कालिकोट– सुर्खेतदेखि जुम्लासम्म ट्रयाक जोडिएको दुई दशक भइसक्दा पनि कर्णाली राजमार्गको यात्रा सहज छैन । साँघुरो, भिरालो बाटोमा जोखिमपूर्ण यात्रा गर्नुपर्ने बाध्यता कर्णालीबासीले वर्षौंदेखि झेलिरहेका छन् । त्यसमाथि राजमार्गमा खसिरहने पहिरोले झनै जोखिमको अवस्था छ ।

राजमार्गको गगने खोला क्षेत्र पहिरोग्रस्त ठाउँकै रूपमा परिचित छ । कालिकोटको शुभकालिका गाउँपालिका–१ मा पर्ने यो भीरमा सामान्य वर्षामै लेदोसहितको पहिरो खस्छ । कहिले ग्याबिन जाली हाल्ने कहिले पानीको निकास बनाउने काम पनि भयो । तर, कुनै उपाय काम लागेन । पहिरोको समस्या समाधान गर्न सडक डिभिजन जुम्लाले दुई वर्षअघि तीन करोड रूपैयाँ लगानीमा ग्याबिन जाली लगाएको थियो । पहिरो थेग्न नसक्दा त्यो जाली पनि बगायो ।

वर्षा सुरू हुनेबित्तिकै पहिरो खस्ने र सडक अवरुद्ध हुने समस्या वर्षौंदेखि दोहोरिँदै आएपनि यसको स्थायी समाधान हुन सकेको छैन । पछिल्लोपटक असोज ९ देखि ११ गतेसम्मको वर्षाले तीन दिन पहिरोले गगने खोलामा आवागमन ठप्प भएको थियो ।

गाउँपालिका अध्यक्ष भन्छन्– ‘बालेन सरकार ! हाम्रो पीडा बुझिदेऊ’
गगने खोलाको पहिरोले शुभकालिकाका जनप्रतिनिधि पनि आजित छन् । पानी परेपछि जनप्रतिनिधि र सुरक्षाकर्मी गगने खोलामा खटिन्छन् ।

आफ्नो आर्थिक सामथ्र्यले भ्याउने अवस्था नभएपछि उनीहरूले प्रदेश, संघ सरकारलाई समस्या नसुनाएका होइनन् । तर, पटकपटक माथिल्लो सरकारलाई ध्यानाकर्षण गराउँदा पनि कुनै समाधान निस्किएको छैन ।

पहिरोग्रस्त गगने खोला क्षेत्र पर्ने शुभकालिका गाउँपालिका अध्यक्ष गोविन्दप्रसाद आचार्य आफूहरू एक्लैले लगानी गरेर गगने खोला पहिरोको समस्या समाधान गर्न नसक्ने बताउँछन् ।

आवश्यक बजेट र प्राविधिक प्रयोग गरेर समस्या समाधान गरिदिन उनले संघ सरकारलाई आग्रह गरे । ‘बिरामीको उपचार डाक्टरले गर्छ । क्रिटिकल पोइन्टमा अर्थ र भौतिक मन्त्रालयले यति बजेट भए यो समस्या समाधान हुन्छ भनेर त्यो एकैपटक छुट्याउनुपर्‍यो,’ उनले कर्णालीबाट सिंहदरबारलाई याचना गरे, ‘म संघ सरकार (बालेन सरकार)लाई भन्न चाहन्छु– हाम्रो पीडा बुझिदिनप¥यो । हामी एक्लैले सक्दैनौँ ।’

करोडौँको स्याउ, जडीबुटी बाटोमै कुहिने, रारा हिँडेका स्वदेशी–विदेशी पर्यटक, चालक र कर्णालीबासी पानी परेपछि बीच बाटोमै अड्किनुपर्ने समस्या रहेको उनको भनाइ छ । ‘करोडौँको स्याउ, जडीबुटी त्यहीँ सड्छ । स्याउका गाडी ५र७ दिनसम्म त्यहीँ रहन्छ भने के हुन्छ ? अर्गानिक स्याउ कुहिएर जान्छ । उपभोग गर्नेलाई असर पर्छ,’ उनले भने ।

पहिरो खस्ने ठाउँमाथि १९ घरपरिवार विस्थापित भइसकेको उनले बताए । त्यसैले शुभकालिका–१ लाई विपद्ग्रस्त क्षेत्र नै घोषणा गरिएको अध्यक्ष आचार्यले बताए ।

२०४९–५० सालतिर नै सर्खुेत र जुम्लालाई जोड्ने गरी ट्रयाक निर्माण थालिएको थियो । कडा चट्टानी पहाड फोर्दे २०६३ सालको अन्तिममा जुम्लासम्म यो ट्रयाक जोडिएको थियो ।

राजमार्ग खोल्दाताका नै जोखिम अनुमान गरेर ट्रयाक परिवर्तन गर्न प्रस्ताव गरिएको अध्यक्ष आचार्य सम्झन्छन् । ‘कर्णाली राजमार्ग बनेपछि नै प्राविधिक हिसाबले लोकेसन नै परिवर्तन गर्नुपर्छ भनेर पहिल्यै प्रस्ताव राखेका हौँ । रेखांकन र डीपीआर भइसकेकोले परिवर्तन गर्न गाह्रो हुन्छ भन्ने कुरा आयो । त्यो भएपछि त्यसलाई नै निरन्तरता दिन लाग्यौँ,’ उनले सुनाए । उनी आज पनि गगने खोलालाई छलेर कर्णाली राजमार्गलाई अन्य ठाउँबाट अघि बढाउनुपर्ने दोहोर्‍याउँछन् ।

तस्बिर : प्रकाशचन्द्र तिमिल्सेना/नेपाल फोटो लाइब्रेरी