काठमाडौं – सोमबार बेलुका काठमाडौं महानगरपालिकाका मेयर बालेन्द्र शाह (बालेन)ले सामाजिक सञ्जालमा ‘सरकारको दम्भले महानगरको सफाइ कर्मचारीले तीन महिनादेखि तलब नपाएको’ भन्दै सरकार प्रति आक्रोशित बने । 

बालेनले साता दिन भित्र कर्मचारीले तलब नपाए सबैलाई टुकुचामा गाडिदिने सम्मको चेतावनी दिँदै आक्रोश पोखेका थिए । बालेनले यसरी आक्रोश पोख्नुको कारण काठमाडौं महानगरको प्रमुख प्रशासकीय अधिकृतको घटना थियो । 

महानगरमा ३ महिना भन्दा बढी समयदेखि प्रमुख प्रशासकीय अधिकृत छैन । पुरानो बसपार्कस्थित काठमाडौं टावरको नक्सा पासमा गडबडी गरेको भन्दै गत पुस ५ गते तत्कालीन अधिकृत सरोज गुरागाईंमाथि कारबाहीको सिफारिस भएसँगै महानगर हाकिमविहीन बनेको छ । 

त्यसले गर्दा महानगरको कर्मचारीले तलब समेत खान पाएका छैनन् । काठमाडौं महानगरको आर्थिकसँग जोडिएका सबै काम रोकिएका छन्‌ ।

कार्यकारी अधिकृत नहुँदा आर्थिक कारोबारमा असर परिरहेको काठमाडौं महानगरका प्रवक्ता नवीन मानन्धर स्वीकार्छन् । ‘प्रमुख प्रशासकीय अधिकृत नहुँदा केही काम हुन सकेको छैन’, मानन्धरले भने, ‘आर्थिक काममा अलिकति समस्या भइरहेको छ ।’

महानगरबाट पैसा लिने–दिने काममा अप्ठ्यारो परिरहेको मानन्धर बताउँछन् । काठमाडौं सहितका धेरै स्थानीय तहहरूमा प्रमुख प्रशासकीय अधिकृत नहुँदा स्थानीय तहहरूको धेरै कामहरू रोकिएको छ । 

प्रमुख प्रशासकीय अधिकृतको काम के–के हुन्छ ? 

प्रमुख प्रशासकीय अधिकृतको काम, कर्तव्य र अधिकार ‘स्थानीय सरकार सञ्चालन ऐन २०७४’ ले तोकेको छ । प्रमुख प्रशासकीय अधिकृतको मुख्य जिम्मेवारी आर्थिकसँग जोडिएको कारणले गर्दा यो पद बढी महत्त्वपूर्ण हुन्छ । 

पालिकाको सभा र कार्यपालिकाको सचिवको रूपमा कार्य गर्ने, सभा र कार्यपालिकाको निर्णय कार्यान्वयन गर्ने, गराउने, अध्यक्ष वा प्रमुखको निर्देशनमा वार्षिक कार्यक्रम तथा बजेट तर्जुमा, कार्यान्वयन र अनुगमन तथा मुल्याकन गर्ने गराउने जिम्मेवारी प्रमुख प्रशासकीय अधिकृतको हुन्छ । 

कोष तथा आर्थिक कारोबारको हिसाब तथा अभिलेख दुरुस्त फर्छ्योट गर्ने/गराउने अधिकार पनि प्रमुखको हुन्छ । जसले गर्दा आर्थिकसँग अर्थात् कर्मचारीको तलबसँगको विषय पनि जोडिएको हुन्छ । 

आयोजनाहरूको फरफारकका लागि प्रतिवेदन तयार गरी कार्यपालिकाको बैठकमा पेस गर्ने, पालिकाको चलअचल सम्पत्तिको संरक्षण गर्ने, लगत राख्ने तथा अद्यावधिक गर्ने गराउने, पालिका प्रमुखको निर्देशनमा कार्यपालिका तथा सभाको बैठक बोलाउने र बैठक सम्बन्धी आवश्यक कार्य गर्ने, जिम्मेवारी पनि प्रमुख प्रशासकीयको हुन्छ । 

कार्यपालिकाको निर्णय प्रमाणित गर्ने र सभा र कार्यपालिकाको निर्णयको अभिलेख सुरक्षित गर्ने, न्यायिक समितिबाट भएको मिलापत्र तथा निर्णय सम्बन्धी मिसिल संरक्षण गराउने, पालिकाको प्रशासकीय तथा आर्थिक नियन्त्रण गर्ने समेत प्रमुख प्रशासकीयको जिम्मेवारीमा पर्छ । 

सार्वजनिक खरिद योजना तयार गरी खरिद सम्बन्धी काम गर्ने जिम्मेवारी पनि प्रमुख प्रशासकीयको हुन्छ । जसले गर्दा पालिकाले डटपेन्टदेखि करोडौँको भवनसम्मको जिम्मा प्रमुख प्रशासकीय अधिकृतकै हुन्छ । 

सभा वा कार्यपालिकाले तोकेको अन्य कार्य काम गर्ने जिम्मेवारी पनि प्रमुख प्रशासकीयलाई ऐनले दिएको छ ।