एजेन्सी– दक्षिण कोरियाली राष्ट्रपति ली जे म्युङले मंगलबार पश्चिमी जापानको ऐतिहासिक सहर नारामा जापानी प्रधानमन्त्री साने ताकाइचीसँग शिखर सम्मेलनका लागि भेटवार्ता गरेका छन् । 

कहिलेकाहीँ तनावपूर्ण रहने द्विपक्षीय सम्बन्ध सुधार गर्ने लक्ष्यसहित आयोजित यस भेटमा व्यापार, क्षेत्रीय सुरक्षा तथा चीन र उत्तर कोरियाबाट उत्पन्न चुनौतीहरू प्रमुख एजेन्डा बनेका छन् । टोकियोले चीनसँग गहिरिँदो व्यापारिक र राजनीतिक विवादको सामना गरिरहेको पृष्ठभूमिमा यो भेटलाई महत्त्वपूर्ण रूपमा हेरिएको छ ।

प्रधानमन्त्री ताकाइचीले पदभार ग्रहण गरेको केही महिनामै बलियो अनुमोदन मूल्यांकन प्राप्त गर्न सफल भएकी छन्, यद्यपि उनको दलसँग संसद्का दुई सदनमध्ये एउटामा मात्र बहुमत छ । त्यसैले यो शिखर सम्मेलनलाई उनका लागि राजनीतिक रूपमा पनि लाभदायक मानिएको छ । विश्लेषकहरूका अनुसार आगामी दिनमा थप सिट जित्ने उद्देश्यले उनले तुरुन्त चुनावको सम्भावना पनि केलाइरहेकी छन्  ।

प्रधानमन्त्री ताकाइचीले राष्ट्रपति लीलाई आफ्नै गृहनगर नारामा आतिथ्य दिएकी हुन्। हरिण र शताब्दीयौँ पुराना बौद्ध मन्दिरहरूका कारण चिनिने नारा जापानको प्राचीन राजधानी हो । बुधबार प्रधानमन्त्री ताकाइचीले राष्ट्रपति लीलाई होरु मन्दिरको भ्रमण गराउने कार्यक्रम छ, जहाँ सातौँ शताब्दीको अन्त्य वा आठौँ शताब्दीको सुरुआतताका निर्माण भएका भवनहरू रहेका छन् । 

ती भवनहरू विश्वकै सबैभन्दा पुराना जीवित काठका संरचना मानिन्छन् र कोरियाली प्रायद्वीप हुँदै जापानमा बौद्ध धर्म प्रवेश गरेको ऐतिहासिक सन्दर्भलाई उजागर गर्छन् । सोही दिन राष्ट्रपति लीले जापानमा रहेका दक्षिण कोरियाली समुदायसँग पनि भेटघाट गर्ने कार्यक्रम छ ।

जापान र कोरियाली प्रायद्वीपबीच सांस्कृतिक, धार्मिक र राजनीतिक सम्बन्ध पुरातन कालदेखि रहँदै आएको छ । तर आधुनिक इतिहासमा सन् १९१० देखि १९४५ सम्मको जापानी औपनिवेशिक शासनका कारण उत्पन्न विवादले दुवै देशको सम्बन्ध पटक–पटक तनावग्रस्त बनाएको छ । 

सोमबार नारामा पुगेकी प्रधानमन्त्री ताकाइचीले सामाजिक सञ्जाल एक्समा पोस्ट गर्दै एक हजार ३०० वर्षभन्दा लामो साझा इतिहास र सांस्कृतिक आदानप्रदान रहेको प्राचीन राजधानी नारामा भेट हुँदा दक्षिण कोरियासँगको सम्बन्धलाई अगाडि बढाउने अपेक्षा व्यक्त गर्नुभएको थियो ।

मंगलबारको वार्तामा दुई देशबीचको व्यापार, चीन र उत्तर कोरियाबाट देखिएका चुनौती तथा आपसी विश्वास सुदृढ गर्ने विषयमा केन्द्रित छलफल हुने अपेक्षा गरिएको छ । 

जापान र दक्षिण कोरिया दुवै संयुक्त राज्य अमेरिकाका प्रमुख सहयोगी राष्ट्र भएकाले अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पको अप्रत्याशित कूटनीतिसँग कसरी अघि बढ्ने भन्ने विषय पनि छलफलमा पर्नेछ । साथै, दुवै देश रक्षा खर्च बढाउन अमेरिकाको दबाबमा रहेका छन् ।

राष्ट्रपति ली गत साता चिनियाँ नेता सी जिनपिङसँग भेटवार्ता गर्न बेइजिङ गएका थिए। त्यही बेला चीनले जापानमाथि आर्थिक र राजनीतिक दबाब बढाउँदै सियोललाई नजिक्याउने प्रयास गरिरहेको बताइएको छ । उक्त भ्रमणका क्रममा उनले जापानसँगको सम्बन्ध चीनसँगको सम्बन्ध जत्तिकै महत्त्वपूर्ण रहेको उल्लेख गर्दै दक्षिण कोरियाको मेलमिलाप क्षमतामा सीमितता रहेको धारणा व्यक्त गरेका थिए । 

जापानको एनएचके टेलिभिजनसँगको अन्तर्वार्तामा राष्ट्रपति लीले दक्षिण कोरियाको ट्रान्स–प्यासिफिक पार्टनरसिपअन्तर्गत १२ सदस्यीय व्यापक तथा प्रगतिशील सम्झौतामा सहभागिताका लागि जापानी समर्थन चाहेको बताए।

साथै, फुकुसिमा दाइची आणविक दुर्घटनापछि प्रभावित जापानी क्षेत्रबाट आयातमा लगाइएको प्रतिबन्ध हटाइने भए पनि दक्षिण कोरियाली जनताबीच स्वास्थ्यसम्बन्धी चिन्ताका कारण समय लाग्न सक्ने उनको भनाइ छ । उनले जापान र अमेरिकासहित त्रिपक्षीय सुरक्षा सहकार्यप्रति पनि चासो देखाउँदै गहिरो आपसी विश्वास नै सबैभन्दा महत्त्वपूर्ण विषय भएको स्पष्ट पारे।

बढ्दो अमेरिका–चीन प्रतिस्पर्धा र उत्तर कोरियाको तीव्र रूपमा अघि बढिरहेको आणविक कार्यक्रमजस्ता साझा चुनौतीका कारण हालका वर्षहरूमा सियोल र टोकियोबीचको सम्बन्ध सुधार हुँदै आएको छ । सुरुमा प्रधानमन्त्री ताकाइचीको सुरक्षा–बाज छविका कारण राष्ट्रपति लीसँग सहकार्यमा आशंका गरिएको थियो । तर हालसम्म दुवै नेताले ऐतिहासिक मतभेदलाई अलग राख्दै व्यावहारिक सहकार्यमा जोड दिँदै आएका छन् ।

मिडिया रिपोर्टहरूका अनुसार ऐतिहासिक विवादमा प्रत्यक्ष छलफल नहुने सम्भावना भए पनि सन् १९४२ मा दुर्घटनामा परी प्रायः कोरियाली जबरजस्ती मजदुरसहित १८० कामदारको ज्यान गएको पश्चिमी जापानको एक पुरानो अन्डरसी खानी क्षेत्रबाट अवशेष पुनः प्राप्त गर्ने विषयमा सम्भावित मानवीय सहयोगबारे छलफल हुनसक्ने बताइएको छ ।