काठमाडौं – ‘आधुनिक फुटबलका राजा’ अर्जेन्टिनी स्टार लियोनल मेसीले विश्वकप जित्दा सम्झिए भावुक भएको नाम हो- डिएगो म्याराडोना ।

म्याराडोरान अर्जेन्टिनी फ्यानका लागि फुटबलका भगवान् हुन् । उनैले लगाएको १० नम्बर जर्सी कालान्तरमा मेसीले पाए ।

जारी विश्वकपमा मेसीले जादु देखाइरहँदा म्याराडोनाको पनि चर्चा भइरहेको छ । मेसीसँग एउटा टोली र उनीहरूलाई परिचालन गर्ने स्किलले मेसी चर्चामा छन् । उनले खेल कौशलको चर्चा नगर्ने यो विश्वकपमा भेटिएका छैनन् ।

मेसीको जादुयी खेलले म्याराडोनाको स्मरण गराएको हो । जसले अर्जेन्टिनालाई दोस्रो विश्वकप जिताए । उनी मेसीले विश्वकप जितेको हेर्न चाहन्थे तर देख्न पाएनन् । त्यो देख्न नपाइ उनी सन् २०२० मा बिते । दुई वर्षपछि मेसीले विश्वकप जिते ।

मेसी लगातार दोस्रो विश्वकप जित्ने दाउमा छन् । यसले पनि अर्जेन्टिनी लेजेन्ड म्याराडोनाको सम्झना भइरहेको छ ।

को थिए म्याराडोना ?

३० अक्टोबर १९६० मा अर्जेन्टिनाको राजधानी ब्युनस आयर्सको एउटा सुकुम्वासी बस्ती (स्लम) मा डिएगो म्याराडोनाको जन्म भएको थियो ।

अर्जेन्टिनी मिडियाहरू उनको बाल्यकाल चरम गरिबीमा बितेको बताउँछन् । आधा खाली पेटमा उनको परिवारले कयौं छाक टार्‍यो ।

३ वर्षको उमेरमा म्याराडोनाले उपहार स्वरूप एउटा फुटबल पाएका थिए । जुन फुटबल उनलाई नाम, दाम र लेजेन्ड बनाउने पहिलो खुड्किलो थियो ।

त्यो उमेरमा उनले सबैभन्दा प्रिय कुरा फुटबल पाएका थिए। फुटबलप्रतिको उनको प्रेम यस्तो थियो कि- राति टिसर्टभित्र बल लुकाएर सुत्ने गर्थे । उनले अन्तर्वार्तामा सेयर गरेका छन्, ‘फुटबल चोरी हुने डरले साथमै राखेर सुत्थे।’

फुटबलमा छलाङ

८ वर्षमै म्याराडोना स्थानीय बाल क्लब ‘लास कावोलितास’ बाट खेल्न सुरू गरे ।

त्यस क्लबबाट म्याराडोनाले लगातार १३६ खेल जिते । अनि आफूलाई राइजिङ स्टारका रुपमा फुटबल एजेन्टहरूलाई आकर्षित गरे ।

खेल कौशलले उनी १५ वर्षमै व्यावसायिक फुटबल होमिन पाए । १६ वर्षको उमेरमा उनी अन्तर्राष्ट्रिय रंगशालासम्म पुगे ।

बार्सिलोनाको अनुभव र नेपोलीका ‘भगवान्’

सन् १९८२ मा स्पेनिस क्लब बार्सिलोनाले म्याराडोनालाई तत्कालीन समयको कीर्तिमानी मूल्य ५० लाख पाउन्डमा अनुबन्ध गर्योब । तर, बार्सिलोनामा उनको समय सुखद रहेन ।

हेपाटाइटिस रोग र खेलका दौरान खुट्टाको गोलीगाँठो चोटका कारणा उनी महिनौँ मैदान बाहिर रहे। पछि व्यवस्थापनसँगको विवाद र मैदानमा भएको कुटपिटका कारण उनी बार्सिलोनाबाट बाहिरिए ।

सन् १९८४ मा इटालीको सबैभन्दा गरिब र आपराधिक पृष्ठभूमि भएको सहर नेपल्सको क्लब नेपोलीले म्याराडोनालाई ५९ लाख पाउन्डमा खरिद गर्‍यो ।

