काठमाडौँ – अर्थमन्त्री विष्णु पौडेलले आगामी आर्थिक वर्ष २०८२/८३ को लागि १९ खर्ब ६४ अर्ब ११ करोड रुपैयाँ बराबरको बजेट बिहीबार (हिजो) संसद्मा प्रस्तुत गरे ।

बजेट सन्दर्भमा केही जिज्ञासाहरू मेटाउन र प्राथमिकताबारे बताउन भन्दै अर्थमन्त्री पौडेलले शुक्रबार (आज) पत्रकार सम्मेलन आयोजना गरे ।

सोही पत्रकार सम्मेलनमा मन्त्री पौडेलले आफूले ल्याएको बजेटको १० बुँदामा बचाउ गरे । लिखितम् १० बुँदा पढेपछि पत्रकारहरू र अर्थमन्त्री पौडेलबीच बजेटबारे सवालजवाफ भयो ।

आगामी बजेटका सन्दर्भमा पत्रकारले सोधेका प्रश्न र पौडेलले दिएका उत्तरको सम्पादित अंश :

नवप्रवर्तन उद्यमीलाई दिने भनिएको स्टार्टअप कर्जा किन घटाउनुभएको ?

बजेटको आकार घटेको होइन, गुणात्मक रूपमा बढेको छ ।

आगामी आर्थिक वर्षमा आयोजना कटौती हुन्छ कि हुँदैन ?

सङ्ख्याको विषयमा मैले दुइवटा चिज बारमबर भन्दै आएको छु । तीन करोड रुपैयाँको सीमामा बस्छु, बजेटमा योजना सङ्ख्या कटौती हुन्छन् भनेको थिएँ । आगामी बजेटमा चार हजार ६१४ योजनाहरू घटेका वा काटिएका छन् ।

बजेटमा विदेशी नागरिकलाई पाँच हजार अमेरिकी डलर बराबर विदेशी मुद्रा ल्याउन दिने भन्नुभयो, किन ?

नेपालमा प्रचलनमा हरेक विदेशी मुद्राको परिवर्त्य विदेशी मुद्रासँग तुलना गरेर जोड्न खोजिएको हो । डलरमात्र भन्दा पनि नेपालमा प्रचलनमा भएका विदेशी मुद्राका हकमा भनिएको हो ।

५००० भन्दा बढी रकम भन्सार विन्दुमा बिक्री गरेर ल्याउन सक्ने व्यवस्था पहिले पनि थियो । त्यसको प्रभावकारी कार्यान्वयन गर्न खोजिएको हो ।

वृद्धाभत्ताको उमेर ६८ बाट बढाएर किन ७० वर्ष पुर्‍याउनुभएको ?

रामेश्वर खनालज्यू (पूर्वअर्थसचिव)ले नेतृत्व गर्नुभएको आर्थिक सुधार सुझाव आयोगलाई सरकारले जिम्मेवारीसहित महत्व दिएको थियो । उहाँहरूले धेरै महत्वपूर्ण सुझाव दिनुभएको छ । आयोगको सुझाव वृद्धभत्ताको उमेर ७० वर्ष बनाउने भन्नेमा मात्र होइन, अन्य धेरै ठाउँमा प्रतिविम्बित भएका छन् ।

यो प्रतिवेदन प्राप्त गरिसकेपछि मन्त्रिपरिषद्ले यो सुझाव कार्यान्वयन कसरी गर्ने भन्ने हो । सचिवज्यूको नेतृत्वमा तीन सदस्यीय कमिटी बनाएर प्रतिवेदन कार्यान्वयन कार्ययोजना बनाइएको छ ।

जहिले पनि निर्यात अनुदानमा धेरै खर्च गर्ने गरिएको छ, तपाईँले पनि त्यसै गर्नुभयो, किन ?

