फुटबल समर्थकहरूले विश्वकप २०२६ मा केवल नयाँ च्याम्पियन मात्र होइन, खेलको नयाँ अनुहार पनि देख्न पाउने भएका छन्। फिफाले समय खेर फाल्ने रणनीति, नक्कली चोटको बहाना, विवादास्पद सेटपिस गोल र खेलाडीको अस्वीकार्य व्यवहारलाई नियन्त्रण गर्न नियममा व्यापक परिवर्तन गरेको छ।

खेललाई अझ छिटो, निष्पक्ष र दर्शकका लागि आकर्षक बनाउन फिफाले विभिन्न नियममा व्यापक परिवर्तन गरेको छ। विशेषगरी समय खेर फाल्ने, खेलको लय बिगार्ने र नियमको दुरुपयोग गर्ने रणनीतिमाथि कडाइ गरिएको छ।

फिफाका रेफ्री प्रमुख पियरलुइजी कोलिनाका अनुसार यी परिवर्तनहरूको मुख्य उद्देश्य खेललाई अनावश्यक रूपमा रोक्ने प्रवृत्ति अन्त्य गर्नु र खेलाडी तथा समर्थक दुवैका लागि राम्रो अनुभव प्रदान गर्नु हो।

गोलकिपर घाइते भएको बहानामा ‘टाइमआउट’ अब सम्भव छैन

पछिल्ला केही वर्षमा विश्व फुटबलमा एउटा रणनीति निकै चर्चित बनेको थियो। खेलको महत्वपूर्ण समयमा गोलकिपर मैदानमा लडेपछि उपचारका लागि खेल रोकिन्थ्यो। त्यसबीच टोलीका अन्य खेलाडीहरू टचलाइनमा पुगेर प्रशिक्षकसँग नयाँ रणनीति र निर्देशन लिने गर्थे। फिफाले अब यही अभ्यासलाई रोक्ने निर्णय गरेको छ।

नयाँ नियमअनुसार गोलकिपर घाइते भएर खेल रोकिए पनि अन्य खेलाडीहरू प्राविधिक क्षेत्रमा जान पाउने छैनन्। उनीहरू मैदानमै रहनुपर्नेछ वा सेन्टर सर्कल क्षेत्रमा बस्नुपर्नेछ। यसरी खेल रोकिएको समयलाई ‘अनौपचारिक टाइमआउट’ का रूपमा प्रयोग गर्ने बाटो बन्द गरिएको छ।

कोलिनाले स्पष्ट शब्दमा भनेका छन्, “गोलकिपरलाई चोट लाग्न सक्छ, तर त्यसको अर्थ खेलाडीहरूले खेल रोकेर कोचसँग रणनीतिक बैठक गर्ने अधिकार पाउँदैनन्।”

सेटपिस गोल अब थप निगरानीमा

विश्व फुटबलमा कर्नर र फ्रिकिकबाट हुने गोलहरू प्रायः खेलको नतिजा बदल्ने निर्णायक क्षण बन्ने गरेका छन्। तर धेरै अवस्थामा आक्रमणकारी खेलाडीहरूले डिफेन्डरलाई रोक्ने, धकेल्ने वा बाटो छेक्ने गरेको गुनासो रहँदै आएको थियो। अब भिएआरले यस्तो घटनालाई पनि समीक्षा गर्न सक्नेछ।
यदि कर्नर वा फ्रिकिक प्रहार हुनुअघि आक्रमणकारी खेलाडीले डिफेन्डरमाथि फाउल गरेको देखिएमा, त्यसपछि भएको गोल रद्द हुन सक्छ। यसले डिफेन्डरहरूलाई थप सुरक्षा दिने र सेटपिस अवस्थालाई अझ निष्पक्ष बनाउने अपेक्षा गरिएको छ।

मुख छोपेर विवाद गरे सिधै रातो कार्ड

विश्व फुटबलमा खेलाडीहरूले विपक्षी वा रेफ्रीसँग बहस गर्दा हात, जर्सी वा पाखुराले मुख छोपेर कुरा गर्ने दृश्य धेरै पटक देखिन्छ। यस्ता अवस्थामा वास्तवमा के भनियो भन्ने पुष्टि गर्न कठिन हुने भएकाले विवाद सिर्जना हुने गरेको छ। यसलाई नियन्त्रण गर्न फिफाले नयाँ कडा नियम ल्याएको छ।

अब यदि कुनै खेलाडीले विवाद वा बहसको क्रममा मुख छोपेर कुरा गरेको पाइएमा उसले रातो कार्ड पाउन सक्छ। फिफाका अनुसार यो नियम विशेषगरी रंगभेदी, अपमानजनक वा अनुचित टिप्पणी रोक्नका लागि ल्याइएको हो। यद्यपि सामान्य वा मित्रवत कुराकानीका क्रममा मुख छोप्नु भने अपराध मानिने छैन। नियम केवल विवादित अवस्थाहरूमा लागू हुनेछ।

