काठमाडौं– भारतीय अन्तरिक्ष अनुसन्धान संगठनको पहिलो सौर्य मिसन ‘आदित्य-एल १’  ले सूर्यका धेरै पुराना र जटिल रहस्यहरूलाई उजागर गर्ने दिशामा महत्त्वपूर्ण सफलता हासिल गरेको छ। 

वैज्ञानिकहरू लामो समयदेखि अल्मलिएका केही गम्भीर प्रश्नहरू, विशेष गरी सूर्यको बाहिरी वायुमण्डल अर्थात् कोरोना किन यसको सतहभन्दा लाखौँ गुणा बढी तातो हुन्छ र यो अत्यधिक उच्च तापक्रमलाई कसरी निरन्तरता दिइरहन्छ भन्ने विषयमा यो मिसनले नयाँ तथ्यहरू बाहिर ल्याएको छ। 

पृथ्वीबाट करिब १५ लाख किलोमिटर टाढा ‘ल्याग्रेञ्ज पोइन्ट १’ मा स्थापित यस अन्तरिक्ष वेधशालाले पठाएका तथ्यांकहरूले सौर्य आँधी, सौर्य वायुको गति र सूर्यको चुम्बकीय क्षेत्रको बनोटबारे अभूतपूर्व जानकारी दिएका छन्। 

वैज्ञानिकहरूका अनुसार सूर्यको सतहको तापक्रम करिब ६ हजार डिग्री सेल्सियस मात्र भए पनि यसको बाहिरी घेरा वा कोरोनाको तापक्रम भने १ करोड देखि ३ करोड डिग्री सेल्सियससम्म पुग्छ। यो विरोधाभासपूर्ण वैज्ञानिक मानतालाई बुझ्न आदित्य ले संकलन गरेका कडा वैज्ञानिक डेटाले ठूलो सहयोग पुर्‍याएको छ। 

इसरोका वैज्ञानिकहरूले यस मिसनमार्फत प्राप्त नतिजाहरूले अन्तरिक्ष मौसमको पूर्वानुमान गर्न र पृथ्वीको कक्षमा परिक्रमा गरिरहेका उपग्रहहरू तथा संचार सञ्जालमा पर्ने सौर्य आँधीको खतराबाट बचाउन महत्त्वपूर्ण भूमिका खेल्ने बताएका छन्। यस सफलतासँगै भारतको अन्तरिक्ष कार्यक्रमले सौर्य भौतिकशास्त्रको क्षेत्रमा पनि विश्वव्यापी रूपमा आफ्नो बलियो उपस्थिति जनाएको छ।