निर्यात अनुदानबारे हामी घाँटी हेरेर हाड निल्ने ठाउँमा छौँ । निर्यात अनुदानलाई हामीले प्रभावकारी ढङ्गले कार्यान्व्यन गरेका छौँ । हामीले स्वदेशी कच्चा माल तेस्रो मुलुकमा र विदेशी परिवर्त्य मुद्रामा हुने सन्दर्भमा प्रतिशत तोकेका छौँ । संरक्षण गर्नुपर्नेलाई संरक्षण गर्छौँ । सबै प्रकारको निर्यातमा अनुदान दिने स्थिति छैन ।

काङग्रेस–एमालेका नेताको नाम भएका सडकमा मात्र पैसा हाल्नुभएको हो ?

बीपी र गणेशमान राजमार्गको कुरा छ । स्वभावैले जो कोही बीपी हुन सक्दैन, जो कोही पुष्पलाल हुन सक्दैन । जो कोही मदन भण्डारी र गणेशमान हुन सक्दैन ।

उहाँहरूले हाम्रो समाज र राष्ट्रलाई दिनुभएको योगदान निम्ति हामी सबै नतमस्तक छौँ । त्यसकारण म चाहिँ उहाँहरूको नामसँग जोडिएर कुनै आयोजना नामाकरण गरिनु सबैभन्दा उचित भएको ठान्छु । तीन नामसँग जोडिएका आयोजना हुन्, त्यसलाई त्यसरी नै हेरिदिन आग्रह गर्छु ।

विद्युतीय सवारीसाधन (ईभी)को कर बढ्छ भन्ने चर्चा चलेको थियो, व्यवसायीले धमाधम गाडी भित्र्याए, तर करको दर बढेन । व्यवसायीलाई करको नीति अस्थिर हुन्छ भन्ने चाहिँ परेको रहेछ नि !

मैले ईभीको विषयमा केही भन्नुपर्छ जस्तो लाग्दैन । यतिमात्र भन्दा हुन्छ कि नेपालमा ईभीको सन्दर्भमा कुन कुन कालखण्डमा कस्ता–कस्ता निर्णय भए ? कुन वर्ष के के भयो ? विगतलाई हेर्नुभयो भने सबैकुरा सविस्तार आउँछ ।

त्यसकारण; सरकारले ईभीको सन्दर्भमा बजेटमा जे प्रस्तुत गरेको छ –ठीक गरेँ भनी म आफ्नो निर्णयप्रति गर्व गर्छु ।

यो वर्ष कुन सांसद्को नाममा कति आयोजना राख्नुभयो ?

सबै कुरा मैले भन्न हुँदैन । कुनै प्रश्नको उत्तर खोज्न त साथीहरूलाई पनि छाड्नु पर्‍यो नि ! प्रस्तुत बजेटमा सांसदका बजेट कहाँ छन् ? कति छन् ? कुन नाममा छन् ? त्यो पनि खोजेर जनतालाई सुसूचित गरिदिनुहुन अग्रह गर्दछु, यत्ति भनेँ ।

काठमाडौं उपत्यकामा मोनो र मेट्रो रेलको विषयमा विगतमा पनि सम्भाव्यता अध्ययन भएको छ, फेरि पनि अध्ययन नै गरेर बजेटमात्र सक्ने हो कि रेल पनि ल्याउने हो ?

यसअघिका अध्ययनहरू पर्याप्त नहुन सक्छन् । नयाँ इनोभेसनको कुराहरू पनि छ । यातायातलाई कसरी सहज बनाउने भन्ने कुरा पनि छन् । पर्याप्त तयारी र अध्ययन गरेर मात्र बनाउनुपर्छ भन्ने सोच हो ।

बजेट कार्यान्वयनबारे के भन्न चाहनुहुन्छ ?

आउँदा दिनमा जेठ १५ या १६ गते मात्र होइन, आर्थिक वर्षभर नै बजेट कार्यान्वयनबारे छलफल गर्दै जानुपर्छ । सुझाव र कमजोरी हुँदा आलोचना होस् । सबैसँग सहयोग अपेक्षा गर्छु ।