समय खेर फाल्नेमाथि ‘काउन्टडाउन’ नियम

फुटबलमा समय खेर फाल्ने रणनीति लामो समयदेखि आलोचनाको विषय रहँदै आएको छ। विशेषगरी अग्रता लिएको टोलीले खेलको अन्तिम समयमा थ्रो इन, गोलकिक वा खेलाडी परिवर्तनमा जानाजानी ढिलाइ गर्ने गरेको आरोप लाग्ने गर्छ। विश्वकप २०२६ मा यस्ता गतिविधिमाथि कडा निगरानी गरिनेछ।

थ्रोइनमा ५ सेकेन्डको सीमा

खेलाडीले थ्रो(इन लिन अनावश्यक ढिलाइ गरेमा रेफ्रीले बल विपक्षी टोलीलाई दिन सक्नेछन्। यसले खेललाई निरन्तर गतिमा राख्न मद्दत गर्ने विश्वास गरिएको छ।

गोलकिकमा ढिलाइ गरे कर्नर

यदि गोलकिपर वा टोलीले गोलकिक लिन जानाजानी समय खर्चिएमा विपक्षी टोलीलाई कर्नर प्रदान गरिनेछ। यो निर्णय समय खेर फाल्ने टोलीका लागि ठूलो जोखिम बन्न सक्छ।

१० सेकेन्डभित्र मैदान छाड्नुपर्ने

सब्स्टिच्युसनका क्रममा मैदानबाट बाहिरिने खेलाडीले नजिकैको स्थानबाट १० सेकेन्डभित्र बाहिरिनु पर्नेछ। यदि खेलाडीले जानाजानी ढिलाइ गरेमा उसको स्थानमा आउने नयाँ खेलाडीलाई एक मिनेटसम्म मैदान प्रवेश गर्न अनुमति दिइने छैन। त्यस अवधिमा सम्बन्धित टोलीले १० खेलाडीमै खेल्नुपर्नेछ। यो नियम विशेषगरी खेलको अन्तिम समयमा गरिने ढिलाइ नियन्त्रण गर्न ल्याइएको हो।

उपचारका लागि मैदानबाहिर बस्नुपर्ने

खेलाडीले चोट लागेको भन्दै फिजियो बोलाएपछि केही क्षणमै पुनः खेलमा फर्किने घटना फुटबलमा सामान्यजस्तै बनेको छ। अब भने यस्तो अवस्था सजिलै दोहोरिन सक्ने छैन। उपचारका लागि फिजियो बोलाइएको खेलाडीले कम्तीमा ६० सेकेन्ड मैदानबाहिर बस्नुपर्ने नियम लागू गरिएको छ। यसले साँच्चिकै घाइते र समय खेर फाल्ने उद्देश्यले उपचार माग्ने खेलाडीबीच फरक छुट्याउन सहयोग गर्ने अपेक्षा गरिएको छ।

भिएआरको भूमिका थप विस्तार

फिफा लेभिडिओ असिस्टेन्ट रेफ्री (भिएआर) प्रणालीलाई पनि थप प्रभावकारी बनाउने निर्णय गरेको छ। अब कर्नर सही टोलीलाई दिइएको हो वा होइन भन्ने विषयमा भिएआरले छिटो समीक्षा गर्न सक्नेछ। साथै, यदि कुनै खेलाडीले दोस्रो पहेंलो कार्ड पाएर मैदान छाड्नुपर्ने अवस्था आयो भने त्यो निर्णय पनि भिएआरमार्फत पुनरावलोकन गर्न सकिनेछ। यसअघि दोस्रो पहेंलो कार्डका निर्णय भिएआरको दायराभन्दा बाहिर थिए।

खेललाई अझ छिटो र निष्पक्ष बनाउने प्रयास

फिफाको विश्वास छ कि यी नयाँ नियमहरूले खेलको वास्तविक समय बढाउने, अनावश्यक अवरोध घटाउने र दर्शकलाई अझ रोमाञ्चक अनुभव दिनेछन्।

विश्वकप २०२६ मा अब केवल खेलाडीहरूको प्रदर्शन मात्र होइन, यी नयाँ नियमहरूले खेलमा कस्तो प्रभाव पार्छन् भन्ने विषय पनि उत्तिकै चासोको केन्द्र बन्ने देखिन्छ। समय खेर फाल्ने, रणनीतिक रूपमा खेल रोक्ने र नियमको दुरुपयोग गर्ने प्रवृत्तिमाथि कडाइ गर्दै फिफाले आधुनिक फुटबललाई अझ तीव्र, पारदर्शी र प्रतिस्पर्धात्मक बनाउने स्पष्ट संकेत दिएको छ।