काठमाडौं- नेपाल राष्ट्र बैंकले आगामी आर्थिक वर्ष २०२६/२७ मा मुलुकको आर्थिक वृद्धिदर ७ प्रतिशत पुग्न सक्ने प्रक्षेपण गरेको छ । बैंकको पछिल्लो आर्थिक परिदृश्य र मौद्रिक रणनीति प्रतिवेदन अनुसार, सरकारी नीतिमा हुने सुधार, निजी क्षेत्रको बढ्दो आत्मविश्वास र उपभोग तथा लगानीको मागमा आउने बढोत्तरीले यो लक्ष्य हासिल गर्न सकिने आधार देखिएको हो । यद्यपि, राष्ट्र बैंकले चालु आर्थिक वर्ष २०२५/२६ मा भने आर्थिक वृद्धिदर केही सुस्त भई ३.८५ प्रतिशतमा सीमित हुने अनुमान गरेको छ ।

सेवा क्षेत्रको मुख्य योगदान र निजी उपभोगको हिस्सा उच्च रहे पनि ऊर्जा र खाद्य वस्तुको मूल्य वृद्धिका कारण मुद्रास्फीतिमा चाप परेको प्रतिवेदनमा उल्लेख छ । मे २०२६ सम्ममा मुद्रास्फीति ५.०४ प्रतिशत पुगेको प्रतिवेदनमा उल्लेख छ । प्रतिवेदनमा विप्रेषण (रेमिट्यान्स) को निरन्तर आप्रवाहका कारण बैंकिङ प्रणालीमा पर्याप्त तरलता रहेको छ, जसले गर्दा बजारमा ब्याजदर न्यून रहेको छ । तर, पर्याप्त तरलताका बाबजुद कर्जा प्रवाहमा भने अपेक्षित सुधार हुन सकेको छैन ।

वित्तीय क्षेत्रको समग्र अवस्था स्थिर देखिए पनि बैंकहरूको सम्पत्तिको गुणस्तरमा आएको ह्रास, पूँजी कोषमा परेको दबाब र नाफामा आएको संकुचनले केही चिन्ता पैदा गरेको प्रतिवेदनमा उल्लेख छ । प्रतिवेदनअनुसार नेपालको बाह्य क्षेत्र भने निकै मजबुत देखिएको छ ।

चालु खाता र शोधनान्तर स्थिति बचतमा रहनुका साथै विदेशी मुद्राको सञ्चिति ऐतिहासिक रूपमा उच्च विन्दुमा पुगेको छ । पश्चिम एसियाको तनावका कारण पेट्रोलियम पदार्थको आयात बिल बढे पनि रेमिट्यान्सको बलियो वृद्धिले त्यसलाई सन्तुलनमा राखेको विश्लेषण राष्ट्र बैंकले गरेको छ ।

यद्यपि, भारतीय रुपैयाँसँगको आबद्धताका कारण अमेरिकी डलरको तुलनामा नेपाली रुपैयाँ भने उल्लेख्य रूपमा अवमूल्यन भएको छ । प्रतिवेदनले सरकारी वित्त परिचालनमा केही गम्भीर चुनौतीहरू औंल्याएको छ । राजस्व परिचालनले चालु खर्च धान्न सफल भए पनि पूँजीगत खर्च भने लक्ष्यभन्दा निकै न्यून रहेको छ । सरकारले लिने ऋणको ठूलो हिस्सा विकास निर्माण (पूँजीगत खर्च) मा भन्दा पनि पुराना ऋणको साँवा–ब्याज भुक्तानीमा खर्च भइरहेको छ ।

यसले आर्थिक वृद्धिका लागि आवश्यक लगानी जुटाउन चुनौतीपूर्ण बनाएको विश्लेषण प्रतिवेदनमा उल्लेख छ । विश्व बजारमा कच्चा तेलको मूल्य स्थिर रहने र लगानीकर्ताको मनोबल बढ्ने अपेक्षासहित आगामी वर्ष मुद्रास्फीति ५.५ प्रतिशतको हाराहारीमा रहने अनुमान गरिएको छ ।