काठमाडौं– कञ्चनजङ्घा हिमालको विषयलाई लिएर नेपाल र भारतबीच विवाद बढ्ने संकेत देखिएको छ । भारतीय आरोहण दलले विश्वको तेस्रो अग्लो हिमाल चढेपछि विवाद सतहमा आएको हो ।

नेपालको ताप्लेजुङ जिल्लामा अवस्थित कञ्चनजङ्घा हिमाललाई भारतीय पक्षले भने सिक्किम राज्यमा पर्ने बताउँदै आएको छ । यो हिमालको उचाइ ८ हजार ५ सय ८६ मिटर छ ।

हालै भारतको अरुणाचल प्रदेशको राष्ट्रिय पर्वतारोहण तथा साहसिक खेलकुद प्रतिष्ठानका तर्फबाट कर्णेल रणवीर सिंह जम्वाल नेतृत्वको टोलीले कञ्चनजङ्घाको आरोहण गरेको थियो । ‘हर शिखर तिरङ्गा’ अभियानका क्रममा उनले नेपाली क्षेत्रबाट कञ्चनजङ्घा आरोहण गरेका थिए ।

सिक्किममा यसको चर्को विरोध भइरहेको छ । सिक्किममा बसोबास गर्ने लेप्चा र भुटिया समुदायले कञ्चनजङ्घालाई पवित्र हिमालको रुपमा लिन्छन् । सोही कारण ती समुदायले कसैले पनि आफ्नो पवित्र हिमाल आरोहण गरेको रुचाउँदैनन् ।

सिक्किमको भुटिया लेप्चा सर्वोच्च समितिले कञ्चनजङ्घा आरोहण गरेकोमा निन्दा गरेको छ । उक्त समितिले सिक्किमको साँस्कृतिक सम्पदाको संरक्षण गर्न समेत आह्वान गरेको छ ।

अहिले सिक्किमका मुख्यमन्त्री प्रेमसिंह तामाङ (पीएस) गोलेले भारतको केन्द्र सरकारका गृहमन्त्री अमित शाहलाई पत्र लेखेका छन् । उनले पत्रमा नेपालबाट समेत कञ्चनजङ्घा आरोहणमा रोक लगाउन माग गरेका छन् ।

सिक्किमले आफ्नो सार्वभौमिकता दाबी गर्ने स्थानबाट कञ्चनजङ्घाको आरोहणमा सन् २००१ देखि रोक लगाएको छ । सन् १९९१ को प्रार्थानास्थल ऐन अनुसार सिक्किममा यस्तो व्यवस्था गरिएको हो ।

मुख्यमन्त्री तामाङले शाहलाई लेखेको पत्रमा कञ्चनजङ्घामा आरोहण रोक्न नेपाललाई दबाब दिन घुमाउरो शैलीमा आग्रह गरेका छन् । उनले लेखेका छन्, ‘सिक्किमे जनताको आस्था र साँस्कृतिक मूल्य विपरीत पवित्र हिमालमा आइन्दा कुनै आरोहण नगराउनका लागि यो विषय नेपाल सरकारसमक्ष पेश गर्न हामी माननीयलाई आग्रह गर्दछौँ ।’