उनको स्वागतका लागि रंगशालामा ७५ हजार दर्शक आएका थिए ।

म्याराडोनाले आफ्नो जादुमयी खेलले इतिहासमै कहिल्यै नजितेको नेपोली क्लबलाई सन् १९८७ र १९९० मा ‘सिरिया ए’ को उपाधि दिलाए । नेपल्सका मानिसहरूका लागि म्याराडोना खेलाडी मात्र होइन, ‘भगवान्’ जस्तै पूजनीय बने ।

१९८६ को विश्वकप

सन् १९८६ को विश्वकपको क्वार्टरफाइनलमा अर्जेन्टिना र इङ्गल्यान्डबीचको खेल म्याराडोनाको जीवनको सबैभन्दा चर्चित हो । फकल्यान्ड युद्धको पृष्ठभूमिमा भएको उक्त खेलमा म्याराडोनाले हातको प्रयोग गरी रेफ्रीको आँखा छलेर पहिलो गोल गरे, जसलाई पछि ‘ह्यान्ड अफ गड’ भनियो।

त्यसको ठीक ४ मिनेटपछि म्याराडोनाले मैदानको आधा भागबाट एक्लै इङ्गल्यान्डका ५ डिफेन्डर र गोलकिपरलाई छलाउँदै अविश्वसनीय गोल गरे । उक्त गोललाई आज पनि ‘गोल अफ द सेन्चुरी’ मानिन्छ । त्यही विश्वकप जिताएर म्याराडोना अर्जेन्टिनाका राष्ट्रिय नायक बने । अर्जेन्टिनीले भगवानकै रुपमा लिन थाले ।

विवाद, ड्रग्स र दु:खद अन्त्य

सफलताको शिखरमा पुगेका म्याराडोना बिस्तारै इटालीको माफिया (कमोरा) को सम्पर्कमा आए र लागुऔषध (कोकिन) को दुर्व्यसनी बने ।

उनको व्यक्तिगत जीवन पनि निकै उतारचढावपूर्ण रह्यो । विभिन्न महिलाहरूसँगको सम्बन्धबाट उनका आठ जना सन्तान थिए, जसलाई उनले लामो समयपछि मात्र स्वीकार गरे ।

१९९१ मा ड्रग प्रयोग भएको भेटिएपछि उनी १५ महिनाको प्रतिबन्धम परे । त्यही कारण उनी अपमानित हुँदै इटाली छोड्न बाध्य भए । जस बेला उनी नापोलीबाट आबद्ध थिए ।

१९९४ मा ३३ वर्षको उमेरमा विश्वकपमा पुनरागमन गरे । तर, त्यहाँ पनि ड्रग प्रयोग गरेको पाइयो । उनलाई प्रतियोगिताको बीचैमा बाहिर निकालियो ।

जसले उनको अन्तर्राष्ट्रिय खेल जीवनको लज्जास्पद अन्त्य गर्‍यो । १९९७ म्याराडोनाले फुटबलबाट पूर्ण संन्यास लिए । जसबेला उनी अर्जेन्टिनाको घरेलु लिगबाट खेल्थे । त्यहाँ पनि उनले ड्रग प्रयोग गरेको पाइएको थियो ।

सन्यासपछि म्याराडोनाको स्वास्थ्य तीव्र रूपमा बिग्रियो । अत्यधिक मोटोपन, मुटुको रोग र लागुऔषधको लतले उनको शरीर जर्जर बनायो । यद्यपि, अर्जेन्टिनाका जनताको उनीप्रतिको प्रेम कहिल्यै कम भएन । उनी केही समय अर्जेन्टिनाको राष्ट्रिय टोलीको प्रशिक्षकसमेत बने ।

देशले शोक मनायो

२५ नोभेम्बर २०२० मा ६० वर्षको उमेरमा हृदयघातका कारण डिएगो म्याराडोनाको निधन भयो । उनको निधनपछि अर्जेन्टिनामा ३ दिनको राष्ट्रिय शोक घोषणा गरिएको थियो ।

गल्लीबाट उठेर फुटबलको आकाशमा चम्किएका म्याराडोना लेजेन्ड बने । तर, आफूलाई विवादबाट टाढा राख्न सकेनन् । तथापि, उनी अर्जेन्टिनीहरूको प्रिय ब्याड ब्वाइ नै रहे ।