्थ्यकर्मीहरू विरुद्ध निरन्तर हिंसाका कारण प्राप्त उपलब्धिहरू गुमाएका थिए।

२०२५ मा, दाव पहिलेभन्दा बढी छ। स्वास्थ्य विज्ञहरूले पाकिस्तानमा जङ्गली पोलियोभाइरसको पुनरावृत्तिलाई “अत्यन्तै चिन्ताजनक” भनेर वर्णन गरेका छन्, छुटेका राउन्डहरूका कारण आंशिक वा कुनै खोप नलिएका बालबालिकाहरूमा धेरै नयाँ केसहरू रिपोर्ट गरिएका छन्। सरकारको पहुँच कमजोर भएका, पूर्वाधार अविकसित र सार्वजनिक अविश्वास व्यापक भएका क्षेत्रहरूमा भाइरस फस्टाउन जारी छ।