अलास्का– अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्प र रूसी राष्ट्रपति भ्लादिमिर पुटिनबीच शुक्रबार अलास्कामा हुने उच्चस्तरीय शिखर सम्मेलनमा भेट हुँदैछ । यो भेटले युक्रेनको भविष्यमा निर्णायक प्रभाव पार्न सक्ने अनुमान गरिएको छ ।

यो पुटिनको सन् २०२२ फेब्रुअरीमा युक्रेनमाथि आक्रमणको आदेश दिएपछि पहिलो पटक पश्चिमी भूमिमा हुने भ्रमण हो । युद्धले दशौँ हजारको ज्यान लिइसकेको छ र रुसले अझै हार मानिसकेको छैन । सम्मेलनअघि नै रुसले केही सामरिक लाभ हासिल गरेको बताइन्छ ।

रुसी पक्षको सुझावमा ट्रम्पले पुटिनलाई निमन्त्रणा दिएका हुन् । तर उनले पुटिनले सम्झौता नगरे बैठक केही मिनेटमै सकिने चेतावनी दिएका छन् ।

युरोपेली नेताहरू र युक्रेनी राष्ट्रपति भोलोदिमर जेलेन्स्कीले यसलाई नजिकबाट अवलोकन गर्नेछन्छ । जेलेन्स्कीलाई सम्मेलनमा समावेश गरिएको छैन र उनले रुसद्वारा कब्जा गरिएका भूभाग छोड्नुपर्ने ट्रम्पको दबाब अस्वीकार गरिसकेका छन् ।

ट्रम्पले यसलाई पुटिनलाई ‘परीक्षण गर्ने प्रारम्भिक बैठक’ भनेर व्याख्या गरेका छन् । उनले भने, “यदि बैठक राम्रो भएन भने तुरुन्तै सकिन्छ, तर राम्रो भए निकट भविष्यमै शान्ति आउन सक्छ ।” उनले सम्मेलन असफल हुने सम्भावना २५ प्रतिशत रहेको बताए ।

ट्रम्पले युरोपेली नेताहरू र जेलेन्स्कीसँग परामर्श गरी अन्तिम निर्णय त्रिपक्षीय बैठकमार्फत लिने आश्वासन दिएका छन् ।

विगतमा पुटिनप्रति सकारात्मक टिप्पणी गरेर आलोचना भोगेका ट्रम्पले यसपटक पुटिनप्रति असन्तुष्टि व्यक्त गरेका छन् । ट्रम्पले युद्धविराम नगरे ‘गम्भीर परिणाम’ हुने चेतावनी दिए पनि उनी पुटिनसँग अलास्कामा भेट्न सहमत भएका छन् ।

वार्ता शुक्रबार बिहान ११ः३० बजे (१९ः०० ग्रेनेच मिन टाइम) अर्थात् नेपाली समयअनुसार शनिबार सबेरै एक बजेर १५ मिनेटमा एल्मेन्डोर्फ एयर फोर्स बेसमा सुरु हुनेछ । यो बेस शीतयुद्धका बेला सोभियत गतिविधि निगरानीको प्रमुख केन्द्र थियो । अमेरिका रुसबाट सन् १८६७ मा अलास्का किनेको ऐतिहासिक पृष्ठभूमि पनि यस भेटमा जोडिएको छ ।

क्रेमलिनका अनुसार, दुवै नेताले प्रारम्भमा दोभाषे मात्रको उपस्थितिमा एक्लै भेट गर्नेछन् । त्यसपछि सहकर्मीहरूसँग संयुक्त छलफल गर्नेछन् । एन्कोरेज सहरमै सीमित रहने नेताहरूको बाहिर प्रदर्शनकारीहरूले युक्रेनसँग ऐक्यबद्धताको सन्देश देखाइरहेका छन् ।

पुटिनमाथि अन्तर्राष्ट्रिय फौजदारी अदालतको गिरफ्तारी वारेन्ट भए पनि अमेरिका हेगको सदस्य नभएकाले यसपटक भ्रमण सम्भव भएको हो । अमेरिकी अर्थ मन्त्रालयले अस्थायी रूपमा केही प्रतिबन्ध खुकुलो पारेर पुटिन र शीर्ष रूसी अधिकारीलाई बैंक कार्ड र यात्रा सुविधा उपलब्ध गराएको छ ।

युक्रेनी राष्ट्रपति जेलेन्स्कीका अनुसार, अलास्का भेट पुटिनका लागि ‘व्यक्तिगत विजय’ हो । यसले उनलाई अन्तर्राष्ट्रिय अलगावबाट निकाल्दै अस्थायी रूपमा प्रतिबन्ध खुकुलो गराएको छ ।

तर अमेरिकी विदेशमन्त्री मार्को रुबियोले युक्रेनका लागि सुरक्षा ग्यारेन्टीको माग गरेका छन् । यसलाई ट्रम्पले अघिल्लो कार्यकालको सुरुमा कम महत्त्व दिएका थिए ।

पूर्व अमेरिकी कूटनीतिज्ञ डानियल फ्रिडका अनुसार, ट्रम्पसँग पुटिनलाई दबाब दिने साधन छन्, तर पुटिनले अर्थहीन भए पनि नयाँ प्रस्तावमार्फत ट्रम्पको ध्यान भङ्ग गर्नसक्ने सम्भावना छ ।

-रासस